Кіріспе

Будапешт қаласындағы Арпад көпірі (Мажарстан)

Арпад көпірі немесе Арпад хид – Будапешт қаласындағы көпір, Солтүстік Буда (Обуда) мен Пештті Дунай арқылы байланыстырады. 2008 жылы Мегьери көпірі ашылғанға дейін ол Венгриядағы ең ұзын көпір болды, көпірге дейінгі бөліктерімен бірге шамамен 2 км (1,24 миль), ал оларсыз – 928 м (0,58 миль) құрады. Оның ені 35,3 м, жаяу жүргіншілер мен велосипед жолдары және трамвай желісі бар. Обуда жағында Флориан алаңы, Szentlélek алаңы (Обуданың бас алаңының жанында, Васарели және Кассак мұражайлары) орналасқан. Маргарет аралы Арпад көпірімен көпірдің шамамен ортасындағы тармақ арқылы байланысты, сондай-ақ Обуда аралының оңтүстік ұшынан өтеді, бірақ екеуінің арасында жол, жаяу жүргіншілер немесе басқа да байланыс жоқ. (Sziget фестиваліне қараңыз)

Пешт жағында, 3 (Солтүстік-Оңтүстік) желісінің іргелес метро станциясы 2020 жылдың 31 қаңтарына дейін "Árpád híd" деп аталды.

Тарихтан

Бұрын осы аймақта римдіктер салған көпір болған, ол бекініс пен ежелгі римдік Акинкум қаласын байланыстырған. 19 ғасырдың басында Арпад атымен жаңа көпір салу жоспары болған, алайда тендер 1929 жылы ғана жарияланды.

Бастапқы көпір

Құрылыс 1939 жылы Янош Косалканың жобасымен басталды. Ол Мадьярлардың екінші Ұлы ханзадасы Арпадтың құрметіне "Арпад көпірі" деп атау жоспарланған еді. Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан көпір соғыстан кейін ғана, 1950 жылы аяқталды. Сол кездегі Венгрияны билеген коммунистік режимнің ықпалымен көпір Сталин көпірі (венгр. Sztálin híd) деп ашылды. Құрылыстың соңғы жұмыстарын Кароли Сехи және Пал Саволи басқарды. Бағандар қазіргі өлшемдерінде салынғанмен, бастапқы көпірде тек 2x1 қатарлы жол, теміржол жолдары (трамвайлар үшін, бірақ Солтүстік теміржол көпірі қайта жаңартылғанға дейін жүк пойыздары да осы жолдарды пайдаланды) және жаяу жүргіншілерге арналған жолдар болды. Бұл көпірдің ені 13 метр (42,65 фут) құрады, оның 11 метрі (36 фут) жолға және теміржолға берілген, ал әр жағынан қосымша 1 метр (3,28 фут) енді жаяу жүргіншілер жолы орналасқан. Бүгінде трамвай жолдары бастапқы көпірдің орнында салынған. 1958 жылы көпірдің атауы Арпад көпірі деп қайта өзгертілді.

Кеңейту

1980-1984 жылдар аралығында кең ауқымды қайта құру және кеңейту жұмыстары жүргізіліп, автомобильдер үшін тағы екі қатар жолақ салынды, жаяу жүргіншілерге арналған жолдар кеңейтілді, трамвай жолы жаңартылды және Арпад көпірінің шығыс (Пеш) және батыс (Буда/Обуда) жағындағы қиылыстарда эстакадалар бой көтерді. Бұл, жақын орналасқан Роберт Кароли көшесінің (кейбір бөліктері Венгрия айналымы және Кёнивес Калман көшесі деп те аталады) 2x3 қатарлы жолаққа және екі жолғы трамвай желісіне дейін кеңейтілуімен байланысты болды. Жоба Hungária körgyűrű (ағылшын тілінде: Hungária Beltway) деп аталды, алайда айналымның соңғы үштен бірі (Кёнивес Калман көшесі) жоспарланған айналымның екінші ұшындағы Лагйманьоши көпірі аяқталғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, мыңжылдыққа таяу ғана аяқталды.