Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джулиан Уодли (1904–1994) – американдық экономист және 1930-1940 жылдары АҚШ Мемлекеттік департаментінің қызметкері. Ол Алгер Хисс ісіндегі маңызды куәгер болды.
Julian Wadleigh (1904–1994) was an American economist and a Department of State official in the 1930s and 1940s. He was a key witness in the Alger Hiss trials.
Өмірбаян
Генри Джулиан Уодли 1904 жылы дүниеге келген. Ол ағылшын "жеке" мектебінде оқыды, содан кейін Оксфорд университетіне барып, классикалық пәндерді және Лондон экономика мектебін бітірді. Ол сондай-ақ Германиядағы Киль университетінде оқыды. Ол Америка Құрама Штаттарына оралып, Чикаго университеті мен Брукингс институтында стипендия алды. Қайтыс болған кезде Уодлидің Клэр Хейс атындағы қарындасы бар еді. Уодли Эдитке үйленді. Уодлидің Анна Гиберт атындағы қызы және Джонатан, Ларри, Роберт атындағы ұлдары болды.
Henry Julian Wadleigh was born in 1904. He went to an English "public" school, and then to the University of Oxford where he read classics and also the London School of Economics. He also studied at the University of Kiel in Germany. He returned to the United States where he received fellowships at the University of Chicago and the Brookings Institution. At the time of his death, Wadleigh was survived by a sister, Claire Hayes. Wadleigh married Edythe. Wadleigh had a daughter, Anne Gibert, and sons Jonathan, Larry, Robert.
Мансап
1930 жылдардың басында ол АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінде, Ауыл шаруашылығын реттеу басқармасында экономист болып жұмысқа кірісті.
In the early 1930s he started as an economist at the U. S. Department of Agriculture working in the Agricultural Adjustment Administration.
Мемлекеттік департамент
Радикалды саясатқа көбірек араласып, Социалистік партияға қосылды. Кейін ол Мемлекеттік департаментке ауысып, сауда келісімдері бөлімінде жұмыс істеді және Түркия мен Италияда сауда келісімдерін жүргізді. 1930 жылдардың ортасында ол коммунист Элеонор Нельсонмен танысты. Вэдли, берілген социалист, Еуропадағы фашистік қозғалыстың өсуіне қарсы әрекет ету ниетін білдіргенде, Нельсон оны Вашингтондағы коммунистермен байланыстырды. Ол өзінің негізгі байланысшысы Уиттакер Чемберс арқылы Кеңес Одағына құжаттар жіберді, Чемберс Вашингтон зоопаркында жұмыс істеді. 1937 жылы Троцкийдің елден шығарылуы және одан кейінгі тазартулар, сондай-ақ Уадлидің шетелдегі жұмысы байланысты азайтуға әкелді. Біраз уақыттан соң Чемберс оған Коммунистік партиядан кеткенін айтты, себебі екеуін де троцкистер деп күдіктенді және олардың өміріне қауіп төнді. 1939 жылдың тамызында Сталин Гитлермен шабуылдаспау туралы келісімге қол қойды, бұл Вэдлиді қатты ашуландырды, ол енді коммунистермен ісі болмайтынына уәде берді. 1940 жылдары Уодли Мемлекеттік департаментте қызмет етті, бірақ оның коммунистік көзқарастарына қатысты қауесеттердің салдарынан мансабы тоқтап қалғанын сезінді. Осы кезеңде ол ажырасып, қайтадан үйленді. 1943 жылы одақтастар Италияға басып кіргеннен кейін, ол соғыстан зардап шеккен халықтың азық-түлікпен қамтамасыз етілуін бағалау үшін жіберілді. Ол Римде әйелінің інісі Ричард Уэдлимен бірге тұрды, Ричард армияда барлау офицері болып жұмыс істеді және бірінші бронетранспорттық дивизияны қалаға бастап кірген.
Becoming more involved with radical politics, he joined the Socialist Party. Later, he moved to the State Department, working in the trade agreements division and negotiating trade pacts in Turkey and Italy. In the mid 1930s, he became acquainted with Eleanor Nelson, a communist. When Wadleigh, a committed socialist, expressed the desire to act against growing the fascist movement in Europe, Nelson put him in touch with communists in Washington. He passed along documents to the Soviet Union through his main contact, Whittaker Chambers, at the Washington Zoo. The defection of Trotsky and subsequent purges in 1937, as well as Wadleigh's work abroad, resulted in infrequent contacts. Soon after, Chambers told him that he had quit the Communist Party, as they both were suspected of being Trotskyites and were in danger of being killed. In August 1939, Stalin signed a non aggression pact with Hitler, which disgusted Wadleigh, who vowed to have nothing more to do with the communists. Wadleigh stayed at the State Department in the 1940s but felt that his own career stalled because rumors lurked about his communist sympathies. He divorced and remarried around this time. After the Allies invaded Italy in 1943, he was sent to assess food security for the war stricken population. He shared an apartment in Rome with his brother, Richard Wadleigh, an Army intelligence officer who had led the First Armored Division into the city.
Хисс ісі
1948 жылы Чемберс Алжер Хисті коммунистік тыңшы деп айыптады. Уадли үлкен жюри мен Америкаға қарсы әрекеттер комитетінің (HUAC) алдында куәлік берді және Хистің ісінде маңызды куә болды. Ол Хистің қандай рөл атқарғанын білмеді, бірақ Чемберстің айтқандарын растады. Ол коммунистермен ынтымақтас болғанын, бірақ партияға мүше болмағанын мәлімдеді. Мемлекеттік департаментте жұмыс істеген кезінде Кеңес Одағының барлау қызметі үшін құпия құжаттарды алғанын мойындады. Уадли сотта куәлік беру кезінде 1930 жылдардың соңында Чемберске берген құжаттарының "бізге қарсы пайдаланылмауы мүмкін, бірақ Германия мен Жапонияға қарсы қолданылуы мүмкін" деп сенгенін айтты. Федералды прокурор Томас Мерфи айтқандай, Уадли фашизмнің күшеуін тоқтатуды қалады; "біздің барлығымыз оны жек көретінбіз, бірақ ол оны бұрынғырақ байқады". Чемберс Уадлимен арадағы тыңшылық қарым-қатынасын және Хисс ісінің оқиғаларын өзінің "Куә" (1952) автобиографиясында толық сипаттады. Куәлік беру күні 1948 жылдың 9 желтоқсаны болды. Гринберг, Форер және Рейн фирмасының өкілі Херман Гринберг 1948 жылдың желтоқсан айында ХУАК алдында пайда болғанға дейін Уадлидің заң кеңесшісі болды.
In 1948, Chambers accused Alger Hiss of being a communist spy. Wadleigh testified before a grand jury and the House Un American Activities Committee (HUAC), and was a key witness in the Hiss prosecution. He did not actually know of Hiss's role, but served to corroborate the role Chambers played. He said he collaborated with communists, but never became a party member. He admitted taking classified documents while working in the State Department for Soviet intelligence. Wadleigh testified on the witness stand that he strongly believed his own transmission of papers to Chambers in the late 1930s "could not be used against us, but could be used against Germany and Japan." As federal prosecutor Thomas Murphy summed up, Wadleigh only wanted to stop the rise of fascism; "we all came to hate it, but he saw it earlier." Chambers detailed his espionage relationship to Wadleigh as well as events in the Hiss Case in his autobiography Witness (1952). Testimony dates include December 9, 1948. Herman Greenberg of Greenberg, Forer & Rein was Wadleigh's legal counsel until shortly before he appeared before HUAC in December 1948.
Шымкенттік тыңшыны мойындады
1949 жылдың шілдесінде «Вашингтон Пост» газетіне берген сұхбатында Уэдли тыңшылық еткенін мойындады және Чемберстің куәлігінің рас екенін айтты. Ол фашизмге қарсы күресу үшін тыңшылыққа қатысқанын, бірақ кеңестік тараптың ғылымдағы догматизмді орнату әрекеттеріне байланысты қиындықтарға тап болғанын мәлімдеді.
In an interview with the Washington Post in July 1949, Wadleigh admitted spying and that Chambers' testimony had been accurate. He said that he started spying in order to fight fascism but found increasing problems with Soviet efforts to enforce orthodoxy in science.
Кейінгі өмірі
Хисс ісі кезінде Уэдлилер Солтүстік Вирджинияда тұрды. Кейін олар Массачусетс штатына көшті. Уадли 1994 жылдың 23 сәуірінде Массачусетс штатының Бруклин қаласында қайтыс болды.
At the time of the Hiss trial, the Wadleighs lived in Northern Virginia. They later moved to Massachusetts. Wadleigh died on April 23, 1994 in Brookline, Massachusetts.