Кіріспе

Референт (REFərənt) – тілдік өрнек немесе басқа символдың сілтеме жасайтын адам немесе зат. Мысалы, "Мария мені көрді" деген сөйлемде "Мария" деген сөздің референты – сөз болып тұрған Мария деген аттас жеке тұлға, ал "мені" деген сөздің референты – сөйлемді айтушы адам. Егер екі өрнектің референті бір болса, олар кореференциалды екені айтылады. Мысалы, "Жохан итімен бірге болды" деген сөйлемде "Жохан" есімдігі мен "оның" жалғауы кореференциалды, себебі екеуі де бір адамға (Жоханға) сілтеме жасайды.

Этимологиясы мен мағыналары

Референт сөзі диахрондық тұрғыдан латын тіліндегі *referentem* сөзінен туындаған деп қарастырылуы мүмкін, бұл *referre* етістігінің қазіргі уақыттың жіктелуі (айқындама жағдайында) ("қайтару", *reference* сөзінің этимологиясын да қараңыз); немесе синхрондық тұрғыдан, осы жұрнағы бар басқа ағылшын сөздерінің үлгісінде, *refer* етістігіне *-ent* жұрнағының қосылуы ретінде талдануы мүмкін. "Мерриам-Вебстер сөздігінде" бұл сөз "нәрсені білдіретін немесе білдірілетін; әсіресе, символдың (сөз немесе белгі ретінде) көрсететін нәрсе" деп түсіндірілген. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде референттің ең ерте мағынасы 1844 жылға дейін "біреуге сілтеме жасалған немесе кеңес сұралған адам" ретінде тіркелген. Келесі мағынасы – "басқа сөзді білдіретін сөз"; OED осы қолданысқа қатысты 1899 жылға дейінгі бір ғана мысал келтіреді (ол қатынасты білдіретін "анықтама сөздер немесе референттер" туралы айтады). Алдыңғы мағынаға да, этимологиялық мағынаға да қарама-қайшы келетін келесі мағына, алайда, кеңінен таралған: "бір нәрсенің [әсіресе сөздің немесе тіркестің] сілтеме жасайтын нәрсесі". Бұл мағына алғаш рет Огден мен Ричардстың "Мағынаның мағынасы" (1923 ж.) еңбегінде жазылған; OED сондай-ақ осы қолданыстың көптеген кейінгі мысалдарын тізімдейді. Логикада референт сөзі кейде қатынасқа қатысатын екі объектінің біреуін көрсету үшін қолданылады, ал екіншісі релятум деп аталады.

Семантика мен философияда

Семантика, семиотика және анықтама теориясы сияқты салаларда анықтама мен анықтама нысаны арасында ерекшелік жасалады. Анықтама – символ немесе белгінің (мысалы, сөздің) бір нәрсені білдіруімен байланысты қарым-қатынас; анықтама нысаны – сол білдірілген нәрсе. Анықтама нысаны нақты адам немесе зат болуы мүмкін, немесе іс-әрекеттер жиынтығы сияқты көбірек абстрактілі болуы мүмкін. Кейбридж ғалымдары К.К. Огден мен И.А. Ричардс 1923 жылы жарық көрген «Мағынаның мағынасы» атты кітабында анықтама мен анықтама нысаны туралы кеңінен талқылады. Огден анықтаманың психологиялық процесс екенін, ал анықтама нысандарының өзі психологиялық болуы мүмкін екенін көрсетті – олар анықтама жасаушының қиялында ғана бар, міндетті түрде нақты әлемде емес. Осы байқауға қатысты қосымша ойлар үшін «анықтама жасаудың сәтсіздігі» тақырыбын қараңыз.

Синтаксис бойынша

Тіл білімімен айналысатын лингвистер, әсіресе Ноам Чомскидің 1980 жылдары "Үкімет және байланыстыру теориясын" (GBT) ұсынғаннан бері, бірдей анықтамаға ие болуы мүмкін – яғни бір нәрсені білдіретін – тіркестердің мүмкін орналасуын қарастырып келеді. Байланыстыру мәселесі көбінесе бірдей анықтамаға ие есімдіктер мен есімдік жалғаулы сөздердің мүмкін болатын синтаксистік орналасуымен байланысты. Мысалы, төмендегі сөйлемдердегідей құбылыстарды түсіндіруге әрекеттер жасалады:
Мэри кеппес бұрын ылғал болды. Ол Мэри ылғал болғандықтан кепті. Бірінші сөйлемде "ол" мен "Мэри" бірдей анықтамаға ие болуы мүмкін ("ол" "Мэриді" білдіруі мүмкін), бірақ екінші сөйлемде бұл әдетте мүмкін емес. Осы мәселелер туралы толық ақпаратты GBT және байланыстыру туралы мақалалардан табуға болады.

Есептеу саласында

Анықтамалар мен оларға сілтеме жасаулардың қарастырылуы есептеу және бағдарламалауда маңызды болуы мүмкін. Мысалы, Perl бағдарламалау тілінде анықтамалар маңызды рөл атқарады, ал `ref` функциясы объектінің сілтемесінің типін алу үшін қолданылады.