Кіріспе
Көптеген адамдардың бір мезгілде бір-біріне ұқсас мінез-құлқы, координациясыз. Социологиядағы жаппай әрекет – көптеген адамдардың бір мезгілде ұқсас, бірақ жеке және координацияланбаған түрде әрекет ететін жағдайларды білдіреді. Мысалы, кез келген сәтте мыңдаған адамдар бір-бірімен келісімсіз сауда жасап жүр, десе де, олардың бәрі бірдей жаппай әрекетті орындайды. Тағы бір күрделі мысал – 19 ғасырдың неміс социологы Макс Вебердің "Протестанттық этика және капитализм рухы" еңбегіне негізделген: Вебер капитализмнің протестанттық этика көптеген адамдарға өздерінің кәсіпорындарын құруға, сауда-саттықпен айналысуға және байлық жинауға ықпал еткен кезде дамығанын жазды. Яғни, протестанттық этика – капитализмнің дамуына әкелген жоспарсыз және координацияланбаған жаппай әрекеттің қозғаушы күші болды. Банкке шабуыл – кең ауқымды салдары бар жаппай әрекет. Банктің банкротқа жақын екені туралы жаңалықты естігеннен кейін, көптеген салымшылар бірден банк бөлімшесіне ағылып, салымдарын алуға тырысуы мүмкін. Жаппай әрекеттердің дамыған түрлері – топтық мінез-құлық және топтық әрекет.
Mass action in sociology refers to the situations where numerous people behave simultaneously in a similar way but individually and without coordination. For example, at any given moment, many thousands of people are shopping without any coordination between themselves, they are nonetheless performing the same mass action. Another, more complicated example would be one based on a work of 19th century German sociologist Max Weber, The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism: Weber wrote that capitalism evolved when the Protestant ethic influenced large number of people to create their own enterprises and engage in trade and gathering of wealth. In other words, the Protestant ethic was a force behind an unplanned and uncoordinated mass action that led to the development of capitalism. A bank run is mass action with sweeping implications. Upon hearing news of a bank's anticipated insolvency, many bank depositors may simultaneously rush down to a bank branch to withdraw their deposits. More developed forms of mass actions are group behavior and group action.
Эпидемиологиялық мағынасы
Эпидемиологиялық (ауру) модельдерде "массалық әрекет заңы" деп қарастыру, адамдардың біртекті араласып, кез келген екі адамның бір-бірімен қарым-қатынас жасау мүмкіндігінің шамалы екенін білдіреді. Бұл SIR моделі сияқты модельдерде кең таралған болжам.
Танымал мәдениет
Бұл идея автор Исаак Азимовтың "Негіз" атты туындысында басты сюжеттік желі ретінде танылады. Сериалдың алғашқы кітаптарында басты кейіпкер Хари Сельдон бүкіл Самау жолын қамтитын Галактикалық империяның күрт құлауын және екінші ұлы империя туғанға дейін отыз мың жылға созылатын қараңғы дәуірді көру үшін жаппай әрекет ету принципін пайдаланады. (Кейінгі кітаптарда бұл принцип математикалық социологиядағы жаңа жетістіктермен күшейтілді.) Осы арқылы ол осы қараңғы дәуірді мың жылға дейін қысқартуды жоспарлайды, негізінен қазіргі барлық білімді сақтау үшін "Галактика энциклопедиясын" жасау арқылы.