Gee's golden langur – сирек кездесетін маймыл. Түрдің тарихы, жағдайы (IUCN, CITES) және 1838 жылғы алғашқы сипаттамасы туралы ақпарат. Қазақша мәліметтер!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ескі әлем маймылдарының түрі
Species of Old World monkey
Түрлер жәшігі
| аты = Gee's golden langur
| суреті = Golden langur.jpg
| суреттің сипаттамасы =
| күйі = EN
| күй жүйесі = IUCN3.1
| күй дереккөзі =
| күй2 = CITES A1
| күй2 жүйесі = CITES
| күй2 дереккөзі =
| туысы = Trachypithecus
| түрі = geei
| авторы = (Khajuria, 1956)
| синонимдер =
| синонимдер дереккөзі =
| бөлімшелік рангтар = Төбелері
| бөлімшелік дереккөзі =
Speciesbox
| name = Gee's golden langur
| image = Golden langur. jpg
| image alt =
| image caption =
| status = EN
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A1
| status2 system = CITES
| status2 ref =
| genus = Trachypithecus
| species = geei
| authority = (Khajuria, 1956)
| synonyms =
| synonyms ref =
| subdivision ranks = Subspecies
| subdivision ref =
Табылды және этимологиясы
Алтын лангур туралы ең алғашқы мәлімет 1838 жылғы Роберт Бойло Пембертонның мақаласында келтірілген. Онда «Гриффит осы маймылдарды Орталық Бутанның Тонгсо аймағында байқаған» делінген. Дегенмен, Пембертонның еңбегі жоғалып, 1970 жылдарға дейін қайта табылмай, алтын лангурдың ғылыми ашылуы өзгеше жолмен жүрді. 1907 жылы Эдвард Освальд Шеббеэр аңшылар мен орман сақшыларымен бірге Жамдуар маңында «көбіктей сары лангур» көргенін хабарлады. Бірақ сол кезде оның суреті не тірі, не өлген нұсқасы ұсынылмады. 1919 жылы жарық көрген басылымда алтын лангур туралы алғашқы сілтеме, белгісіз таксономиялық статусы бар жануар ретінде былай делінген: «Pithecus sp? – Ассамның Гоалпара ауданында ақшыл сары түсті лангур көптеп кездеседі. Джердон Терайдан, оған жақын батыс ауданынан хабарлаған, ал Бланфорд оның P. entellus болуы мүмкін деп болжаған». 1947 жылдың ақпан айында Жамдуардан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жердегі Раймона орман үйінің қонақтар кітабына С.Г. Барон «денесі мен құйрығы бір түсті – ақшыл алтын, шағын сары шаштың түсіне ұқсас» лангурларды көргенін жазды. Бір жылдан кейін, Жамдуарда шай өсіруші H.E. Тиндаль «Санкош кремді лангурларын» көргенін хабарлады. Алайда, алтын лангурды анықтауға бағытталған күшті күшбірімдік бірнеше жылдан кейін 1953 жылдың қарашасында Жамдуарға қайта сапар шеккен Джи бастады. Оның тобы Санкош өзенінің шығыс жағалауында үш топ алтын лангурды байқады. Бірінші топ Бутан шекарасында, екінші топ – 30-40 жеке тұлғадан тұратын үлкен топ – Үндістан жағындағы Жамдуардан солтүстікке қарай бір шақырымда, ал үшінші топ Раймонаға жақын оңтүстікке қарай төрт-бес шақырым (6,44–8,05 км) жерде байқалды. Джи екінші топтың түсті фильмін түсірді. 1954 жылдың тамызында Джи өз зерттеулерін Лондон зоологиялық қоғамының саршысына баяндады, ол алтын лангурдың жаңа түр болуы мүмкін екенін айтты. 1955 жылдың қаңтарында Джи өз нәтижелерін Үндістанның зоологиялық зерттеу институтына (ZSI) хабарлады және алтын лангур туралы фильмдерін көрсеткеннен кейін, Жамдуарды аймақтық ZSI зерттеуіне қосуды ұсынды. Бұл ұсынысты сол кездегі ZSI директоры доктор Сандер Лал Хора қолдады. Сол жылы зерттеу тобы алтын лангурдың алты данасын жинады. Келесі жылы таксономист доктор Х. Хаджурия, зерттелген нұсқаларды зерттегеннен кейін, Джидің құрметіне жаңа түрді Presbystis geei деп атады.
The earliest record of the golden langur is in an 1838 paper by Robert Boileau Pemberton which states that "Griffith observed these monkeys near Tongso in Central Bhutan." However, since Pemberton's work was lost and not rediscovered until the 1970s, the scientific discovery of the golden langur unfolded differently. In 1907, Edward Oswald Shebbeare—who was out with some hunters and forest rangers—reported seeing a "cream coloured langur" in the vicinity of the Jamduar. However, neither a photograph nor a live or dead specimen was presented at that time. The first reference to the golden langur in print, as an animal of unidentified taxonomic status, was in a 1919 publication that stated: "Pithecus sp? – A pale yellow coloured langur is common in the adjoining district of Goalpara (Assam). Jerdon reported one from Terai, the adjacent district on the (west) side, which Blanford suggested might be P. entellus." In February 1947, in the Forest Rest House visitors' book in Raimona, a few miles south of Jamduar, C. G. Baron reported seeing some langurs whose "whole body and tail is one colour – a light silvery gold, somewhat like the hair of a blonde." A year later, back in Jamduar, H. E. Tyndale, a tea planter, reported seeing "Sankosh cream langurs." However, it wasn't until a few years later that a focused effort to identify the golden langur was mounted by Gee, who traveled back to Jamduar in November 1953. His team was able to observe three groups of golden langurs, all on the east bank of the Sankosh River. The first group was observed on the Bhutan side of the border; the second group, a large one of 30 to 40 individuals, a mile north of Jamduar on the Indian side; and a third group four to five miles (6.44 km to 8.05 km) south near Raimona. Colour movies of the second group were made by Gee. In August 1954, Gee reported his findings to an expert at the Zoological Society of London, who advised that the golden langur might be a new species. In January 1955, Gee also reported his results to the Zoological Survey of India (ZSI) and, after showing his movies of the golden langurs, suggested that Jamduar be included in the then upcoming ZSI survey of that region. The suggestion received the support of Dr. Sunder Lal Hora, then Director of ZSI, and later that year six specimens of the golden langur were collected by the survey party. The following year, Dr. H. Khajuria, a taxonomist who studied the specimens, described the new species naming it Presbystis geei in honour of Gee.
Таксономия
Бұл түрдің екі түрі бар: Ол Үндістан мен Бутанның ең сирек кездесетін примат түрлерінің бірі. Үндістанда олардың 93% орман қорықтарында (Чиранг, Манас және Рипу) және Манас ұлттық паркінің батыс бөлігінде таралған, ал қалғаны бірнеше шағын, оқшауланған жерлерде кездеседі. Соңғы 30 жылда популяциясы 30%-дан астам қысқарды және жақын арада одан да азаятыны күтілуде. Алтын лангурлар өздерінің таралған аймағында заңмен қорғалады. Бұл түр CITES-тің I қосымшасына, сондай-ақ Үндістанның 1972 жылғы Жабайы табиғатты қорғау заңының I тізіміне және Бутанның 1995 жылғы Орман және табиғатты қорғау заңына енгізілген.
There are two subspecies of this species: It is one of the most endangered primate species of India and Bhutan. In India, 93% of the population is found in forest reserves (Chirang, Manas, and Ripu) and the western part of Manas National Park, and the remaining occur in several small isolated fragments. The population has declined by more than 30% in the last 30 years and is expected to decline further shortly. Golden langurs are protected by law in their range. The species is listed in Appendix I of CITES, and in Schedule I of both, the Wildlife Protection Act, 1972 of India, and the Forest and Nature Conservation Act of Bhutan, 1995.
Үндістан ішінде
2019 жылдың 5 маусымында Ассам штатының Бонайгаон ауданының әкімшілігі МГНРЕГА бағдарламасы аясында гуава, манго, қара жидек және басқа да жеміс ағаштарын отырғызу жобасын бастады. Бұл жобаның мақсаты – Какожана қорық орманның тұрғын алтын лангурларының тамақ табу үшін өміріне қауіп тудырмауына көмектесу. Көптеген алтын лангурлар қорықтан тыс жерде тамақ іздеу кезінде электр тогынан зардап шегіп немесе жол апатынан қаза тапқан. 1988 жылы Үндістанның Трипура штатының батыс аймағындағы екі қорғалған аумаққа екі топ тұтқын алтын лангур босатылды. 2000 жылға қарай, Сепахияла қорығындағы алты (немесе сегіз) жеке бастан тұратын топтардың бірі тірі қалды. Балалар мен жасөспірімдердің жоғары өлім көрсеткіші халықтың азайып бара жатқанын және олардың мекендеу ортасының адам қызметінен зардап шегіп жатқанын көрсетеді. Ассамның Кокраджар ауданындағы Наякгаондағы каучук плантациясындағы фрагменттелген, бірақ қорғалған популяция 1997 жылы 38 жеке бастан 2002 жылы 52 жеке басқа дейін өсті. Сондай-ақ, бұл популяция құрғақ каучук тұқымдарымен қоректенуге бейімделді.
On 5 June 2019, the district authorities of Bongaigaon district in Assam launched a project under the MGNREGA to plant guava, mango, blackberry and other fruit trees to ensure that the resident golden langurs of the Kakoijana reserved forest do not have to risk their lives to find food. Several golden langurs have died due to electrocution and in road accidents while looking for food beyond the reserve forests. In 1988, two captive groups of golden langurs were released into two protected areas of the western region of the state of Tripura, India. As of 2000, one of these groups, consisting of six (and possibly eight) individuals in the Sepahijala Wildlife Sanctuary, had survived. The relative death of infants and juveniles indicates a declining population with the habitat being degraded by human activity. A fragmented but protected population in a rubber plantation in the Nayakgaon, Kokrajhar, district of Assam increased in population from 38 individuals in 1997 to 52 in 2002. The population has also adapted to feeding on dry rubber seeds.