Кіріспе

Аустриялық Екінші дүниежүзілік соғыстағы генералы (1885-1947)

Франц Фридрих Бёме (15 сәуір 1885 – 29 мамыр 1947) – Аустрия-Мажарстан армиясында, Австрия армиясында және Германияның Вермахтында кезекпен қызмет еткен әскери шенеунік. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде генерал шеніне көтеріліп, XVIII тау корпусының командирі, Балқанда Гитлердің өкілетті қолбасшы генералы (Bevollmächtigter Kommandierender General) және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алған Норвегиядағы бас қолбасшы болды. Соғыстан кейін Бёме мыңдаған серб азаматтарын қырғын жасаған деген айыппен АҚШ-тың күзетіне берілді, ол "Қонақтар сотында" (Hostages Trial) айыпталушы болды. Ол түрмеде өз-өзіне қол жұмсады.

Ерте мансап

Франц Бёме 1885 жылғы 15 сәуірде Австрияның Штирия штатындағы Зельтвег қаласында дүниеге келген. Ол 1900 жылғы қазан айында кадет ретінде Австрия-Венгрия армиясына қабылданды және 1905 жылы жаяу әскер полкінің лейтенанты болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті және 1918 жылдан кейін Австрияның Бундесәскерінде (Bundesheer) қалды, 1938 жылы Германиямен Аншлюс болғанда Вермахтқа (Wehrmacht) ауысты, Альфред Янсаны Австрия штабының бастығы лауазымынан алмастырды. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Бёме 30-шы және 32-ші жаяу әскер дивизияларына қолбасшылық етті, 1939 жылғы қыркүйекте Польшаға басып кіруге және 1940 жылғы мамыр мен маусымда Франция шайқасына қатысты. 1940 жылғы 29 маусымда ол Темір крестің рыцарьдық кресімен марапатталды.

Сербияда

1941 жылдың 16 қыркүйегі мен 1941 жылдың 2 желтоқсаны аралығында Сербия қолбасшысы және командирі ретінде Боме 421 Korps Nachrichten Abteilung бөлімінің 22 әскеріне жасалған партизандық шабуылдан кейін Крагуевацта 2000 азаматты жазалау ретінде атуға бұйрық берді. Германияның әскери әкімшілік штабының басшысы Харальд Тернердің ұсынысымен Боме 1941 жылдың қыркүйек-қазан айларында Сербиядағы 1941 жылдың шілде-қараша айларындағы көтеріліске жауап ретінде "Подриньені тазарту" мақсатында Мачва операциясын жүргізуді тапсырды. Боме неміс әскеріне оқ атқан немесе қару-жарақ табылған барлық ауылдарды қиратуға, ал 15-60 жас аралығындағы еркектерді тұтқындауға бұйрық берді. 1941 жылдың 25 қыркүйегінде ол қосымша бұйрық шығарды: операция Сербияның қалған бөлігіне үлгі көрсету үшін аяусыз болуы керек. 2 қазанда Топола маңында 21 неміс әскерінің қаза болуына жауап ретінде Боме әрбір қаза болған неміс әскері үшін 100 тұтқынды атуға бұйрық берді. Шабац және Белградтағы концлагерьлерден 2000 тұтқын (көбінесе еврейлер мен коммунистер) таңдалып алынып, 9 қазанда Ябука мен Панчево арасындағы жерде атылды. 14 қазанда Боме көтерілісшілердің отбасы мүшелерін – әйелдерін және 15 жастан асқан еркек туыстарын тұтқындауға бұйрық берді. 1941 жылдың 5 желтоқсанында Боме Сербия командирі лауазымынан Пол Бадермен ауыстырылды.

Сербиядан кейін

1943 жылдың желтоқсанында Бёме XVIII корпусының генерал-командирінің орынбасары және XVIII әскери округінің (Wehrkreis XVIII), Зальцбургтің командирі болып тағайындалды. 1944 жылдың 4 маусымында ол Балқандағы Екінші танк армиясының басшылығына тағайындалып, генерал-оберст Лотар Рендуличтің орнын басты. 1944 жылдың шілдесінде Бёме 2-ші танк армиясының бақылауын генерал Максимилиан де Ангелиске тапсырып, Армия штабының жоғары командалық резервіне жіберілді. 1945 жылдың 8 қаңтары мен 1945 жылдың 8 мамыры аралығында Норвегияның Қарулы Күштерінің қолбасшысы және 20-шы Тау армиясының Бас қолбасшысы болды.

Сот және өзін-өзі өлтіру

Норвегияда тұтқындалғаннан кейін ол Нюрнберг процесінің бөлігі болған Кешіктірілген соттың алдына әкелінді және 1941 жылы Сербияны бақылауы кезінде жасалған соғыс қылмыстарымен айыпталды. Ол кезде ол сербтерге қарсы жазалау шараларын күшейтті, әрбір өлтірілген неміс үшін жүз сербті, ал әрбір жараланған неміс үшін елу сербті өлтірді; нәтижесінде мыңдаған бейбіт азаматтар қаза болды. Югославияға экстрадициялануы аяққа жақын болғанда, Бёме түрмеде төртінші қабаттан секіріп өзіне қол жұмсады. Оның денесі Австрияның Грац қаласындағы Санкт-Леонхард бейіштігіне жерленді.