Кіріспе

Эклектикалық стенография (кейде «Кросс стенографиясы» немесе «Эклектикалық Кросс стенографиясы» деп аталады) – 19 ғасырдағы ағылшын стенографиясы жүйесі. Қолданыстан шыққанмен, ол ең ықшам (және күрделі) жазу жүйелерінің бірі ретінде ерекшеленеді.

Шолу

Питманның тақырыптық жазуына кейінгі жауаптардың көпшілігі үлкен қарапайымдылықты және көлеңкелеу мен орналасу арқылы жазу сияқты ерекшеліктерді жоюға бағытталған болса, Крос өзінің жүйесін кері бағытта дамытты. Ағылшын тіліндегі көптеген дауысты дыбыстарды тек бес дауысты әрпімен көрсетуге болатынын байқаған Крос, өз жүйесінде дауыстыларды көрсету үшін бес позициялық жүйені қабылдады (Питман үш позицияны қолданады). Одан әрі ол бес позицияны тура жазу белгілеріне де қолданды және жазуды ағылшын тіліндегі жазуға жақындату үшін тік сызықтарды жойды. Символдық жүйе үшін ерекше жайт, жазу фонетикаға емес, ағылшын тілінің орфографиясына негізделген – мысалы, q және c әрпіне арналған белгілер бар, сондай-ақ w (немесе h) әрпінен өзгеше wh белгісі де бар. Жазуды ықшамдау үшін көптеген тәсілдер қолданылады: әріп басындағы дауыстының көлеңкесі оның алдында r бар екенін көрсетеді; әріптің толық көлеңкесі дифтонгты көрсетеді, ал әріп соңының көлеңкесі келесі r-ді көрсетеді. Алдыңғы әріптің контурын кішірейте отырып, l әрпін көрсетуге болады, ал келесі w әрпін көрсету үшін алдыңғы әріптің қисығын тереңдетуге болады. Барлықтарын есептегенде, бұл жүйе ағылшын тіліндегі кең таралған тақырыптық жазу жүйелерінен әлдеқайда көп ережелерді қамтиды, ал нәтижесінде алынған жазбалар өте қысқа болады. Дегенмен, диктант жазу кезінде осы техникалардың барлығын ойланбастан қолдану үшін қажетті жаттығу көлемі, сөзсіз, өте қиын болды. Сонымен қатар, 19 ғасырдағы жүйелерде кең таралған көлеңкелеуді қолдану, онда қаламдар әдеттегі жазу құралы болған және жұқа және қалың сызықтар сол кездегі каллиграфиялық жазуға үйренгендерге таныс болған, 20 ғасырда қиын және түсініксіз болды. Қорытындылай айтқанда, жүйенің күрделілігі және оны меңгеруге жұмсалатын үлкен уақыт оның сәтсіздігіне себеп болды. Крос қолданған қызықты тәжірибе – жазбалар жасау үшін сәл қисық сызықтары бар қағазды пайдалану, себебі қол бет арқылы тік сызыққа қарағанда доға бойынша табиғирақ қозғалады, бұл жылдамдықты арттыруға көмектеседі.