Кіріспе

Неміс суретшісі Рудольф Шлихтер (немесе Рудольф Шлихтер) (1890 жылдың 6 желтоқсаны – 1955 жылдың 3 мамыры) – неміс суретшісі, гравер және жазушы. Ол Жаңа объективтілік қозғалысы аясындағы сыншыл реализм стилінің ең ірі өкілдерінің бірі болды. Ол сонымен қатар бірнеше өмірбаяндық кітаптардың авторы.

Ерте өмір және мансап

Шлихтер Вюртембергтің Кальв қаласында дүниеге келді. Әкесі ерте қайтыс болғандықтан, ол алты бауырластың ең кішісі болып өсті. Анасы протестант, ал әкесі – кәсіби бағбан, католик болған. Әкесінің тілегі бойынша, балалар католик дінінде тәрбиеленді. Ол Кальвтегі латын мектебінде алтыншы сыныпқа дейін оқыды. 1904 жылы Пфорцхайм зауытында эмаль суретшісі болып жұмыс істей бастады. Содан кейін 1907-1909 жылдары Штутгарттағы Мемлекеттік Көркемсурет академиясына түсті. 1910-1916 жылдары Карлсруэдегі Көркемсурет академиясында Ханс Тома және Вильгельм Трубнер сияқтылардың басшылығымен оқыды. Оқу кезінде-ақ Шлихтер өзін қазіргі богемиялық идеалдармен байланысты және дәстүрлі буржуазиялық құндылықтарға қарсы шыққан суретші ретінде сезінді. Шлихтер сол кезде өзінің үлгісі Оскар Уайльдтың ізімен дэнди ретінде бейнелеуді ұнататын. Ол Страсбургке (Эльзас), Италияға және Францияға түрлі зерттеу сапарларын жасады, сондай-ақ әріптесі Юлиус Каспар арқылы қылмысты әлеммен байланыс орнатты. 1910 жылы алғаш рет Берлинге барды, онда оның ағасы Макс Шлихтер (1882–1932) танымал "Кайзерхоф" қонақ үйінің бас аспазы болып жұмыс істеді. Астананың жарық пен қараңғылыққа бөлінген көшелерінде, дэнди сияқты серуендеп жүріп, ол "осы көшелерде жезөкшелердің, гомосексуалдардың, қылмыскерлердің болуынан туындаған қорқыныш сезімінің үзіліссіз тізбегін" бастан өткерді, бұл оның кішкентай қаладағы тәжірибесі мен оқиғаларға ұмтылысын күшейтті. Шлихтердің көзі нашар болғандықтан, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әскерге шақырылғанда босатылды. Бірақ кейіннен Батыс майданында оқ-дәрі тасымалдаушы болып жұмыс істеді, алайда ертерек босатылу үшін аштық жариялағаннан кейін бір жылдан соң қайтып келді. 1918 жылы ол солдат кеңесінің мүшесі болды.

1920 жылдар

1919 жылы Шлихтер Карлсруэдегі Иван Мус галереясында алғашқы көрмесін өткізді. Көрме ашылмас алдында ол Карлсруэ өнер мектебінің бұрынғы түлектері Владимир фон Заботин мен Георг Шолцпен бірге Rih тобын құрды. Суретшілер өздерінің туындыларымен Карлсруэдегі консервативті өнер ортасына қарсы тұруға ниеттенді, сол кезде бұл туындылар экспрессионизм немесе дадаизм деп сипатталатын. Топ провокациялық мәлімдемелер жасады және әрекеттерге кірісті; мысалы, үйдің қабырғаларына сақинамен салынған фалликалық белгілер көрме алаңына жол көрсетті. Көрменің қоздырған тақырыптары мен жаңа көркемдік тілі сол кезде қызу пікірталас тудырды. 1919 жылы Шлихтер Берлинге көшіп, қараша тобына, Берлин сецессиясына, Берлин дадаистеріне қосылып, саяси белсенділікке қатысты. Оның суреттерін ағасы Макстың жаңа "Шлихтер" мейрамханасында алғаш рет көрсету арқылы ол елорданың өнер ортасында Джон Хартфилд пен Джордж Гросс сияқты белгілі тұлғалармен танысты, олармен ол кейде бір студияны бөлісіп, сондай-ақ олардың үлгілерін салған. 1920 жылы ол Берлиндегі Бурчард галереясында өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді және Бірінші Халықаралық Дада жәрмеңкесіне қатысты. Мұнда ол Хардфилдпен бірлесіп жасаған Пруссиялық Архангел – шошқа басы ілінген әскер қуыршағы қызу дау тудырды. Арбитрлер – Джордж Гросс, Виланд Герцфельд, Джон Хартфилд және галерея иесі Отто Бурчард рейхсверді қорлағандықтары үшін айыпталды. Осы кезеңдегі маңызды туындысы – қалалық шатырда түрлі-түрлі кейіпкерлерді бейнелейтін "Дада шатыр студиясы" акварелі. Үстелдің айналасында бас киім киген екі ер адам мен әйел отыр. Бір адамның жасанды қолы бар, ал екіншісінің қолы жоқ, жақын қарағанда ол манекен екені көрінеді. Газ маскасы тағылған екі адам да манекен болуы мүмкін. Бала сауыт ұстап тұр, ал биік бүтікті аяқ киім киген әйел (Шлихтер оған ерекше қызығушылық танытқан) тұғырға шығып, түсініксіз ишараттар жасап тұр. Саяси тұрғыдан Шлихтер солшыл ұйымдарда және 1919 жылдан 1927 жылға дейін мүше болған КПД коммунистік партиясында қатысты. 1922 жылдан бастап ол бір жыныс жұмыскерімен бірге тұрды. Оның сол кездегі достары мен таныстарының қатарында Бертольд Брехт, Фриц Штернберг, Альфред Дёблин, Геза фон Цифра және Гросс, сондай-ақ Карлсруэде танысқан Карл Цукмайер болды. 1924 жылы қараша тобымен келіспей қалғаннан кейін, ол оған қарсы шыққан Қызыл топты құрушылардың бірі болды. Сол жылы ол КСРО-да өткен алғашқы неміс өнер көрмесіне қатысты. 1925 жылы Шлихтердің туындылары Мангеймдегі Neue Sachlichkeit көрмесінде көрсетілді, оны Мангейм өнер галереясының директоры Густав Фридрих Хартлауб ұйымдастырған. Осы кезеңдегі оның жұмыстары реалистік сипатқа ие, мысалы, қазір Берлиннің Märkisches мұражайында сақталатын "Маргоның портреті" (1924) – Шлихтер үшін жиі үлгі болған жыныс жұмыскерінің суреті, ол далада тұрып темекі шегуде. 1926 жылы ол бірнеше танымал солшыл суретшілермен бірге Берлиндегі ULAP ойын-сауық паркінің көрме залында өткен пролетариаттық және антимилитаристік өнер көрмесіне қатысты. 1927 жылы Шлихтер болашақ әйелі де (1902-1975) – "Спиди" деп аталған, Берлиннің өнер ортасында сыртқы келбеті мен мінез-құлқымен "жанды ханым" репутациясына ие болған әйелмен танысты. Осыдан бастап ол оның ең жақын серігі мен кеңесшісіне айналды. 1929 жылы жұбайлар үйленді. Одан бері Спиди күйеуінің қызғаныш сезіміне және кінә тартуына себеп болған, қаржылық табыс әкелген махаббат қатынастары арқылы отбасының күнкөрісіне үлес қосты. Оның әйелі Шлихтердің көптеген суреттерінде, эскиздерінде, акварельдерінде және картиналарында бейнеленген.

1930 жылдар мен 1940 жылдардың басында

Әйелінің ықпалымен ол 1930 жылдардың басында коммунизмнен және берлиндық авангардтан бас тартып, Рим католиктігіне қайта оралып, жаңа ұлтшылдар тобына жаны кірді. "Осы дүрбелең кезеңінде Шлихтер экспрессивті өрнектер мен суретшілдік стильде уақытша тәжірибе жасады". Ол таныстарын кеңейтіп, Арнольт Броннен, Эрнст фон Соломон және саясаткер Эрнст Никишке сынды авторларды қабылдады. 1933 жылы ұлттық-социалистердің билікке ие болуы Шлихтердің ықыласымен қарсы алынды. Ол енді "әрбір еврей суретшісінің қоқыс дүкенінде" өзін көрсету қажеттігін сезінбеді, өйткені ол суретші әріптесі Франц Радзивиллге "Жеңіс және саулық!" деген сәлеммен қол қойған хатында жазған. 1932 жылы Шлихтерлер жұбайы суретшінің швабтық отанына оралып, Роттенбургке қоныстанды. Бастапқыда Шлихтер діни ұлттық өнер тұжырымын жасап, нацистердің "ұлттық революциясына" қатыса алатынына сенді. Ол өнер білімінің алдымен "жаңа, неміс және әлемдік деңгейде танымал халықтық мәдениеттің негізін" құру міндеті деп ойлады. Роттенбургте Шлихтер нацистерге қарсы белсенді түрде күрескен Рим-католик епископы Иоанн Баптиста Шпролмен жақсы қарым-қатынаста болды және оны суреттеді. Карло Шмидпен таныстығы, кейінірек негізгі заңның авторларының бірі болғаны расталды. 1933 жылы оның автобиографиялық кітаптарына тыйым салынғаннан кейін, Шлихтер жаңа билеушілердің оған мүдделі емес екенін түсінді. Католик жастар журналы "Junge Front" үшін жасаған, режимге сынды суреті 1934 жылы Рейх әдеби палатасынан және Германия жазушылар қауымдастығынан шығарылуына себеп болды. 1935 жылы Штутгартқа оралды. Штутгарттағы жаңа тұрғылықты жерінде 1936 жылы Хьюго Борсттың қолдауымен оның жеке галереясында жасырын көрме өткізуге мүмкіндік болды – мұндай мүмкіндік музейлер мен мемлекеттік мекемелерде бақылау күшейгенде болмас еді. 1937 жылы оның 17 туындысы нацистердің "Бұзылған өнерге" қарсы акциясы аясында тәркіленді. Оның кейбір туындылары "Бұзылған өнер" көрмелерінде көрсетілді, ал қалғандары жойылды. 1938 жылдың басында Шлихтер Рейх Көркемөнер палатасынан уақытша шығарылып, көрмеге қатысуына тыйым салынды және көп ұзамай "ұлттық-социалистік емес өмір салты" үшін айыпталды. 1939 жылы Мюнхенге көшіп, Ханс Шолл және басқалармен байланыс жасап, католиктік "Hochland" журналының айналасындағы топқа қосылды. 1939 жылы Мюнхендегі Ұлы неміс өнер көрмесінде суреті көрсетілді. 1942 жылы одақтас әскерлерінің бомбалауы салдарынан студиясы қирады және кейбір туындыларын жоғалтты.

1945 жылдан кейін

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол 1946 жылы Дрездендегі соғыстан кейінгі кезеңнің алғашқы жалпы неміс өнер көрмесіне және сол жылы Аугсбургтегі Шезлер сарайында өткен алғашқы көрмеге қатысты, сондай-ақ Мюнхенде Neue Gruppe-ді құрды, оның төрағасы болды. Кейде ол "Der Simpl" сатирикалық журналында жұмыс істеді. 1950 жылы ол қайта құрылған Deutscher Künstlerbund-ке қосылды, оның 1951 жылы Берлинде өткен алғашқы көрмесінде 1948 жылы салған екі майлы суретін ұсынды. 1954 жылы Венеция биенналесінде сегіз туындысымен өнер көрсетті. 1953 және 1955 жылдары, екінші рет өмірінен бірнеше апта бұрын, Мюнхенде өзінің соңғы жеке көрмесін өткізді. Шлихтер уремиядан қайтыс болды және Мюнхен орманындағы зиратқа жерленді. Шлихтер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін сюрреализмнің ықпалымен фантастикалық аллегориялар мен тарихи картиналар жасады. 1950 жылдары ол жеке қиялдарына қоғамдық жағдайдан қанағаттандырарлық бейнелеу тапты, Джорджо де Чирико, Ив Танги немесе Сальвадор Далиден шабыттанғандай көрінетін сюрреалистік және апокалиптикалық пейзаждарды бейнелейтін картиналар жасады. Ол техникалық шеберлігі, музасына адалдығы, сексуалдық құштарлығы және сөзді миссиялық сезімі үшін Далимен салыстырылды.

Әдеби шығармашылық

Шлихтер бірнеше мойындау жазбаларын жазды, олардың кейбіреулері автобиографиялық сілтемелермен және эротикалық тақырыптарды қамтиды. Ол 1931 жылы «Zwischenwelten» атты туындысын жариялады, бұл оның эротикалық маниясын өңдеуге жасаған алғашқы тынысы болды. Баспагер оны «эротикалық қиындыққа бейім мінездің құштарлықпен мойындауы» деп сипаттады. Одан кейінгі екі жылда ол тағы екі мойындау туындысын жариялады: «Das widerspenstige Fleisch» және «Tönerne Füße».