Кіріспе
Орыс суретшісі Павел Николаевич Филонов (8 қаңтар 1883 – 3 желтоқсан 1941) – орыс авангарды суретші, өнер теориясының маманы және ақын.
Pavel Nikolayevich Filonov (; January 8, 1883 – December 3, 1941) was a Russian avant garde painter, art theorist, and poet.
Өмірбаян
Филонов 1883 жылғы 8 қаңтарда (Грегориан күнтізбесі бойынша) немесе 1882 жылғы 27 желтоқсанда (Юлиан күнтізбесі бойынша) Мәскеуде дүниеге келген. 1897 жылы Санкт-Петербургке көшіп, сурет сабақтарын алды. 1908 жылы Санкт-Петербург өнер академиясына түсті, бірақ 1910 жылы академиядан шығарылды. 1910–1914 жылдары суретшілер Елена Гуро мен Михаил Матюшин құрған «Жастар одағы» өнер тобының құрамында болды. 1912 жылы «Канон және заң» атты мақаласын жазды, онда аналитикалық реализмнің, немесе «антикубизмнің» қағидаларын қалыптастырды. Филоновтың сөзіне сүйенсек, кубизм заттарды олардың беткі геометриясының элементтерін пайдаланып бейнелейді, ал «аналитикалық реалистер» заттарды олардың ішкі рухының элементтерін пайдаланып көрсетуі керек. Өмірінің соңына дейін осы принциптерге берілді. 1913–1915 жылдары Филонов Владимир Маяковский, Велимир Хлебников және басқа да футуристермен жақын байланыста болды. Осы кезеңде ол Казимир Малевичпен бірге Хлебниковтың «Таңдалған өлеңдері. Поскриптум, 1907–1914» атты жинағына суреттер салды. 1916 жылдың күзінде Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, Румыния майданында қызмет етті. Филонов 1917 жылғы Ресей революциясына белсенді қатысып, Дунай аймағының революциялық соғыс комитетінің төрағасы болды. 1919 жылы Эрмитаждағы «Барлық ағымдардың суретшілерінің бірінші еркін көрмесіне» қатысты. 1923 жылы Санкт-Петербург өнер академиясының профессоры және Өнер мәдениеті институтының (ИНХУК) мүшесі атанды. Аналитикалық реализм шеберлерінің ірі мектебін ұйымдастырды (жетпістен астам суретші, оның ішінде американдық мүсінші және портретші Хелен Хукер де бар). Олардың туындылары супрематизм мен экспрессионизмге әсер етті. 1929 жылы Ресей мұражайында Филоновтың өнеріне арналған үлкен ретроспективтік көрме ұйымдастырылуы жоспарланған, бірақ Кеңес үкіметі көрмеге тыйым салды. 1932 жылдан бастап Филонов ашаршылықтан зардап шекті, бірақ жеке коллекционерлерге өнер туындыларын сатудан бас тартты. Барлық жұмыстарын Ресей мұражайына сыйға бергісі келді, соның арқасында Аналитикалық реализм мұражайы ашылсын деген ниеті болды. 1941 жылғы 3 желтоқсанда Ленинград қоршауы кезінде аштықтан көз жұмды.
Әдіс
Жалпыға ортақ гүлдену аясында Филонов ерекшеден жалпыға қарай ілгерілейтін жұмыс жолын ұсынды. Ол заттар мен кеңістіктерді ұсақ бөлшектерден және үзінділерден құру керек деп есептеді, ал керісінше жасау – нағыз "алдастандыру" екенін айтты. Осы мақсатта ол өзі жұмыс істеді, сондай-ақ шәкірттерін сурет салуда өте кішкентай қылқаламдармен, ал сызу кезінде ең нәзік сызықтармен жұмыс істеуге талап етті.
Мұра
Филоновтың көптеген туындыларын оның қарындасы Евдокия Николаевна Глебова сақтап қалды. Ол картиналарды Ресей мұражайының архивінде сақтап, кейін сыйға берді. Филоновтың туындыларын көрмеге қоюға тыйым салынған еді. 1967 жылы Новосибирскіде Филоновтың туындыларының көрмесіне рұқсат берілді. 1988 жылы оның туындылары Ресей мұражайында көрсетілуге рұқсат алды. 1989 және 1990 жылдары Филоновтың туындыларының алғашқы халықаралық көрмесі Парижде өтті. Филоновтың туындыларының жартылай заңды статусы кезінде оларды ұрлау оңай болғандай көрінетін; алайда, Филоновтың рухы өнерін қорғап, оның картиналарын ұрлауға немесе шетелге шығаруға тырысқандар тез арада қайтыс болып, мүгедек болып немесе басқа да қайғылы жағдайға ұшырады деген әңгіме тарады.