Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Азияда танымал сіроптық десерт
Syrupy dessert popular in South Asia
Раскулла (сөзбе-сөз "сиропқа малынған доп") – Оңтүстік Азияның шығыс бөлігінде кең таралған сіроптық десерт. Ол хена қамырынан жасалған, шар тәрізді кнедлингтерден тұрады және жеңіл қант сиропында пісіріледі. Сироп кнедлингтерге толық сіңгенше пісіру жалғастырылады. Бұл десерт алғаш рет Шығыс Үндістан субконтинентінде пайда болғандығын көпшілік мойындайды, бірақ оның нақты туған жері Батыс Бенгалия мен Одиша штаттары арасында даулы. 2017 жылы Батыс Бенгалия "розоголла" үшін географиялық көрсеткіш (ГК) мәртебесін алғанда, Индияның тіркеу кеңсесі Батыс Бенгалияға "Банглар розоголласы" үшін ГК берілгенін, ал Одиша өз нұсқасының шығу тегін, түсін, текстурасын, дәмін, шырын мөлшерін және өндіріс әдісін көрсете алса, олар да оған үміткер болатынын түсіндірді. 2019 жылы Одиша үкіметі "Одиша расаголасына" (Одия расаголасы) ГК мәртебесін алды.
Rasgulla (literally "syrup filled ball") is a syrupy dessert popular in the eastern part of South Asia. It is made from ball shaped dumplings of chhena dough, cooked in light sugar syrup. This is done until the syrup permeates the dumplings. While it is near universally agreed upon that the dessert originated in the eastern Indian subcontinent, the exact locus of origin is disputed between locations such as West Bengal, and Odisha, where it is offered at the Puri Jagannath Temple. In 2017, when West Bengal got its rosogolla's geographical indication (GI) status, the Registry Office of India clarified that West Bengal was given GI status for Banglar rosogolla and Odisha can claim it too if they cite the place of origin of their variant along with colour, texture, taste, juice content and method of manufacturing. In 2019, the government of Odisha was granted the GI status for "Odisha rasagola" (Odia rasagola).
Аттар
Десерт бенгал, одия және санскрит тілдерінде сипатталған. Расгулла сөздері "рас" ("шырын") және "гулла" ("доп") сөздерінен туындаған. Бұл тағамның басқа атаулары: расагулла, россоголла, рошоголла, расагола, расаголла және рашбари немесе рашбари (непали). Дәстүр бойынша, Пуридағы Джаганнатх ғибадатханасында Лакшми қадірлісіне бағышталған. Жергілікті аңыз бойынша, Лакшми күйеуі Лорд Джаганнаттың 9 күндік саяхатына (ратха-ятра) оның рұхсатысыз кеткеніне ашуланыпты. Сондықтан ол ғибадатхананың қақпаларының бірі – Джай Виджай Дварды құлыптап, оның процессиясының ғибадатхананың Гарбхагрихасына (қасиетті орын) қайта кіруіне кедергі келтірді. Оның ықыласын ояту үшін Джаганнат оған расгулла ұсынады. "Ниладри Бидже" (немесе "Құдайдың келуі") мерекесінің бөлігі болып табылатын "Бачаника" деп аталатын бұл рәсім, Ратха-ятрадан кейін құдайлардың ғибадатханаға оралуын білдіреді. Джаганнатх ғибадатханасының ғалымдары, мысалы Лаксмидхар Пуджапанда және зерттеушілер, мысалы Джагабанду Падхи, бұл дәстүрдің 12 ғасырдан бері бар екенін айтады, сол кезде қазіргі ғибадатхана құрылысы тұңғыш рет салынған. Пуджапанда Ниладри Бидже дәстүрі Ниладри Маходаяда айтылған дейді, оны Сарат Чандра Махапатра 18 ғасырда жазған. Махапатраның сөзіне сүйенсек, 300 жылдан астам уақыт бұрын жазылған бірнеше ғибадатханалық жазбалар Пурида расгулланы ұсыну рәсімінің куәлігін көрсетеді. Халық аңызында айтылғандай, Пахала (Одишаның астанасы Бхубанешвардың шетіндегі ауыл) көптеген сиырларға ие болған. Ауылда артық сүт өндіріліп, оны бұзылған кезде ауыл тұрғындары лақтырып тастаған. Бұл көрініске куә болған Джаганнатх ғибадатханасының жұпасы оларға расагулла рецептін қоса, сүтті қатыру өнерін үйреткен. Осылайша Пахала аймақтағы ең ірі чхена негізіндегі тәттілер нарығына айналды. Одия тіліндегі зерттеуші Асит Мохантидің айтуынша, тәтті 15 ғасырдағы Баларам Дастың "Джагамохана Рамаяна" шығармасында "Расагола" деп аталады. Мәтінде Одишада таралған басқа тәттілермен бірге расагола туралы айтылады. Сондай-ақ, чхенапури, чхеналаду және расабали сияқты көптеген сыр тәттілері де еске алынады. Бхупатидің тағы бір көне мәтіні "Премапанчамрута" да сырды (чхена) атайды. Одишаға португалдықтар келгенге дейін сыр жасау процесі жақсы белгілі болған. Бенгалдық тағам тарихшысы Притха Сеннің сөзіне сәйкес, 18 ғасырдың ортасында көптеген одия аспаздары бенгал үйлерінде жұмыс істеген, олар, мүмкін, Раскулламен қатар көптеген одия тағамдарын енгізген, бірақ оны дәлелдейтін нақты мәліметтер жоқ. Бұл тұжырымды бенгалдық тарихшылар жоққа шығарады. Тағам тарихшылары К. Т. Ачая және Читтра Банерджинің пікірінше, 17 ғасырға дейін Үндістанда сырға (соның ішінде чхенаға) сілтеме жоқ. Сүт негізіндегі тәттілер негізінен кхоадан жасалған, португалдықтардың ықпалы сыр негізіндегі тәттілерді енгізуге дейін. Сондықтан, 12 ғасырда Джаганнатх ғибадатханасында сыр негізіндегі тағамды ұсыну ықтимал емес. Нобин Чандра Дастың ұрпағы Анимих Рой және тарихшы Харипада Бхумиктің айтуынша, расгулла ғибадатхананың ерте жазбаларында "шаппан бхог" ("56 тарту") ретінде есімделмеген; тәттінің аты Бенгалияда пайда болған. Сондай-ақ, олар бұзылған сүттен (чхена) жасалған нәрсені құдайға ұсынуды құдайға қарсы келушілік деп санайды.
The dessert is in Bengali, and in Odia and in Sanskrit. Rasgulla is derived from the words ras ("juice") and gulla ("ball"). Other names for the dish include rasagulla, rossogolla, roshogolla, rasagola, rasagolla, and rasbhari or rasbari (Nepali). It has been traditionally offered as bhog to goddess Lakshmi at Jagannath Temple, Puri. According to the local legend, Lakshmi gets upset because her husband Lord Jagannath goes on a 9 day sojourn (the ratha yatra) without her consent. So, she locks Jai Vijay Dwar, one of the temple gates and prevents his convoy from re entering the Garbhagṛha (sanctum sanctorum) of the temple. To appease her, Jagannath offers her rasgullas. This ritual, known as Bachanika, is part of the "Niladri Bije" (or "Arrival of the God") observance, which marks the return of the deities to the temple after the Ratha Yatra. The Jagannath Temple scholars such as Laxmidhar Pujapanda and researchers like Jagabandhu Padhi state that the tradition has existed since the 12th century, when the present day temple structure was first built. Pujapanda states that the Niladri Bije tradition is mentioned in Niladri Mahodaya, which is dated to the 18th century by Sarat Chandra Mahapatra. According to Mahapatra, several temple scriptures, which are over 300 years old, provide the evidence of rasgulla offering ritual in Puri. According to folklore, Pahala (a village on the outskirts of Odisha's capital Bhubaneswar) had a large number of cows. The village would produce excess milk, and the villagers would throw it away when it became spoilt. When a priest from the Jagannath Temple saw this, he taught them the art of curdling, including the recipe for rasagulla. Pahala thus went on to become the biggest market for chhena based sweets in the area. According to Asit Mohanty, an Odia research scholar on Jagannath cult and traditions, the sweet is mentioned as "Rasagola" in the 15th century text Jagamohana Ramayana of Balaram Das. The text mentions rasagola along with other sweets found in Odisha. There is also mention of many other cheese sweets like chhenapuri, chhenaladu and rasabali. Another ancient text Premapanchamruta of Bhupati also mentions cheese (chhena). It is being argued that cheese making process was well known before coming of Portuguese in Odisha. According to the Bengali culinary historian Pritha Sen, in the mid 18th century, many Odia cooks were employed in Bengali homes who arguably have introduced Rasgulla along with many other Odia dishes, but there is no substantial claim to prove that. This claim is contested by Bengali historians. According to food historians K. T. Achaya and Chitra Banerji, there are no references to cheese (including chhena) in India before the 17th century. The milk based sweets were mainly made up of khoa, before the Portuguese influence led to the introduction of cheese based sweets. Therefore, the possibility of a cheese based dish being offered at Jagannath Temple in the 12th century is highly unlikely. According to Nobin Chandra Das' descendant Animikh Roy and historian Haripada Bhowmik, rasgulla is not even mentioned as one of the chhappan bhog ("56 offerings") in the early records of the Temple; the name of the sweet was coined in Bengal. They also state that it would have been a blasphemy to offer something made from spoiled milk (chhena) to a deity.
Батыс Бенгалияда өнертабыс туралы талап
Қоңыржай, ақ россоголла қазіргі Батыс Бенгалияға 1868 жылы Колкаттадағы Нобин Чандра Дас есімді шекерші әкелген деп саналады. Дас россоголланы қант сиропында шана мен семіздіктің қоспасын қайнатып өңдеу арқылы жасады, бұл Сутанутидегі (қазіргі Багбазар) шекерханасында жасалған алғашқы россоголлада семіздік болмаған еді. Тағы бір теория бойынша, россоголланы Бенгалияда басқа біреу дайындаған, ал Дас оны танымал еткен. "Банглар Хабар" (1987) журналында тағам тарихшысы Пранаб Рей Браджа Мойра атты адамның 1866 жылы, Дас осы тағамды сата бастағанға дейін екі жыл бұрын Калькутта жоғары сотының жанындағы дүкенінде россоголланы енгізгенін айтады. 1906 жылы Панчана Бандопадхяй россоголланы 19 ғасырда Фулиядағы Пал Чоудхурилер үшін жұмыс істеген Харадхан Мойра ойлап тапқанын жазды. Батыс Бенгалияның тәтті өнімдері саудагерлерінің қауымдастығы шығарған "Мистикатта" газетінде, көптеген адамдар гопалголла (Бурдван ауданының Гопал Мойра жасаған), джатинголла, бхабаниголла және расуголла сияқты әртүрлі аттармен ұқсас тәттілер жасағандығы айтылады.
The spongy, white rôśôgolla is believed to have been introduced in present day West Bengal in 1868 by a Kolkata based confectioner named Nobin Chandra Das. Das started making rôśôgolla by processing the mixture of chhena and semolina in boiling sugar syrup in contrast to the mixture sans semolina in the original rôśôgolla in his sweet shop located at Sutanuti (present day Bagbazar). Yet another theory is that rôśôgolla was first prepared by someone else in Bengal, and Das only popularised it. In Banglar Khabar (1987), food historian Pranab Ray states that a man named Braja Moira had introduced rôśôgolla in his shop near Calcutta High Court in 1866, two years before Das started selling the dish. In1906, Panchana Bandopadhyay wrote that rôśôgolla was invented in the 19th century by Haradhan Moira, a Phulia based sweetmaker who worked for the Pal Chowdhurys of Ranaghat. According to Mistikatha, a newspaper published by West Bengal Sweetmeat Traders Association, many other people prepared similar sweets under different names such as gopalgolla (prepared by Gopal Moira of Burdwan district), jatingolla, bhabanigolla and rasugolla.
Қазіргі танымалдылығы
1930 жылы Нобин Чандраның ұлы Кришна Чандра Дастың вакуумдық қаптауды енгізуі консервіленген расгулланың қолжетімділігіне әкелді, бұл десертті Калькуттадан тыс жерлерде, кейіннен Үндістаннан тыс жерлерде де танымал етті. Кришна Чандраның ұлы Сарада Чаран Дас 1946 жылы K. C. Das Pvt Ltd компаниясын құрды. Сарада Чаранның кіші, жақындықтары үзілген ұлы Дебендра Нат 1956 жылы К.С. Дас Нансонс компаниясын құрды. Бүгінде консервіленген расгуллалар Үндістан, Пәкістан және Бангладеш елдері бойынша, сондай-ақ Үндістаннан тыс Оңтүстік Азия азық-түлік дүкендерінде сатылады. Непалда расгулла Расбари деген атпен танымал болды. Үндістанның ғарыш агенттігі ISRO жоспарлы ұшқышсыз миссияларға қатысатын үнді ғарышкерлері үшін сусыздалған расгулла және басқа да тағамдарды әзірлеп жатыр. 2015 жылы Одиша үкіметі Пахалада жасалған расгуллаға географиялық көрсеткіш (GI) мәртебесін алу үшін бастама көтерді. Тамыз айында Батыс Бенгал Одишаның GI мәртебесін алу әрекетіне заңды түрде қарсылық білдіруге шешім қабылдады. 2015 жылы Одиша штатының үкіметі расгуллаға құқықтарды иемдену үшін үш комитет құрды. Комитеттер үкіметке алдын ала есептерін ұсынды. Белгілі журналист және тағам зерттеушісі Бхакта Трипати, сондай-ақ комитет мүшесі Одишада расгулланың пайда болуының тарихи дәлелдерін қамтитын құжаттарды тапсырды. Батыс Бенгалияның ғылым және технология департаменті де десертке өздерінің GI мәртебесін алу процесін бастады.
In 1930, the introduction of vacuum packing by Nobin Chandra's son Krishna Chandra Das led to the availability of canned Rasgullas, which made the dessert popular outside Kolkata, and subsequently, outside India. Krishna Chandra's son Sarada Charan Das established the K. C. Das Pvt Ltd company in 1946. Sarada Charan's younger, estranged son Debendra Nath established K. C. Das Grandsons in 1956. Today, canned rasgullas are available throughout India, Pakistan and Bangladesh, as well as in South Asian grocery stores outside the Indian subcontinent. In Nepal, Rasgulla became popular under the name Rasbari. The Indian space agency, ISRO, is developing dehydrated rasgullas and other dishes for Indian astronauts in its planned crewed missions. In 2015, the Odisha government initiated a move to get Geographical indication (GI) status for the rasagulla made in Pahala. In August, West Bengal decided to legally contest Odisha's move to obtain GI Status. In 2015 The Odisha state government constituted three committees to claim over the rasgulla. The committees submitted their interim report to the government. Noted journalist and food researcher Bhakta Tripathy and a member of the committee had submitted dossier containing historical evidence of rasgulla origin in Odisha. The Science and Technology department of the West Bengal government also started the process to get its own GI status for the dessert.
Расагола Дибаса
2015 жылдың 30 шілдесінде «Ниладри Бидже» күні #RasagolaDibasa хэштегі қолданылып әлеуметтік желілерде науқан басталды. Кейін ол Расгулланың Одишада туындағандығын тойлаудың бірінші күні ретінде кең таралған мерекеге айналды. Одия тіліндегі «Самбад» газеті және «Радио Чоклет» FM радиосы, Пахала кондитерлерімен бірлесіп, Бхубанешвар қаласында расгулла көрмесін және оны таныстыру іс-шарасын ұйымдастырды. Суретші Сударшан Патнаик Пури жағажайында «Ниладри Бидже» және Джаганнатхтың Лакшмиге расгулла сыйлағандағы суретін құмнан жасады. Ай күлігіндегі Ниладри Бидже күні Расагола Дибаса мерекесін жыл сайын тойлауға келісім берілді. 2016 жылы Расагола Дибаса мерекесі 17 шілдеде аталып өтті.
On 30 July 2015, on the day of "Niladri Bije", a social media campaign was started by using the hashtag #RasagolaDibasa and it later became a mainstream celebration as the first day to celebrate Rasgulla's origin to be Odisha. Odia newspaper Sambad and FM radio Radio Choklate in collaboration with the confectioners of Pahala celebrated a rasgulla exhibition cum awareness event in Bhubaneswar. Sand artist Sudarshan Patnaik made a sand sculpture in Puri Beach depicting "Niladri Bije" and Jagannath offering rasgulla to Lakshmi. It has been agreed upon to celebrate the Rasagola Dibasa every year on the tithi of Niladri Bije in the lunar calendar. In the year 2016, the Rasagola Dibasa has been celebrated on 17 July.
Росоголла Утсоб
Росоголланы ойлап тапқан Нобин Чандра Дасқа құрмет көрсету және росоголланың түпнұсқалығына қатысты бенгалдық талапты қолдау мақсатында, 2017 жылдан бастап Батыс Бенгалия үкіметі жыл сайын 28 желтоқсанда "Росоголла ұтсобын" тойлауға шешім қабылдады. 2017 жылғы росоголла фестивалінде бенгалдық шебер кондитерлер тоғыз килограмм салмақты әлемдегі ең ірі расгулланы дайындады. Росоголланың ойлап табылуының 150 жылдығын мерекелеу үшін Батыс Бенгалия үкіметі 2018 жылдың 28 желтоқсанынан 30 желтоқсанына дейін үш күндік әсем "Росоголла фестивалін" ұйымдастырды.
To pay tribute to the inventor of rosogolla, ‘Nobin Chandra Das’, and to promote Bengali claim of authenticity over rosogolla, from 2017 the government of West Bengal has decided to celebrate "Rosogolla Utsob" every year on 28 December. And in the 2017 rosogolla festival, Bengali confectioners prepared the world's largest rasgulla, which weighed nine kilograms. To celebrate the 150th anniversary of rosogolla's invention, the government of West Bengal had also organised a three day grand ‘Rosogolla festival’ from 28 December 2018 to 30 December 2018.
Дайындық
Раскулланы дайындау үшін ірімшік (хена) қоспасынан кішкентай шарлар жасалады. Бұл шарлар қант сиропында қайнатылады. Оны қысымды қазанмен немесе пеште де дайындауға болады. Берген кезде, бір тамшы раушан суы (тек органикалық және тағамдық раушан суы, раушан парфюмі немесе жасанды хош иістендіргіштер емес) қосылуы мүмкін.
To prepare rasgulla, the cheese (chhena) mixture is formed into small balls. These balls are then simmered in a sugar syrup. It can also be prepared using a pressure cooker or an oven. While serving, a drop of rose water (only organic and edible type of rose water, not rose perfume or synthetic flavours) can be added.
Вариациялар
Пахала аймағынан шыққан Пахал расаголасы (Бхубанешвар және Каттак қалалары арасында орналасқан) Үндістанда да кең таралған.
The Pahal Rasagola from the Pahala area (located between the cities of Bhubaneswar and Cuttack) is also popular in India.
Деривативтер және ұқсас десерттер
Чхеня гаджа және чхеня подамен қатар, расгулла – үш дәстүрлі Одия чхеня десертінің бірі. Расгулла бенгал тағамдарымен байланысты болғандықтан, Одиша сүт федерациясы чхеня поданы ең танымал Одия десерті ретінде насихаттауға тырысты.
Along with chhena gaja and chhena poda, rasgulla is one of three traditional Odia chhena desserts. Due to rasgulla becoming associated with Bengali cuisine, the Odisha Milk Federation has tried to popularise chhena poda as the signature Odia dessert.
Тамақ
Расгулланың 100 граммдық бір порциясында 186 калория бар, оның шамамен 153 калориясы көмірсулардан түседі. Сонымен қатар, оның құрамында 1,85 грамм май және 4 грамм ақуыз болады.
Typically, a 100 gram serving of rasgulla contains 186 calories, out of which about 153 calories come from carbohydrates. It also contains about 1.85 grams of fat and 4 grams of protein.
Географиялық белгі (ГТ)
2015 жылы Батыс Бенгал "Banglar Rasogolla" (Бенгал Расгулласы) үшін географиялық көрсеткіш (ҒК) мәртебесін алуға өтініш берді. Үкімет Одишамен қайшылықтың болмағанын және олардың өтініші Одишада өндірілген нұсқадан "түсі, текстурасы, дәмі, шырын мөлшері және өндіріс әдісі бойынша" ерекшеленетін нақты бір түріне ғана қатысты екенін түсіндірді. Одишаның Расгулласы да осылай, ол Бенгал Расгулласының бір түрі болып саналады. 2017 жылдың 14 қарашасында Үндістанның ҒК тіркелімі Батыс Бенгалға "Banglar Rasogolla" үшін ҒК мәртебесін берді. Кейіннен Ченнайдағы ҒК кеңсесі Батыс Бенгалға ҒК мәртебесінің тек Бенгал нұсқасы Расгулласына ("Banglar Rasogolla") берілгенін, ал тәттінің бастауына емес екенін нақтылады. Сондай-ақ, кеңсе Одиша сол кезде ҒК белгісі үшін өтініш бермегенін, бірақ қажетті дәлелдер ұсынса Одиша Расгулласының ҒК белгісін де ала алатынын мәлімдеді. 2019 жылдың 29 шілдесінде Үндістанның ҒК тіркелімі Одишаға "Одиша Расагола" үшін ҒК мәртебесін берді, бұл Расгулланың Одия нұсқасы.
In 2015, West Bengal applied for a Geographical Indication (GI) status for "Banglar Rasogolla" (Bengali Rasgulla). The Government clarified that there was no conflict with Odisha, and its application was only for a specific variant which was different in "both in colour, texture, taste, juice content and method of manufacturing" from the variant produced in Odisha. And the same goes for the Odisha Rasgulla, which can be claimed as a variant of the Bengali Rasagulla. On 14 November 2017, the GI Registry of India granted West Bengal the GI status for Banglar Rasogolla. The GI Registrar office at Chennai later specifically clarified that West Bengal was given GI status only for the Bengali version of Rasgulla ("Banglar Rasogolla"), not for the sweet's origin. The office also stated that Odisha had not by then applied for any GI tag, but it could also get Odisha Rasgulla's GI tag by presenting the necessary evidence. On 29 July 2019, the GI Registry of India granted Odisha the GI status for "Odisha Rasagola", which is the Odia version of Rasgulla.