Кіріспе

Египеттің Патшалар аңғарының батыс бөлігіндегі WV25 қабірі – аяқталмаған және безендірілмеген қабір. Бұл патшалық қабірдің бастамасы, және Ахнатонның Тебадағы қабірінің басталуы деп есептеледі. Оны 1817 жылы Джованни Баттиста Белцони ашқан, ол ішінде үшінші аралық кезеңге жататын сегіз мумияны тапты. 1972 жылы Миннесота университетінің Египеттік экспедициясы (UMEE), Ото Шаден басшылығымен қазба жұмыстарын жүргізді. Жоба аясында сегіз мумияның бөліктерімен қатар, XVIII династияның соңғы кезеңінен қалған патшалық жерлеулерден табылған артефакттар жарық көрді.

Ашылу

Қабырды 1817 жылы итальяндық саяхатшы Джованни Баттиста Белцони Патшалар аңғарында қазба жұмыстарын жүргізу кезінде тапты. Оның зерттеуі өткен жылы оның табыс еткен Ай (WV23) қабірінің жанынан басталды. Кіреберіс жер бетіне жақын жерде көміліп, ірі тастармен бітелген еді. Белцони келесі күні оралып, қазба жұмыстарын жалғастырғанда, "әр түрлі өлшемдегі тастардан тұрғызылған мықты қабырға" тауып алды. Төменгі он сегіз сатыр тасқа қашалған. Ең төменгі сатыр мен есік бағаналарының қосылған жері Ай қабіріне ұқсас болды. Шэден қабірдің кіреберісінің үстіндегі тастардың құлау қаупі болғандықтан немесе жоғарғы тау жынысының нашар сапасынан тасталып қалған болуы мүмкін деп болжайды. Қабырдың ішіндегі қазба жұмыстары баспалдақтың тас және толтырылған бөліктерін көрсетті; сондай-ақ жоғарғы сатырдың бөліктері, мумия орамалары және сынықтар да табылды. Бұл бөлімдегі ең маңызды жаңалық – қызыл бояумен салынған отырған адамның суреті бар остракон, ол XVIII династияның соңына жатады. Белцони тапқан сатырдың төменгі бөлігіндегі бөгеттің іздері жоқ еді. Сатырдың төменгі жағындағы бөлмеде Белцони тапқан мумиялардың қалдықтары сақталған; картонаж және фаянс ушабтидің болуына сүйенсек, олар жиырма бірінші – жиырма екінші династияларға жатады. "Сары қаңқаның" бөліктері де табылған. Қабірден табылған басқа да заттар патшалық жерлеу екенін көрсетеді – фаянс урейлердің бөліктері, ағаштан жасалған сопақтың бөліктері, және Тутанхамон (KV62) қабірінен табылған екі толық бой мүсіннің құлақтары мен аяқтары. Осы жаңалықтардың негізінде Шэден қабір, егер ол XVIII династияның соңында қолданылған болса, бастапқыда патшалық жерлеу орны болған, немесе патшалық жерлеу, мүмкін Ай (сары қаңқамен бейнеленген) қабірге көшірілген болуы мүмкін деп ұсынды.

Қажетті меншік құқығы

Бұл қабір Әкханатонның Тебадағы қабірі болу мүмкіндігі зор екі нысанның бірі саналады, екіншісі – WV23. Қабір сөзсіз патшалық жерлеу үшін салынған; Белцони оны ашқандағы есебінде қабірдің патшалық деңгейдегі ауқымына тоқталды. Кейін Элизабет Томас қабірдің жоспарланған құрылымының патшалық сипатына назар салып, қайта оралған сары қаңқаның патшалық мүрделердің жасырылғанын көрсететінін болжады. Одан әрі, ол граниттен жасалған саркофагтың фрагментінің табылуын атап өтті. Шэден бұл жазусыз, қызғылт гранит сынығын тауып, оны қақпақтың бөлігі деп анықтады. Ол оның шығу тегі белгісіз екенін айтты, себебі ол Айдың қызыл граниттен жасалған қақпағының бөлігі бола алмайды, өйткені ол толыққанды күйде табылған.