Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Юлиус Зейер (26 сәуір 1841 – 29 қаңтар 1901) – чех жазушысы, ақын және драматург.
Julius Zeyer (26 April 1841 – 29 January 1901) was a Czech prose writer, poet, and playwright.
Жеке өмір
Зейер 1841 жылғы 26 сәуірде Прагада дүниеге келді. Оның анасы Элизабет Элеонора (қызметтік аты Вайссельс) католиктік дінге өткен неміс-еврей отбасынан шыққан, ал әкесі Ян Зейер француз (Альзас) ақсүйектерімен байланысы бар ағаш шебері және ағаш саудагері болған. Оған чех тілін оның күтушісі үйреткен. Өсіп келе, ол отбасының фабрикасын басқаруға тиіс деп ойлаған, бірақ оның орнына ағаш шеберлігін оқуға шешім қабылдады. Оның жоғары мектепті немесе университетті бітіруге жасаған барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды. Өмірінің көп бөлігін Еуропа мен Шығыс бойынша саяхаттап өткізді. Шамамен 1877 жылы Водняныға көшіп, он жылдан астам уақытын әдеби еңбектеріне арнады. Соңғы жылдарын Прагада өткізді.
Zeyer was born on 26 April 1841 in Prague. His mother, Elisabeth Eleonora (née Weisseles), came from a German Jewish turned Catholic family, and his father, Jan Zeyer, was a carpenter and timber merchant with relations to French (Alsatian) nobility. He was taught to speak Czech by his nanny. Growing up, he was expected to take over the family's factory but decided to study carpentering instead. All of his attempts at graduation from high school or university were unsuccessful. He spent a significant portion of his life travelling across Europe and the East. In around 1877, he moved to Vodňany, where he spent over a decade focusing on his literary work. His last years were spent living in Prague.
Шығармалары
Зейердің прозасы мен өлеңдері алаңсыздық, ностальгия, мистика және көңілсіздік сезімін жеткізеді, көбінесе трагикалық аяқталады. Ол еуропалық және шығыс мифологиясын чех қоғамы мен тарихына тән тақырыптармен біріктірді, сондай-ақ декаденттерге ұқсас, діни және эротикалық бейнелерді жиі қолданды. Ол «Lumír» мектебімен байланысты болды, бұл сол аттас журнал төңірегінде біріккен, батыс еуропалық, әсіресе француз әдеби ағымдарына ықпалданған жазушылар тобы еді. Зейердің «Вышеград» (1880) және «Каролинская эпопея» (1896) эпостары, басқаларымен қатар, чех және француз аңыздарынан материал алады, бұрынғы даңқты Зейердің күңгірт қазіргі заманмен салыстырады. Ол чех, орыс, ирланд және француз тарихынан, сондай-ақ скандинавия мифтерінен шабыттанды. Оның романдары көбінесе өмірдің романтикалық идеяларын іске асыруға тырысатын кейіпкерлерді бейнелейді, олардың көпшілігі тек өлімде ғана тыныштық табады. Оның жартылай автобиографиялық романы «Ян Мария Пложар» (1891) суретші болудың трагикалық мәнін зерттейді. Оның үш повестьтен тұратын жинағы «Три легенды о крестификации» (1895) Христиан айқышқа шегелену оқиғасын негізге алады және чех ұлтшылдығы және өнердің құндылығы тақырыптарын зерттейді. Бірінші повесть, «Инультус», өзінің жұмысының нәтижесінде ақылынан айырылған суретші туралы идеяны зерттейді. Онда итальяндық мүсінші айқышқа шегеленудің реалистік бейнесін жасауға тырысып, нәтижесінде шығармашылық ақылсыздықтан модельін, атау кейіпкерін өлтіреді. Сюжет бойынша, Зейердің драмалық туындылары да осы үлгіні ұстанады. Йозеф Сук өзінің «Похадка» шығармасын Зейердің «Радуз мен Махулена» пьесасы негізінде жазды. Леош Яначек өзінің операсының либреттосы ретінде чех мифтік қаһарманы Шарка туралы театрлық пьесасын пайдаланды.
Zeyer's prose and poems convey a sense of restlessness, nostalgia, mysticism, and gloominess, and generally feature tragic endings. He combined European and Eastern mythologies with themes particular to Czech society and history, and, similarly to the Decadents, often employed a blend of religious and erotic imagery. He was associated with the "Lumír" school, a circle of writers grouped around a magazine of the same name who were influenced by western European, primarily French, literary currents. Zeyer's epics, Vyšehrad (1880) and Karolinská epopej (1896), among others, draw from Czech and French legends respectively, and put bygone glory in contrast with Zeyer's bleak present times. He was inspired by Czech, Russian, Irish, and French history, as well as Scandinavian myths. His novels generally follow characters seeking to realize their romanticized ideas of life, many of who only find peace in death. His semi autobiographical novel Jan Maria Plojhar (1891) deals with the tragic nature of being an artist. His collection of three short stories, “Tři legendy o krucifixu” (1895), builds upon the story of Christ's crucifixion and explores themes of Czech Nationalism and the value of art. The first story, “Inultus”, explores the idea of an artist driven mad by her work. It follows an Italian sculptor as she attempts to create a realistic depiction of the crucifixion, eventually murdering her model, the titular character, in a fit of creative insanity. Plot wise, Zeyer's dramatic works follow a similar pattern. Josef Suk composed his Pohádka based on Zeyer's play Radúz and Mahulena. Leoš Janáček used his theater play about a Czech mythical heroine Šárka as a libretto for his opera.