Кіріспе
Жер пайдалану жоспарлауда, жергілікті тұрғындарға ұнамайтын жер пайдалану (LULU) – жақын жерде тұратындарға сыртқы зиян келтіретін жер пайдалану түрі. Бұл зиянға денсаулыққа қауіп тудыру, эстетикалық тұрғыдан нашарлау немесе үй бағасының төмендеуі жатады. LULU-лар көбінесе әлеуметтік-экономикалық жағдайы нашар аудандарға – мысалы, шалап құрылған және өнеркәсіптік аудандарға, кедейлерге, аз ұлт өкілдеріне, құқықтық жағынан бекітілмеген немесе саяси өкілдігі аз, олармен күресе алмайтын жерлерге орналасады. LULU-ларға электр станциялары, қоқыс полигондары, түрмелер, жолдар, зауыттар, ауруханалар және көптеген басқа да нысандар жатуы мүмкін. Жоспарлау, аймақтарға бөлу, экологиялық заңдар, қоғамдық қатысу, буферлік аймақтар, шоғырландыру, тарату және басқа да шаралар арқылы LULU-лардың зиянын таратуға және азайтуға тырысады. Осылайша, жоспарлау LULU-лардың әсерін барынша азайтатын жерлерді және жұмыс істеу тәсілдерін анықтау арқылы мүліктік және экологиялық құндылықтарды қорғауға ұмтылады.
In land use planning, a locally unwanted land use (LULU) is a land use that creates externality costs on those living in close proximity. These costs include potential health hazards, poor aesthetics, or reduction in home values. LULUs often gravitate to disadvantaged areas such as slums, industrial neighborhoods and poor, minority, unincorporated or politically under represented places that cannot fight them off. LULUs can include power plants, dumps (landfills), prisons, roads, factories, hospitals and many other developments. Planning seeks to distribute and reduce the harm of LULUs by zoning, environmental laws, community participation, buffer areas, clustering, dispersing and other such devices. Thus planning tries to protect property and environmental values by finding sites and operating procedures that minimize the LULU's effects.
Сыртқы факторлар
Сыртқы әсер – бұл транзакция нәтижесінде туындайтын және үшінші тарапқа әсер ететін жағдай. LULU компаниясының сыртқы әсерлері әртүрлі түрде көрінеді, ең бастысы – сезімдерге тигізетін әсерлер: жағымсыз иіс, эстетиканың төмендеуі, шу ластануы және тұру жағдайларының нашарлауы.
Теңсіздік
Жергілікті тұрғындар қаламайтын жерлердің орналасуы мен нарық динамикасының нәтижесінде аз ұлтты халықтарға жақын болуы арасында байланыс бар деген пікір айтылды. Яғни, LULU-ларға (мысалы, нашар эстетика, қажетті жағдайлардың жоқтығы сияқты) байланысты сыртқы факторлар жоғары табысқа ие сатып алушыларды осы аймаққа көшіп келуден тоқтатады, соның салдарынан төмен кірісті адамдарға LULU-лар орналасқан аймақтарда – мысалы, қоқыс полигондары мен тас жолдарда – таңдау мүмкіндігі шектеулі болады. Бұл үй бағасын төмендетеді. Сонымен қатар, нарықтың күштері, әсіресе аз ұлтты халықтарға қатысты кемсітушілік, осы аймақтарды аз ұлтты халықтар көптеп қоныстанған жерлерге айналдыруы мүмкін. АҚШ-та "африкалық және латиноамерикандықтардың бесеуінің үшеуі улы қалдықтар тасталған жерлерге жақын тұрады". Бұл үлгі әдетте инфрақұрылымды дамыту процесіндегі дискриминация мен нәсілшілдікке байланысты болады. Бұл жағдай көбейіп барады. Мұндай LULU-дың ерекшелігі – ол адамдарды қоныс аударуға мәжбүр етеді, ал қоқыс полигондары, жолдар немесе түрмелер үй сатып алушыларды аймаққа кіруден ғана тоқтатады және үй бағасын төмен ұстайды. Whole Foods сияқты жоғары сапалы тағамдық дүкендер жоғары табысқа ие үй сатып алушыларды тарта отырып, аймаққа қоныс аударуға ықпал етеді, соның салдарынан жалдау және үй бағасы өседі. Бұл құбылыс "Whole Foods эффектісі" деп аталады.
Бостон
Бостон тарихи тұрғыдан онда тұрумен байланысты жоғары өмір сүру құнымен және Американың қалалық жаңару дәуірінде жүзеге асырылған түрлі қалалық жаңару жобаларына тап болғандығымен белгілі. Бұл жаңару жобалары алғашқы жылдары еврей және итальян иммигранттарының, сондай-ақ жұмысшы табының айналасындағы аудандардан көшірілуіне жиі себеп болды.
Суперфонд
Суперфонд немесе 1980 жылғы Кешенді экологиялық жауап беру, өтемақы және жауапкершілік туралы заң қауіпті қалдықтардың заласын жою және одан кейінгі шығындарды азайту мақсатымен құрылды. LULU мәселесі талқыланғанда Суперфонд нысандары көбінесе еске алынады. Love Canal – бұл алғашқы Суперфонд нысаны, ол Hooker Electrical Company (кейіннен Hooker Chemical Company деп аталған) компаниясының каналға төккен химиялық қалдықтарының салдарынан құрылды. Оқиға кеңінен БАҚ назарына ілікті, ал Love Canal маңындағы аудандар сол кезде қиратылды. Зерттеулерге сәйкес, мұндай нысандардың кейбіреулері аз қамтылған және этникалық азшылықтар көп шоғырланған аймақтарда орналасуға бейім.
Америка тумасы
Америкадағы 1,000-нан астам Суперфонд участағының 25% (жабылған және қолданыстағы) тікелей немесе жақын жердегі Американың жергілікті халықтарының резервацияларында орналасқан. Осы участақтың көптегені түрлі қасиетті рәсімдерге кедергі келтіріп, мәдени мүліктерге әсер етеді және Үкімет пен зардап шеккен тайпалар арасындағы шиеленісті күшейтеді. Бүкіл Үнді Пуэблосының Қоршаған Ортаны Қорғау Офисінің баяндамасында айтылғандай, "Суперфонд HRS [Қауіптілік рейтингісі] моделі участақтардан туындайтын үнділердің діни және рәсімдік әсерін ескермейді. Пуэбло өміріндегі маңыздылығын ескере отырып, HRS жүйесімен әртүрлі әсер ету жолдарын бағалау кезінде мәдени тұрғысынан маңызды өсімдіктер, жануарлар, қасиетті су көздерін пайдалану және қасиетті жерлер маңызды факторлар ретінде қарастырылуы керек."