Кіріспе

Француз кинорежиссері және сценарий авторы (1896–1967)

Жюльен Дювивье (dyvivje; 8 қазан 1896 – 29 қазан 1967) – француз кинорежиссері және сценарий авторы. Ол 1930–1960 жылдары француз киносында көрнекті тұлға болды. Оның ең ерекше фильмдерінің ішінде «Бандера», «Пепэ ле Моко», «Дон Камиллоның кішкентай әлемі», «Паника» (Panique), «Еркектен де қауіпті» және «Жас шағымдағы Марианна» есімдері ең бастылары. Жан Ренуар оны «үлкен техник, қатаңдық сақтайтын, ақын» деп атады.

Алғашқы жылдар

Дювьедің мансабы 1916 жылы Андре Антуанның басшылығымен «Одеон» театрында актер ретінде басталды. 1918 жылы ол «Gaumont» компаниясына жазушы және көмекші ретінде жұмысқа өтті, оның ішінде Андре Антуан, Луи Фойляд және Марсель Л’Эрбиер сияқты режиссерлермен де жұмыстасты. 1919 жылы ол өзінің алғашқы фильмін түсірді. 1920 жылдары оның бірнеше фильмі діни тақырыптарға арналды: «L’abbé Constantin» және «La Vie miraculeuse de Thérèse Martin» – кармелиттік қасиетті Тереза Лизие туралы фильм.

1930 жылдар

1930 жылдары Дювивье Марсель Вандал мен Чарльз Делак құрған «Film d'Art» атты туынды компаниясының құрамында болды және командалық жұмыс істеді. Ол олармен тоғыз жыл бірге жұмыс істеді. «Дэвид Голдер» (1930) – оның алғашқы табысы. Бұл сонымен қатар оның алғашқы «сүреті бар фильмі» болды, себебі ол актер Гарри Баурға арналған еді. Олар 1930 жылдары көп рет бірге жұмыс істеді. 1934 жылы Дювивье алғаш рет Жан Габинмен «Мария Шапделен» фильмінде серіктестік құрды, ал «Бандера» (1935) үшін ол бұрын Жак Фейдер, Жан Гремильон, Марк Аллегрет және Марсель Л’Эрбиермен жұмыс істеген Чарльз Спаактың жазу талантын пайдаланды. Олар да осы уақыттан бастап көп рет бірге жұмыс істеді. «Le Golem» (1936) фильмін жасағаннан кейін, ол бұрынғы неміс қорқыныш фильмінің қайта түсірілімі болды, Дювивье Жан Габин, Чарльз Ванель және Реймонд Аймомен бірге «La belle équipe» (1936) фильмін түсірді. Бұл фильм оның туындысының маңызды мысалы болып табылады. Бес жұмыссыз ер адам лотереяда үлкен жүлде ұтып алып, бірге теңіз жағасындағы кафе/би залды сатып алуға шешім қабылдайды. Алайда, күтпеген жағдайлар жиі орын алады. Әйелге деген қызғаныш, Джина (Вивиан Романс), осы кәсіпке араласса, құтқаруға ештеңе қалмайды. Фильмнің бастапқы соңы кісі өлтірумен аяқталды, бұл тым пессимистік деп танылды, сондықтан басқа, көңіл көтеріңкі соңы түсірілді. Көңіл көтеріңкі нұсқа ғана көрсетілді, бірақ екі нұсқа да сақталған. «Ақ жол» (1936), басты рөлде Морис Шевалье режиссерлік туындысындағы шағын жұмыс, бірақ «Пепэ ле Моко» және «Бал картасы» (екеуі де 1937) – бұл сөзсіз жетістіктер. «Пепэ ле Моко» гангстерлік әлемнің ортасына еніп, Алжирдің араб кварталы экзотикалық фон ретінде пайда болды, бұл фильм Жан Габиннің халықаралық жұлдыз дәрежесіне көтерілуіне ықпал етті. 1938 жылы Дювивье MGM компаниясымен келісімшартқа отырып, өзінің алғашқы американдық фильмін, Иоганн Штраустың өмірбаяны «Ұлы вальс» фильмін жасады. Келесі жылы Францияға оралғаннан кейін ол «Күннің батуы» фильмін түсірді, онда зейнеткерлікке шыққан театр актерлері зейнеткерлер үйінің ашық күйінде қалуын қамтамасыз ету үшін күреседі. Мишель Симон ескі актер, ал Луи Жуве – өзінің сүйкімділігіне сенетін ескі актер. Содан кейін Селма Лагерлофтың романынан бейімделген қорқыныш фильмі түсірілді. 1940 жылы Райму, Мишель Морган және Луи Жуве жұлдыздығымен «Untel père et fils» отбасы тарихы Францияда, кем дегенде соғыс аяқталғанға дейін саяси жағдайға байланысты көрсетілмеді. Бұл жалпы алғанда шағын жұмыс, тіпті сәтсіздік деп есептеледі.

Екінші дүниежүзілік соғыс, оның американдық кезеңі

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дювивье АҚШ-та жұмыс істеуге кетті. Континенттен кетер алдында ол бірнеше күн Португалияда болды. Ол 1940 жылдың 2 шілдесі мен 6 шілдесі аралығында Эсторильде, Паласио қонақ үйінде тұрды. АҚШ-қа келгеннен кейін бірнеше фильм түсірді: «Лидия» (1941); екі антологиялық фильм – Чарльз Бойер және Рита Хейворт сияқты жетекші актерлер ойнаған «Манхэттен туралы әңгімелер» (1942) және Эдвард Г. Робинсон, Чарльз Бойер және Барбара Стэнвик қатысқан «Ет пен қиял» (1943); тағы да Жан Габинмен түсірілген «Жалғаншы» (1944); сондай-ақ Реджинальд Ле Боргтың режиссерлік жұмысы «Тағдыр» (1944), ол «Ет пен қиял» фильмінен алынған отыз минуттық эпизод негізінде салынған (Дювивье авторлық құқығы көрсетілмеген).

Соғыстан кейін

Францияға оралғаннан кейін Дювье мансабын қайта бастауда кейбір қиындықтарға тап болды. "Паника" (Panique) (1946) – адамның ең төменгі инстинкттерінің толыққанды суреттемесі, оның ең жеке, қараңғы және нигилистік туындысы болды. Бұл фильм сыншылар мен көрермендер тарапынан сәтсіздікке ұшырады. Дегенмен, Дювье өмірінің соңына дейін Францияда жұмыс істеді, тек Ұлыбританияда "Анна Каренина" (1948) фильмін түсіру үшін және Испанияда "Black Jack" (1950) үшін қысқа ғана уақытқа барды. "Париж аспаны астында" (1951) фильмі монтаждалу әдісі тұрғысынан ерекше жаңашылдықпен ерекшеленеді. Париждегі бір күн ішінде, жолдары келісетін адамдардың тағдырын бақылайсыз. Сол жылы Дювье Джованнино Гуарескидің кітабынан алынған "Дон Камиллоның кішкентай әлемі" атты күлкілі фильмдердің біріншісін түсірді. Фильм дереу халыққа ұнады, ол сәттілігін "Дон Камиллоның оралуы" (1953) арқылы жалғастырды. Серия басқа режиссерлермен де жалғасты. "Deadlier Than the Male" (1956) фильмінде Жан Габин Лес-Халльдегі адал мейрамхана иесінің рөлін ойнайды, ол циниктік Кэтрин (Даниель Делорм) әйелдің құрбаны болады. Дювье 1957 жылы екі фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік етті: Герар Филиптің қатысуымен "Париж ғашықтары" драмасы және Фернандель мен Бернар Блиердің қатысуымен комедиялық триллер "Жамшықты киген адам". "Мари Октябрь" (1959) фильмінде Даниэль Дарриос, Серж Реджиани және Бернар Блиер де ойнады. Бұл стильдік тәжірибе болды: 11 адам, тоғыз ер адам, екі әйел және уақыт, орын және іс-қимыл бірлігіне сәйкес мизансцена, композицияның кадрларын нығайту арқылы тергеушілік, қауіпті атмосфераны күшейтуге үнемі назар аударылды. Сол жылы ол Канн кинофестивалінің қазылар алқасына шақырылды, 1959 жылы Nouvelle Vague толыққанды пайда болған жыл. Дювьедің соңғы монтажды фильмдерінің бірі – "Le Diable et les dix Commandements" (1962), ал "Chair de poule" (1963) сценарийі "The Postman Always Rings Twice" фильміне ұқсас және тағы да адал емес әйел бейнеленген. 1967 жылдың күзінде, "Diaboliquement vôtre" фильмінің түсірілімі аяқталып жатқанда, автомобиль апатына ұшырағаннан кейін естестігінен айырылған адам туралы фильмде Дювье де жол апатына ұшырап, жүрек талмасынан көз жұмды. Ол 71 жасқа толды, өзінен шамамен 70 фильмнен тұратын фильмография қалдырды. Ол Сейннің биіктігіндегі Рюэль-Малмезон зиратында жерленген.