Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех композиторы (1899–1944)
Czech composer (1899–1944)
Ганс Краса (30 қараша 1899 – 17 қазан 1944) – чех композиторы. Ол Холокост кезінде Аушвиц-Биркенау концлагерінде қаза тапты. Терезиенштадт концлагерінде мәдени өмірді ұйымдастыруға көмектесті.
Hans Krása (30 November 1899 – 17 October 1944) was a Czech composer. He was killed during the Holocaust at Auschwitz Birkenau. He helped to organize cultural life in Theresienstadt concentration camp.
Өмір
Ханс Краса Прагада Анна (Штайнер) мен Карл Красаның, заңгердің, ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі – чех яhудисі, ал анасы – неміс яhудисі еді. Бала кезінде фортепиано мен скрипканы оқып, Прагадағы Неміс музыка академиясында композицияны үйренді. Бітірген соң, ол «Нейс-Дойчес» театрында репетитор болып жұмыс істеді, онда Крассаның мансабына зор әсер еткен композитор және дирижер Александр фон Землинскиймен танысты. 1927 жылы ол Землинскийдің ізбен Берлинге кетіп, онда Альберт Руссельмен танысты. Крассаның басты ықпал еткен композиторлары – Малер, Шенберг және Землинский болды, сонымен қатар ол француз музыкасына, әсіресе «Les Six» тобына жақындық сезінді және Берлинде тұрғанда Руссельден сабақ алу үшін Францияға бірнеше рет сапар жасады. Краса туған жерін сағынып, Прагаға оралып, «Нейс-Дойчес» театрындағы бұрынғы репетиторлық қызметін жалғастырды. Композитор ретіндегі дебюті Кристиан Моргенстерннің «Гальгенлидер» (Галловы әндері) негізінде жазылған «Төрт оркестрлік ән» (Op. 1) болды. Бұл шығарма алғаш рет 1921 жылғы мамыр айында Прагада Землинскийдің жетекшілігімен орындалып, үлкен даңққа ие болды. Одан кейін скрипкалық квартет, дауыс пен фортепианоға арналған бес ән және оның «Symphonie für kleines Orchester» шығармасы Цюрих, Париж және Бостон қалаларында орындалды. Дегенмен, оның ең үлкен жетістігі – Достоевскийдің «Көңілді арман» романы негізінде жазылған «Verlobung im Traum» операсы еді. Бұл шығарма алғаш рет 1933 жылы Прагадағы «Нейс-Дойчес» театрында Георг Сзеллдің жетекшілігімен қойылды және Чехословакия Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды. Аристофанның пьесасы негізінде жазылған «Брундибар» балалар операсы Красаның 1942 жылғы 10 тамызда нацистерге ұсталғанға дейін аяқтаған соңғы туындысы болды. Краса Терезиенштадт геттосына жіберілді, онда ол қолда бар актерлермен «Брундибарды» қайта өңдеді, содан кейін лагерьде 55 рет қойылды, ал оның үзінділері 1944 жылы Қызыл Крест үшін түсірілген әйгілі үгіт фильмінде пайда болды. Геттода тұтқында болған кезінде Краса өнімді кезеңін басынан өткізіп, көптеген камералық шығармалар жазды, оның ішінде «Танс», «Тема мен вариациялар» және «Паскалия мен фуга» бар. Алайда, жағдайдың қиындығына байланысты, олардың кейбіреулері сақталмаған. Ол сонымен қатар Терезиенштадттың музыкалық өміріне пианист, аккомпаниатор және дирижер ретінде үлес қосты.
Hans Krása was born in Prague, the son of Anna (Steiner) and Karl Krása, a lawyer. His father was a Czech Jew and his mother was German Jewish. He studied both the piano and violin as a child and went on to study composition at the German Music Academy in Prague. After graduating, he went on to become a répétiteur at the Neues Deutsches Theater, where he met the composer and conductor Alexander von Zemlinsky, who had a major influence on Krása's career. In 1927 he followed Zemlinsky to Berlin, where he was introduced to Albert Roussel. Krása, whose primary influences were Mahler, Schoenberg and Zemlinsky, also felt an affinity with French music, especially the group of composers known as Les Six and made a number of trips to France to study under Roussel while he lived in Berlin. Krása eventually returned, homesick, to Prague to resume his old job as a répétiteur at the Neues Deutsches Theater. His debut as a composer came with his Four Orchestral Songs, Op. 1, based on the Galgenlieder (Gallows Songs) of Christian Morgenstern. The work was first performed under Zemlinsky's direction in Prague in May 1921 and was widely acclaimed. There followed a string quartet, a set of five songs for voice and piano and his Symphonie für kleines Orchester, which was performed in Zürich, Paris and Boston. His major achievement, however, was the opera Verlobung im Traum (Betrothal in a Dream) after the novel Uncle's Dream by Dostoyevsky. This work was first performed at the Neues Deutsches Theater in Prague in 1933 under Georg Szell and was awarded the Czechoslovak State Prize. Brundibár, a children's opera based on a play by Aristophanes, was the last work Krása completed before he was arrested by the Nazis on 10 August 1942. Krása was sent to the Theresienstadt ghetto where he reworked Brundibár with the available cast “and scattered salt of staging”, who then performed it 55 times in the camp, with excerpts featured in the infamous propaganda film made for the Red Cross in 1944. While he was interned in the ghetto, Krása was at his most productive, producing a number of chamber works including Tans, Theme with Variations, and Pascaglia and Fugue, although, due to the circumstances, some of these have not survived. He also contributed to the musical culture of Theresienstadt as a pianist, accompanist, and conductor.
Жазбалар
Оның Артур Рембоның, Чтырверши, Vzrušení және Přátelé өлеңдеріне жазылған үш әнін Кристиан Герхаер орындады. Бұл әндер Анне Софие фон Оттер бастамасымен шыққан Terezín – Theresienstadt CD-сінде жарияланды, Deutsche Grammophon, 2007. Оның Квартеттік шығармасы "Pavel Haas and Hans Krása: String Quartets" альбомында, Hawthorne String Quartet тобының орындауында, Decca сериясының бөлігі ретінде жарық көрді, лейбл: Decca 440 853–2. Осы серияның бір бөлігі ретінде оның "Ұйдағы күйеу жігіт" (Verlobung im Traum) операсы мен Симфониясы Берлиндегі Немец симфониялық оркестрінің Лотар Загросек және Владимир Ашкенази дирижерлік етуімен жазылған нұсқаларында ұсынылды, лейбл: Decca 455 587–2.
His Three Songs after poems by Arthur Rimbaud, Čtyřverší, Vzrušení and Přátelé, sung by Christian Gerhaher, appear on the CD Terezín Theresienstadt initiated by Anne Sofie von Otter, Deutsche Grammophon, 2007. His String Quartet appears on Pavel Haas and Hans Krása: String Quartets, performed by the Hawthorne String Quartet as part of the Decca series, Entartete Musik, label: Decca 440 853–2. As part of the same series his opera Verlobung im Traum (Betrothal in a Dream) and Symphonie appeared in recordings by the Deutsches Symphonie Orchester Berlin conducted by Lothar Zagrosek and Vladimir Ashkenazy respectively, label: Decca 455 587–2.