Кіріспе

LMS Ivatt Class 4 2-6-0 - бұл негізінен орташа жүк тасымалы үшін жасалған, бірақ сонымен қатар қосымша жолаушылар қызметтерінде де кеңінен қолданылған локомотивтер класы. Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолы (LMS) 1947 және 1952 жылдар аралығында осы типтің 162 данасын тапсырыс берді, бірақ 1948 жылы ұлттықтандыруға дейін LMS тек үш данасын ғана құрастырды. Джордж Иватт жобалаған олар LMS жүйесінде 4F, ал Британдық теміржолында (BR) 4MT деп жіктелді. BR кезеңінде олар жүйе бойынша кеңінен пайдаланылды, ең көп таралғаны Лондон Мидленд аймағында, ал аз дәрежеде басқа жерлерде, әсіресе Мидленд және Ұлы Солтүстік бірлескен теміржолында – бұл желі бұрын LMS және LNER бірлесіп иеленген Шығыс Англия желісі болды, онда олар басым локомотив түріне айналды. Олар Сомерсет және Дорсет бірлескен теміржолында қысқа мерзімге қолданылды, бірақ желідегі ұзақ және тік көтерілімдерде будың нашар жұмыс істеуіне байланысты қайтадан оралмады, себебі олар басқа жерге ауыстырылды. Бұл, дизайнға буды айтарлықтай жақсартатын өзгерістер енгізілгенге дейін болды.

Нөмірлеу

Алғашқы үш локомотив LMS жүйесінде 3000–3002 нөмірлерімен таңбаланды, бірақ BR жүйесінде қайта нөмірленгенде 43000–43002 болды. 40000 саны бұрынғы LMS локомотивін көрсету үшін қолданылған жұмыс нөміріне қосылды. Қалған 159 локомотив BR жүйесінде салынды және нөмірлік тізбек 43003–43161 ретінде жалғасты. Құрылыс бірнеше жерде жүргізілді: 75 локомотив Хорвич зауытында, 50 локомотив Донкастер зауытында және 37 локомотив Дарлингтон зауытында аяқталды. Бұл класс локомотивтерді кейде «ласты қаздар», «ласты құрттар» немесе тіпті «ұшатын шошқалар» деп те атады.

Дизайн

Дизайн американдық стильде болды – жүріс тақталары жоғары орналастырылды және цилиндрлердің алдында кеңістік қалдырылды. Осы себепті көптеген локомотивтерге құмар адамдар оны жасалған ең сұлусыз британдық локомотиві деп есептеді, әсіресе алғашқы 50 локомотив, олар екі түтін шығару құбырымен шығарылды; бірақ, олар нашар жұмыс істеді және тез арада бір түтін шығару құбырымен ауыстырылды. Локомотивтерге сондай-ақ техникалық қызмет көрсетуге кеткен шығындарды азайтуға бағытталған жаңа механикалық ерекшеліктер енгізілді. Оның қарапайым сыртқы түрі – мұқият ойластырылған дизайндық шешім болды, себебі локомотивті дәстүрлі қисық жүріс тақталарымен көрсететін эскиздер сақталған. BR стандарттық кластың 4 2 6 0 локомотиві осы дизайнның негізінде жасалған. Сыртқы аяқ тақтасын қайта жасау арқылы, цилиндрлердің алдындағы кеңістікті толтыру үшін еңіс тақта қосылып, оның сыртқы түрі біршама жақсартылды.

Апаттар мен оқиғалар

1952 жылы 8 тамызда No. 43142 локомотиві Оңтүстік Линн қаласында айналма жолдан құлап, лайлы орға құлап түсті. Осы оқиға "Теміржол сериясы" әңгімесіндегі Гордонның апатына, сондай-ақ сол аттас телесериал эпизодына шабыт берді. 1964 жылы 15 қарашада No. 43072 локомотиві жүк пойызын сүйреп келе жатып, бақылаудан шығып, Йоркширдегі Брэдфорд қаласындағы Адольфус көшесі тауарлық сарайында апатқа ұшырады. Локомотив кейіннен сол жерде бөлшектелді.

Қайтарып алу

1963-1968 жылдар аралығында локомотивтер қызметтен алынды. + Қызметтен алу кестесі Жыл Қызметте болған локомотивтер саны Жыл басында Жыл ішінде алынған локомотивтер саны Локомотивтер нөмірі 1963 162 6 43083, 43107/10/14/31/42. 1964 156 15 43038/53/58/60–61/68/72/86–87/94, 43104/36/47/52/54. 1965 141 42 43005/13/25/32/35/37/59/62/64–65/67/75/80–82/85/89–93, 43108–09/11/27–28/34/43–46/48–50/53/55–61. 1966 99 34 43009/14/16/18/20/22/26/30–31/36/39–40/42/45/52/54/56–57/69/74/78–79/95/99, 43102–03/13/16/24/26/32–33/35/41. 1967 65 59 43000–04/07/10–12/15/17/21/23–24/28–29/34/41/43–44/46–51/55/63/66/70–71/73/76–77/84/88/96–98, 43100–01/05/12/15/17–23/25/29–30/37–40/51. 1968 6 6 43006/08/19/27/33, 43106.

Сақтау

Тек бір ғана мысал сақталып қалды: № 43106, Престон қаласының жанындағы Лосток Холл депосында орналасқан, қызметтегі соңғы локомотив. Оның соңғы жұмыс сапары 1968 жылғы Пасха мерекесіне дейін болды, бірақ соңғы сапары Колн тауарлық стациясында рельстен шығуынан тоқтатылды. 43106 саны қалған шағын топтың ең жақсысы деп таңдалғандықтан, Пасха сейсенбісінде зақымды тексеру үшін «іздеу тобы» жіберілді. Зақымның өте аз екендігі анықталды, сондықтан болашақ иелері жөндеудің қаншалықты оңай екенін зерттеуге кірісті. Локомотив Лосток Холлға қайтып келгеннен кейін, Карнфорттан келген жөндеушілер оны жөндеді, және сол жөндеу бүгінге дейін сақталған. Дегенмен, ол шілде айының соңында сынақ сапарына дайындалып жатқанда Лосток Холлда тағы да рельстен шығып кетті. British Railways компаниясы оны соңғы рет 1 тамыз күні 1968 жылы 15:30 шамасында жаңа консорциумның бір мүшесімен бірге жөнелтті. Бұл 4 тамыздағы BR-де бумен жұмыстың тоқтатылуына дейін локомотивті 4 тамызға дейін бумен жылжыту үшін ұзақ талқылаулардан кейін болды. Сапар Frodsham, Chester және Shrewsbury қалалары арқылы «электр желісінің астынан» өтуді шектеу үшін мұқият жоспарланды. Вест-Мидлендс айманындағы сапар Вулвергемптон биік деңгейі арқылы Бескот және Плек тоғысына дейін жалғасты, онда үшбұрышты тоғыс арқылы дұрыс бағытта келгенін қамтамасыз еткеннен кейін локомотив Stourbridge Junction станциясына жетті, онда ол түнде алмасу жолында тоқтады, қазіргі уақытта кеңейтілген тұрақ орнының бөлігі. 2 тамызда ол Северн аңғары темір жолында жаңа өмірін бастады, Шропшир журналының бірінші бетінде үш жаңа иесі оған қажетті тазалық жұмыстарын жасап берді. Оны «ұшқыр шошқа» деп лақаптайды, бірақ көптеген теміржолшылар Ivatt Class 4 локомотивтерін «Doodlebugs» деп атады. 1975-1983 жылдар аралығында № 43106 локомотиві басты магистральдық желіде туристік пойыздарды тартты. 1975 жылы ол Шилдондағы Rail 150 мерекесіне қатысты, ал 1980 жылы Рейнхиллдегі Rocket 150 мерекесіне қатысты. 1980-1983 жылдар аралығында бірнеше рет локомотив шектеулі сандағы туристік пойыздарды тартты, кейде SVR-де орналасқан басқа локомотивтермен бірге: 5000, 7812 Эрлестоук Мэнор және 80079. Локомотивтің толық жөндеу жұмысы 2009 жылы аяқталды, бірақ көп ұзамай ол Хэмптон-Лойдта рельстен шығып, жөндеу жұмыстарын қажет етті. 2013 жылы қазандыққа қосымша жөндеу жұмыстары жүргізілді, соның ішінде қазандықтың жаңа мерзіміне дейін жарамды билеті алынды. Бұл билет 2024 жылдың қаңтарында аяқталды, ал SVR-дің қысқы фестивалінде соңғы рет көрсетілді.