Ика провинциясының өрнекті әктастары

Кіріспе

Перудегі Ика провинциясынан табылған әшекейленген андезит тастар.

Ика тастары – Перудегі Ика провинциясынан алынған андезит тастардың жиынтығы, олар өрнектік бейнелерімен белгілі. Көптеген зерттеушілер бұл тастарды заманауи алдаушылық деп санайды, себебі тастарды археологиялық контексте зерттеуге және олардың вулканиялық тау жынысы екенін анықтауға мүмкіндік болған жоқ. Тастардың мөлшері әртүрлі: өте кішкентай (бірнеше сантиметр) тіпті жарты метрден асатын шағын тастар да кездеседі. Көптеген тастар салыстырмалы түрде кішкентай, олардың тотыққан бетіне сызықтар салынған.

Өмірбаян

Археологиялық жаңалықтар Перу мәдениеттерінің бірнеше мың жылға солатынын көрсетеді. Кейінірек, қазіргі Перудің барлық аймағы бірыңғай саяси және мәдени бірлікке біріктірілді, бұл Инка империясында ең жоғасы деңгейіне жетті, одан кейін испан жаулап алуы болды. Ал басқа кезеңдерде, шөлмен бөлінген Ика аңғары сияқты, өмір сүруге жарамды аймақтар өздерінің ерекше мәдениеттерін дамытты. Ика тастары туралы хабарлар пайда болғанға дейін, осы аймақтағы өрнектелген тастар белгілі болған. Осындай артефакттар туралы ең алғашқы жазбалар – Перуді испандықтар Инка империясын жаулап алған кезде, он бесінші ғасырдың басында және ортасында саяхаттаған иезуит миссионері Падре Симонның куәліктері. Бүгінде белгілі Ика тастарының саны шамамен 50 000-ға жетеді.

Кабрераның коллекциясы

Ика тастарының ең танымал жинағы – дәрігер Хавьер Кабрера Даркеаға (1924–2001) тиесілі. Кабрера өз жинағын кеңейту мақсатында инкаға дейінгі перулік жәдігерлерді жинаумен айналысқан Карлос және Пабло Солди ағайындыларымен байланысқа түсті. Солдилердің Окукахе аймағында табылған, осыған ұқсас оюлы тастардың үлкен жинағы болған, және олар Кабрераға 341 тасты сатты, осы арқылы ол өз жинағын көрсетуге мүмкіндік алды. Пецциа іздеуін жалғастырды. Тома-Лустағы Сан-Эваристо зиратында ол бұрынғысына ұқсас өлшемдегі, балықты бейнелейтін оюлы тас тапқанын хабарлады. Зираттың мазмұны бойынша, қабір Орта горизонтқа (600–1000 ж.б.д.) жатса керек. Сол зираттағы жақын жерде Пецциа лама суреті салынған тас тапқанын мәлімдеді. Пецциа 1968 жылы өз зерттеулерін, суреттер мен сипаттамаларын қоса жариялады. Кейбір суреттерде динозаврлардың тіршілік циклы бейнеленген, онда динозавр жұмыртқаларынан личинкалар шығып, кейін метаморфозға ұшырап, түрлі ересек нысандарға айналады; бұл шын динозаврлардың тіршілік циклымен үлкен қайшылықта болады.

Адамдар мен технология

Тастарда бейнеленген адамдар, белгілі бір ежелгі Перу мәдениетіне жатады деп есептеледі, инкаларды немесе ацтектерді еске түсіреді. және туристерден ақша табу үшін жасалған жалғандықтар. Тастардың танымал болуы Кабрераны псевдоғылыми айналымдарда мәшһүр етті, бірақ сонымен қатар оның кәсіби беделін және отбасылық өмірін құлатты, баспасөзde күлкіге қалдырды және ғалымдардың жек көруіне ұшыратты. Кейде тастарды "миф тарихшылары" дәлел ретінде ұсынады, олар кейбір ежелгі мифтерді нақты және сөздік тарихи есептер ретінде түсіну керек деп санайды. соның ішінде кейбіреулерінің шынайы екендігі туралы пікірлер де бар. Мысалы, тастардың саны олардың нақтылығына қарсы дәлел ретінде қарастырылуы мүмкін, себебі олардың көп мөлшері туристерге сату мақсатында жасалғанын көрсетеді. Қазіргі заманғы "Ика суретшілері" Ушуя мен Гутьеррес жолымен жаңа жалған тастар жасап шығарды, олардың кейбіреулері олардың дизайнына негізделген. Жиындықтағы мүмкін шынайы тастарды ажыратуға бағытталған ешқандай зерттеу жүргізілмеген. Тіпті егер кейбір ерекше тастар нақты артефакттар болса да, олардың мотивтері айтылғаннан гөрі анахронизмдік көріністерді бейнелеуі мүмкін; суреттердің барлығы өте стильді және нақты не бейнеленгені көп жағдайда белгісіз. Мысалы, күрделі хирургиялық оталар көрсетілген көріністерде шын мәнінде мүше кесу әрекеттері көрсетілуі мүмкін, ал кейбір ұшатын машиналар құстар ретінде түсіндірілуі мүмкін. Ика облыстық мұражайына Кальво сыйға берген тастар шынайы болуы мүмкін. Кабрера жинағындағы тастардан айырмашылығы, Кальво тастарының ойылымдары көңілді, сапасы жақсы және жойылған жануарларды, ерекше адамдарды немесе дамыған технологияларды бейнелемейді. Кальво тастарының мотивтері Колумбқа дейінгі өнерге тән, мысалы, гүлдер мен құстарды бейнелейді. Егер Кальво тастарының нақтылығы расталса, бұл Кабрера жинағындағы ерекше тастардың да нақты екенін білдірмейді. Тастарды дамыған өркениет жасады деген пікірді қорғау үшін Кабрера андезит – кесу қиын қатты тас, әсіресе тас құралдарды қолдана отырып. Кабрераның бағалауына қайшы, тастар кесілмеген, гравировкаланған; гравировкалар тотығудың беткі қабатын сызып тастау арқылы жасалған. Сонымен қатар, ацтектер, инкалар және майялар сияқты Колумбқа дейінгі көптеген мәдениеттер дамыған металлургияға ие болды және тек тас құралдармен шектелмеді.

The humans depicted on the stones, supposedly belonging to some unknown ancient Peruvian culture, are reminiscent of Incas or Aztecs. and to be hoaxes created for the purpose of earning money off of tourist buyers. The popularization of the stones made Cabrera famous in pseudoscientific circles but also ruined his professional credibility and family life and brought him ridicule in the press and the contempt of scientists. The stones are also sometimes presented as evidence by "mytho historians" who believe that some ancient myths should be understood as accurate and literal historical accounts. the idea that some are authentic. The number of stones could for instance be interpreted as evidence against their authenticity since it might indicate large amounts of them having been made for the purposes of selling them to tourists. Modern "Ica artists" have allegedly followed in Uschuya and Gutiérrez's footsteps in producing new forged stones, some based on their designs. No studies have been made attempting to distinguish possible genuine stones in the collections. Even if some of the more outlandish stones were genuine artifacts, their motifs could plausibly depict less anachronistic scenes than what has been claimed; the images are all highly stylized and what precisely is being depicted is in many cases not clear. It is for instance possible that scenes interpreted as showing advanced surgery in reality show acts of mutilation and some supposed flying machines could alternatively be interpreted as birds. It is possible that the stones donated to the Regional Museum of Ica by Calvo are genuine. In contrast to those in Cabrera's collection, Calvo's stones supposedly have shallower cuts, show finer workmanship, and do not depict any extinct animals, unconventional humans, or advanced technology. The motifs of Calvo's stones are typical of pre Columbian artwork, for instance depicting flowers and birds. If Calvo's stones were to be verified as genuine, it would not imply that the more outlandish stones in Cabrera's collection are also genuine. In order to defend the assertion that the stones were made by an advanced civilization, Cabrera stated that andesite is a hard stone that is difficult to carve, particularly using stone tools. Contrary to Cabrera's assessment, the stones are not carved but engraved; the engravings were made through scratching away the surface layer of oxidation. Furthermore, many pre Columbian cultures, including the Aztec, Inca, and Maya, had advanced metallurgy and were not limited to stone tools.