Оуайн Глидур шайқасы: Сталлинг Даун шайқасының тарихы
Battle of Stalling Down
1403/1405 ж. Уэльс пен Англия арасындағы шайқас – Брин Оуайн шайқасы. Оуайн Глиндур бастаған уэльс армиясы мен IV Генрих арасындағы қақтығыс туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сталлинг Даун шайқасы, сондай-ақ Брин Оуэйн шайқасы деп белгілі, 1403 немесе 1405 жылдың күзінің соңында немесе қысының басында Оуэйн Глиндӯр бастаған уэльс әскері мен Англия королі Генрих IV басқарған ағылшын әскері арасында өткен деп есептеледі. Бұл 1400–1415 жылдардағы уэльс көтерілісінің бір бөлігі болды.
The Battle of Stalling Down, also known as the Battle of Bryn Owain, is reputed to have taken place between late autumn or early winter of 1403 or 1405 between a Welsh army under Owain Glyndŵr and an English army under King Henry IV of England. It was part of the Welsh Revolt of 1400–1415.
Орналасқан жері
Сталлинг Даун – Каубридж қаласынан бірнеше шақырым шығысқа қарай жатқан кең жайлы ашық дала, қазір Гламорган аңғарындағы Сент-Хилари ауылының орталық алаңы. Шабуылдың нақты орны мен шайқасқа қатысқандар туралы толық мәлімет белгісіз. Жергілікті халық бұл жерді Брин Оуэйн деп атайды, яғни Оуэйн төбесі. Бұл жер бұрын Сталлингтон деп аталған, кейін Сталлинг Даун деп өзгерген. Римдік жол осы төбеден өтеді және ағылшын армиясының үлкен күштерін жылжытуға қолайлы болған.
Stalling Down is a rolling area of open land a few miles east of the town of Cowbridge, now the village common of St Hilary in the Vale of Glamorgan. The exact site of the battle and the precise details of the action are not known. The general site is known locally as Bryn Owain, meaning Owain's Hill. The site was known as Stallington, evolving to Stalling Down. A Roman road runs over the hill as it traverses the area and would have been a convenient route for moving a very large army along for the English.
Қарсылас күштер
Уэльс армиясы Морганнугтан келген, Рис Геттин ("қоңыр Рис") бастаған француз жасағының шағын тобын және Глин лорды Кадуган Ронданың Ронда аңғарлары аймағынан келген тағы бір жасақты басқарды. Кадуганның Аберочвиде, қазіргі Треорчиге жақын жерде үйі болған. Ол шайқаста балтасын қару ретінде қолданды және кейіннен Қанды Балта Кадуганы деп аталды. Оуэйн Глиндүрдің де шайқаста жеке қатысқандығы туралы мәліметтер бар.
The Welsh army included a small French contingent assimilated into forces from Morgannwg led by Rhys Gethin ('swarthy Rhys') and Cadwgan, Lord of Glyn Rhondda commanded another contingent from the Rhondda Valleys region. Cadwgan had a home at Aberochwy, near what is today Treorchy. He fought using a battleaxe as his weapon of choice and was later known as Cadwgan of the Bloody Axe. Owain Glyndŵr is also reported to have been present in the battle in person.
Нәтиже
Бұл шайқас 18 сағатқа созылғандығы айтылады және патша әскері үшін қорқынышты жеңіліспен аяқталды. Шайқастан аман қалған аттардың қанға батқан аяқтары тізеге дейін жеткен. Ағылшын әскері Кардифф арқылы қатты жағдайда, найзағай мен су тасқынының арасында уэльстік әскерлердің қуып шабуымен кері шегінді.
The battle is said to have lasted 18 hours and resulted in an appalling defeat for the King's army. The blood was fetlock deep on the horses that survived the battle. The English army retreated through Cardiff pursued by the Welsh in terrible conditions, which included a thunderstorm and flooding.
Дәлелдерді қарау
1896 жылы Ланблетиан шіркеуінің жанында Виктория дәуіріндегі жаңарту жұмыстарына байланысты жүргізілген зерттеулер кезінде едендегі емен тақтайша табылды. Оны көтергенде криптке түсетін тас баспалдақ ашылды. Крипт ішінде үш жүз еркек қаңқасы, тіліктерсіз, жатыр. Осы аймақта болған жалғыз белгілі шайқас – Сталлинг Даун шайқасы. Крипт шамамен он жеті футқа он бес фут және ең биік нүктесінде – қақпалы және күмбезді шатырдың жоғарғы бөлігінде – жеті фут биіктікте болды. Сыртқа ашылатын кішкентай қабырға тесіктері сырттан топырақпен жабылып, криптті сыртқы әлемнен толығымен оқшаулаған. Сүйектер дереу шіркеу ауласына жерленді. Пастордың орындығында бұл шіркеудің «Оуэн Глиндюрмен соғысқа дейін» Свитингтер отбасының жерленген орны болғаны туралы жазу бар. Шіркеу шайқас алаңынан шамамен үш шақырым қашықтықта орналасқан. Соңғы кезде тарихшылар Сталлинг Даун шайқасы туралы хабардың растығына күмән келтіре бастады. Мысалы, Глиндюр туралы қазіргі заманғы сарапшы, марқұм Р.Р. Дэвис, 1995 жылы жарық көрген көтеріліс тарихында осы шайқасқа еш қатыстырмады. Мәселе мында, шайқас туралы ең ерте жазбалар кеш жазылған және олар 18 ғасыр тарихшысы Иоло Морганвгтың еңбектерінде кездеседі. Бірақ Морганвгтың баяндамасы үлкен ықпалға ие болды және кейінірек бірнеше авторлар, соның ішінде Эдвард дәуірінің тарихшысы Артур Брэдли, 1901 жылы Оуэйн Глиндюрдың өмірбаянында қайталады. Онда ол шайқасты 1405 жылға жатқызып, оны «Брин Оуэн шайқасы» деп атады. Дегенмен, осы белгісіздікке қарамастан, Сталлинг Даун шайқасы болған жоқ деп толық сеніммен айтуға болмайды. Аймақта үш жүз еркек қаңқасының табылуы, оған байланысты жергілікті көптеген дәстүрлердің болуы және 1403 немесе 1405 жылдың жазында болған шайқастың контексі Глиндюр көтерілісінің барысы туралы біздің түсінігімізге сәйкес келеді. Глиндюрдің 1403 жылдың жазында жақын орналасқан Кармартенде болғаны жақсы куәландырылған, және бұл жақын маңдағы Гламорганға римдік жолмен жасалған ағылшын шабуылының салдары болуы мүмкін, нәтижесінде Сталлинг Даун шайқасы, бүгінгі күні есте сақталғандай, туған болуы мүмкін.
In nearby Llanblethian church in 1896 explorations prior to Victorian church improvements revealed an oak plank in the floor, which when prised up, revealed a stone stairway descending to a crypt. Inside the crypt were piled three hundred male skeletons, without coffins, and the only known battle to have taken place in this area is Stalling Down. The crypt measured some seventeen feet by fifteen and stood seven feet high at its highest point, the apex of the arched and vaulted roof. Small wall openings to the exterior had been covered up on the outside by earth, effectively sealing the crypt to the outside world. The bones were immediately buried in the churchyard. The clerk's pew contains an inscription that this church was the burial place of the Sweeting family 'before the war with Owen Glyndŵr'. The church is some three miles from the battle ground. More recently, historians have begun to question the veracity of the report of a battle at Stalling Down; for example, a modern authority on Glyndŵr, the late R. R. Davies, made no mention of it in his account of the revolt, published in 1995. The problem lies in the fact that the earliest recorded reference to the battle is late, and is found in the works of the 18th century historian Iolo Morganwg, although Morganwg's account held considerable sway, and was repeated by several later writers, including the Edwardian historian Arthur Bradley in his 1901 biography of Owain Glyndŵr. In it, he places the battle in 1405, calling it the 'battle of Bryn Owen'. Nevertheless, in spite of this uncertainty it is not safe to conclude that the Battle of Stalling Down never occurred. The discovery of a crypt in the area containing three hundred male skeletons without coffins, combined with the fact there is much local tradition to be found in connection with it, and the context of a battle in either the summer of 1403 or 1405 accords well with our understanding of the progress of Glyndŵr's revolt, as Glyndŵr's presence at nearby Carmarthen in the summer of 1403 is well attested, and it may be that an English incursion along the roman road into nearby Glamorgan produced a confrontation of which the battle of Stalling Down, as remembered today, is a manifestation.