Метамфетаминнен туындаған тіс шілуі

Кіріспе

Метамфетамин қолданудан туындаған тіс шірігі

"Метамфетамин аузы" – кең таралған тілдегі атау, ол тіс шірігінің және тіс жоғалтудың, сондай-ақ тіс сынуының, қышқылдық эрозияның және басқа да ауыз қуысы проблемаларының ауыр түрлерін сипаттау үшін қолданылады. Бұл жағдайлар көбінесе метамфетаминге ұзақ уақыт бойы тәуелділіктің белгілері болып табылады. Жағдайдың себебі, дәрінің жанама әсерлерінің (тістерді қысып, ұстау, ауыздың құрғауы) және өмір салты факторларының (жеткіліксіз ауыз гигиенасы, қантты сусындарды жиі ішу, сондай-ақ жүйелі тіс тазалау мен профилактикалық күтімді ұмыту) жиынтығы деп саналады. Дегенмен, метамфетамин аузының ерекше жағдай ретіндегі дұрыстығы басқа да есірткілердің тістерге тигізетін ұқсас әсерлеріне байланысты күмәндануға себеп болады. Ауыздың зақымдалған суреттері есірткіге қарсы науқандарда жиі қолданылады. Бұл жағдайды емдеу қиын, ол тіс пломбаларын, тіс шірігімен күресу үшін фторды, ауыздың құрғауына қарсы сілекей шығаруды қамтиды, сондай-ақ ауыз гигиенасы бойынша нұсқаулармен бірге жүруі мүмкін. Метамфетамин қолдануын тоқтатпаған адамдарға тіс хирургиясы жасау қауіпті болуы мүмкін, себебі жергілікті анестезия мен препараттың өзара әрекеттесуінен жүрек проблемалары туындауы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Метамфетамин (бейресми түрде "меф") – демалыс мақсатында қолданушыларда тәуелділікке бейімділігі жоғары стимуляторлық препарат. Ол пайдаланушыларға ұнайтын физиологиялық және психологиялық әсерлерге алып келеді. Басқа да жанама әсерлер (мысалы, бруксизм және стимуляторлық психоз) пайдаланушылардың тіс гигиенасын ұмытуына соқтыруы мүмкін, нәтижесінде тіс шірігі (кариес) және қызыл иек инфекциялары дамиды. Сонымен қатар, стимуляторлық препараттардың көп кездесетін жанама әсері – ксеростомия, ол тіс шірігін жылдамдатады. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, метамфетамин пайдаланушылардың тіс денсаулығына тигізетін кең ауқымды әсеріне байланысты стоматологиялық әдебиеттерде ең көп талқыланған заңсыз препарат болып табылады. Кейбір метамфетамин пайдаланушыларының тістері қараңғы түске еніп, күшті эрозияға ұшырайды. Осы кең таралған тіс шірігі мен қызыл иек инфекциясының сыртқы көрінісі нәтижесінде "меф аузы" деген атау пайда болды. Кариес көбінесе тістердің мойын аймағында, яғни тіс бетінің тәж бен тамырдың қосылған жерінде тарылатын жерде пайда болады; шіру негізінен тістердің беткей (жақ) жағында және кескіш тістер мен клыштармен жанасатын тіс беттерінде шоғырланады. Соңында, шіру мен эрозия тістің тәж аймағына (тәжға жақын) да әсер етуі мүмкін. "Меф аузындағы" тіс кариесі көбінесе баяу дамиды, мүмкін, оның прогресіне үзілісті гигиеналық шаралар кедергі келтіреді. Шіру тіс сынуына және күшті ауыруға әкелуі мүмкін. Кейбір жағдайларда тістер қайтымсыз зақымданып, оларды жою қажет болады. Дұрыс тамақтанудың болмауы және салмақ жоғалтумен қатар, метамфетамин пайдаланудың тіске тигізетін әсері кейбір пайдаланушыларда ерте қартаю белгілеріне де ықпал етеді. Метамфетамин пайдаланушылары бруксизм салдарынан (тіс тозуы) жақ буынындағы ауыруды және тістерінің тозуын сезінуі мүмкін. Бұл бруксизм үздіріссіз болуы мүмкін. Препаратты ұзақ мерзімді пайдалану тризмусқа, яғни жақ сүйекті аша алмауға да себеп болуы мүмкін. "Меф аузының" әсері Сіёгрен синдромына ұқсас, бұл аутоиммундық ауру сілекейдің жетіспеушілігін тудырады, нәтижесінде тіс зақымданады.

Methamphetamine (informally referred to as "meth") is a stimulant drug with a high potential for addiction in its recreational users. It incurs physical and psychological side effects that users find desirable. Other side effects (like bruxism and stimulant psychosis) can result in users neglecting their dental health, eventually leading to advanced tooth decay (caries) and gum infections. Further, a common side effect of stimulant drugs is xerostomia, which accelerates tooth decay. as of 2012, methamphetamine is the most discussed illegal drug in dental literature for its extensive effect on users' dental health. The teeth of some methamphetamine users appear to be dark and extensively eroded. The epithet "meth mouth" is the result of these superficial presentations of advanced tooth decay and gum infection. Caries often occur in the cervical regions of teeth, where the tooth surface narrows at the junction of the crown and the root; decay is primarily centered on the buccal (cheek) side of the teeth, and on tooth surfaces that are adjacent to incisors and canines. Eventually, the coronal tooth area (near the crown) can be affected by the decay and erosion. The dental caries of meth mouth often progress slowly, perhaps because their advancement is hindered by intermittent hygienic practices. The decay can lead to tooth fractures and severe pain. In some cases, teeth are permanently damaged and must be removed. Along with malnutrition and weight loss, the dental effects of methamphetamine use contribute to the appearance of premature aging seen in some users. Methamphetamine users sometimes experience soreness in the joint of the jaw and dental attrition (tooth wear) due to bruxism, a common side effect of stimulant drugs. This bruxism can occur continuously. Chronic use of the drug might also cause trismus, the inability to open the jaw. The effects of meth mouth are similar to those of Sjögren's syndrome, an autoimmune disease that causes a lack of saliva, which results in tooth decay.

Қоғам және мәдениет

Метамфетамин қолданушылардың көп бөлігі 2000 жылдардың басында Азия елдерінде тұрғанмен, сол онжылдықта әлемнің басқа аймақтарында оның қолдануы күрт артты. Метамфетамин қолдану кең таралған аймақтарда "метамфетамин аузы" жиі кездеседі. Бұл жағдайды емдеуге көп шығын кетіп, қоғамдық денсаулық сақтау жүйесіне үлкен салмақ түсіреді, соның салдарынан бірнеше елдегі стоматологтар емдеудің ауыртпалығына алаңдаушылық білдіруде. "Метамфетамин аузының" суреттері көбінесе қорқынышты болып есептеледі және есірткіге қарсы науқандарда, тіпті билбордтарда қолданылады. Бұл жағдай метамфетамин туралы ақпарат құралдарында жиі талқыланады және есірткінің зиянын көрсету үшін немесе көрермендерде жирену сезімін тудыру мақсатында есірткіге тәуелділікті бейнелейтін материалдарда пайдаланылады. Оған қарсы шығушылар бұл термин метамфетамин қолданушыларды жағымсыз бейнелеу үшін қолданылады және оның қолданудың сөзсіз салдары ретінде бұрмаланып көрсетіледі деп санайды. "Breaking Bad" атты кристалл метамфетамин өндірісі туралы драмалық сериалда "метамфетамин аузы" бар бірнеше екінші дәрежелі кейіпкерлер бар. Сериалдың авторы Винс Гиллиган сериал туралы өкінетін нәрселердің бірі – басты кейіпкерлердің бірі Джесси Пинкман (Аарон Пол ойнаған) мінсіз тістерге ие болғаны екенін айтты, өйткені ол кейіпкердің қолданған метамфетаминінің мөлшеріне қарай бұл шынайы емес деп есептейді.