Кіріспе
1958 жылғы Филиппа Пирс романы. «Томның түн ортасындағы бақшасы» – ағылшын жазушысы Филиппа Пирс жазған балаларға арналған фантастикалық роман. Алғаш рет 1958 жылы Оксфорд университетінің баспасында Сьюзан Эйнзиг салған суреттермен жарық көрді. Оқиға он екі жасар Томның тамаша баяны. Ол әпкесі мен әкесінің үйінде тұрып, түн ортасында сыртқа шығып, сиқырлы, құпияға толы Виктория дәуірінің бағын ашады. Сол бақта ол Хэтти есімді жас қызбен дос болады. Роман көптеген рет қайта басылып, радио, теледидар, кино және сахнада қойылды. Пирс кітапхана қоғамының жыл сайынғы Карнеги медалін жеңіп алды, ол британдық автордың ең үздік балалар кітабы ретінде танылды. Джон Роу Таунсенд «Балалар үшін жазылған» (1965) еңбегінде: «Егер маған [Екінші дүниежүзілік соғыстан] кейінгі ағылшын балалар әдебиетінің бір шедеврын атауды сұраса, мен осы ерекше әдемі және қызықты кітапты таңдайтын едім» деп түйіндеді. Зерттеуші Уорд Брэдли Виктория дәуіріндегі британдық қоғамды бейнелейтін әртүрлі заманауи әңгімелер мен кітаптарды қарастырғанда, «Ортаңғы түндегі бақшаны» «19-ғасырдағы аристократиялық сарайлар әлемін романтизациялағаны үшін, оны қазіргі төменгі орта таптың сұр шынайылығына қарама-қайшы, жарқыраған «жоғалған жұмаққа» айналдырғаны үшін» сынға алды. Осы тартымды және жақсы жазылған ертегіден Виктория Англиясының бейнесін қалыптастырған бала, зауыттар мен қала маңындағы кедейлік туралы ешқандай ойға келмейді, өйткені сарай иелері осы кедейліктен байлықтарын табады. Уақыттың өтуі британдық балалар романдарының осы кезеңінде кең таралған тәсіл болды. Дегенмен, бұл тәсілдің бастауы Марк Твеннің ересектерге арналған сатирикалық комедиясы «Король Артурдың сотындағы Коннектикут янкисі» (1889) және одан кейін Рудьярд Киплингтің балалар кітабы «Пук Пук Хиллінің Пукі» (1906, Ұлыбританияның өткеніне қайта оралудың тізбегімен), Маргарет Ирвиннің «Әлі де серік іздеді» (1924, әруақтар мен уақыттың өтуін біріктіреді) және Элизабет Гудждің «Ортаңғы терезе» (1935, Бони Принц Чарли дәуіріне қайта оралумен) кітаптарында көрінді. Уақыттың өтуі паранормальдық талқылауда танымал тақырып болды, мысалы, Моберли-Жордан оқиғасы, сондай-ақ Пети Трианонның немесе Версальдің әруақтары деп те аталады. Бұл оқиға 1901 жылдың 10 тамызында Пети-Трианон бағында болды, оған екі әйел ғалым, Шарлотта Энн Моберли (1846-1937) және Элеонора Жордан (1863-1924) қатысты. Моберли мен Жордан революцияға дейінгі Францияның соңғы күндеріне қайтып оралғанын мәлімдеді, бұл туралы олардың кейінірек жарық көрген «Авантюра» (1911) кітабында баяндалған. Балалар кітаптарында уақыттың өтуінің басқа да табысты мысалдары: Элисон Уттлидің «Уақытта саяхатшы» (1939, Шотландия королевасы Мэридің кезеңіне қайта оралу), Рональд Уэлчтің «Гантель» (1951, Уэльс шебіне қайта оралу), Клайв Кингтің «Стиг Дәмптен» (1963, соңғы тарауымен Стоун Хендждің құрылысына оралу), Барбара Слейдің «Джессами» (1967, Бірінші дүниежүзілік соғысқа қайта оралу) және Пенелопа Фармердің «Шарлотта кейде» (1969, 1918 жылға қайта оралу).
Tom's Midnight Garden is a children's fantasy novel by English author Philippa Pearce. It was first published in 1958 by Oxford University Press with illustrations by Susan Einzig. The story is about a twelve year old Tom who, while staying with his aunt and uncle, slips out at midnight and discovers a magical, mysterious Victorian garden where he befriends a young girl named Hatty. The novel has been reissued in print many times and also adapted for radio, television, cinema, and the stage. Pearce won the annual Carnegie Medal from the Library Association, recognising the year's outstanding children's book by a British author. In Written for Children (1965), John Rowe Townsend summarised, "If I were asked to name a single masterpiece of English children's literature since [the Second World War] it would be this outstandingly beautiful and absorbing book". Researcher Ward Bradley, in his review of various modern stories and books depicting Victorian British society, criticized Midnight Garden for "romanticizing the world of the 19th century aristocratic mansions, making it a glittering 'lost paradise' contrasted with the drab reality of contemporary lower middle class Britain. ( ) A child deriving an image of Victorian England from this engaging and well written fairy tale would get no idea of the crushing poverty in the factories and slums from where mansion owners often derived their wealth". Time slip would be a popular device in British children's novels in this period, although this device arguably started with Mark Twain's adult satirical comedy A Connecticut Yankee in King Arthur's Court (1889), followed by Rudyard Kipling's children's book Puck of Pook's Hill (1906, with a succession of slips back into Britain's past), and Margaret Irwin's Still She Wished for Company (1924, combining ghosts and time slip), and Elizabeth Goudge's The Middle Window (1935, with a time slip back to the era of Bonnie Prince Charlie). Time slip was a popular theme in paranormal discussion, such as the Moberly–Jourdain incident, also known as the Ghosts of Petit Trianon or Versailles. This was an event that occurred on 10 August 1901 in the gardens of the Petit Trianon, involving two female academics, Charlotte Anne Moberly (1846–1937) and Eleanor Jourdain (1863–1924). Moberly and Jourdain claimed to have slipped back to the last days of pre Revolutionary France, reported in their later book An Adventure (1911). Other successful examples of time slip in children's books include Alison Uttley's A Traveller in Time (1939, slipping back to the period of Mary, Queen of Scots), Ronald Welch's The Gauntlet (1951, slipping back to the Welsh Marches in the fourteenth century), Clive King's Stig of the Dump (1963, with a final chapter slipping back to the making of Stone Henge), Barbara Sleigh's Jessamy (1967, back to the First World War), and Charlotte Sometimes by Penelope Farmer (1969, back to 1918).
Айтуға арналған сөздер
Кітаптың тарихи бөлігі автордың өскен үйіне ұқсайтын сарайдың жерінде өрбиді: Англияның Кембриджге жақын, Ұлы Шелфордтағы Милл Хаус. Кембридж кітап бойында Каслфорд қаласы ретінде көркемделіп суреттелген. Автор кітапты жазған кезде қайтадан Ұлы Шелфордта тұрып, Милл Хаус үйінен көше арғы бетте болған. Роман қолданатын уақыт теориясы – Дж. В. Данннің 1927 жылғы ықпалды "Уақытпен тәжірибе" атты еңбегіндегі теория.
2007 жылғы мойындау
1936 жылдан бері британдық кітапханашылардың кәсіби бірлестігі жылдың ең үздік балалар кітабын Карнеги медалімен марапаттап келеді. Филиппа Пирс пен Том 1958 жылы осы медальді жеңіп алды.