Португалиялық саяхатшы және жазушы Энрике Галвао

Кіріспе

Португалиялық саясаткер және жазушы

Хенрике Карлос да Мата Гальвао (4 ақпан 1895 – 25 маусым 1970) – португалиялық әскери шенеунік, жазушы және саясаткер. Ол бастапқыда қолдаушы болған, бірақ кейіннен Антониу де Оливейра Салазардың басқаруымен келген «Жаңа мемлекет» (Estado Novo) үкіметінің ең белсенді қарсыласы болды.

Мансап

1934 жылғы 1 тамызда ол Иеміз Иса Мәсіхтің әскери орденінің үлкен офицері аталды. 1940 жылдары Португалия Ұлттық Ассамблеясының Анголалық өкілі қызмет еткен кезде, Энрике Гальвао Ассамблеядағы «Португалиялық колониялардағы тума мәселелері туралы есебін» оқыды. Бұл есепте Гальвао сол кездегі «Түпкі тұрғындар туралы жарғы» бойынша ашылған «ұятты зұлматтарды», атап айтқанда «әйелдердің, балалардың және қарт адамдардың» мәжбүрлі еңбегін айыптады. Ол Анголада «тек өлгендер ғана мәжбүрлі еңбекке тартылмайды» деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, ол Анголаның барлық мәжбүрлі еңбекшілерінің 30 пайызы қайтыс болғанын мәлімдеді. Гальвао қайтыс болған тума еңбекшілерді жұмыс берушілерге тікелей есеп бермей ауыстыру саясатының жұмысшыларға нашар қарауға ынталандыратынын айтты. Гальвао бұл практика көбінесе олардың өліміне әкелетінін атап өтті және бұл мемлекеттік саясат, басқа отарлық қоғамдардағы саясаттан ерекшеленеді, жұмыс берушінің жұмысшылардың әл-ауқатын сақтауға деген ынтасын жойды. Сондықтан ол Португалия үкіметін Анголадағы тума еңбекшілерді жоюдағы отарлық саясаты үшін айыптады. Португалия үкіметі бұл айыптауларды жоққа шығарып, Гальваодың есебін назарға алмады. Министр ретінде ол Хосе Эрману Сараиваның өмірінің соңына дейін ондаған жылдар бойы көрсетілген тарихи деректі фильмдерді іске қосуға жауапты болды. Гальвао 1952 жылы тұтқындалды. Ол әскери мансабынан міндетті түрде зейнетке шықты, онда ол армия капитаны болған, бірақ мемлекеттік зейнетақы алды. 1959 жылы ол Португалиядан Венесуэлаға қашып, сол кездегі «Жаңа мемлекетке» қарсы күресін жалғастырды. Португалиялық отарлық соғысқа дейін, 1961 жылғы 22 қаңтарда Гальвао «Санта-Мария» кемесін басып алуға жетекшілік етті, бұл «Дулсинея операциясы» деп те белгілі. Басып алушылар кемені басып алып, Гальвао басшылығымен кемеге иелік етті. Осы процесте олар барлық байланысты үзіп, кемені оқшаулады, бір офицерді өлтіріп, бірнешеуін жаралады. Гальвао кемеден радио хабарларын тарату үшін кеме басып алуды пайдаланды, ол өзінің алаңдаушылықтарын және Португалияның фашистік режимі деп сипаттаған нәрсеге қатысты көзқарастарын жеткізді. Бұл оқиға халықаралық баспасөзde кеңінен жарияланды. Басып алушылар кеме капитаны Марио Симоэс Майяны және экипаж мүшелерін кеменің бағытын өзгертуге мәжбүрлегені белгілі болды. Басып алушылардың бірі, Камило Мортагуа, Гальваоның сөгісіне қарамастан, үшінші офицер Жоао Жозе да Консейсао Коштаны атып өлтірді. «Санта Либердаде» деп қайта аталған лайнер АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінен он бір күн бойы қашып, Бразилияның Ресифе қаласына қауіпсіз жетті. 1961 жылғы 2 ақпанда басып алушылар Ресифе жағалауында Бразилиялық шенеуніктермен кездесті. Бразилиялық шенеуніктермен келіссөздер жүргізгеннен кейін Гальвао Бразилияда саяси баспана алу шартымен кемедегі жолаушыларды босатты. Гальвао кейіннен операцияның бастапқы мақсаты кемемен Португалияның Ангола шеткі провинциясына бару болғанын айтты, онда ол Антониу де Оливейра Салазар режиміне қарсы Анголаның Португалиядан тәуелсіздігін жариялауды жоспарлаған. Гальвао Бразилияның Белу-Оризонте қаласында эмиграцияда болды, ол 1970 жылы қайтыс болды. Ол Лиссабондағы Празерс зиратында монументалды қабірге жерленді, Санта-Мария басып алу кезінде қаза тапқан үшінші офицер де сол зираттағы естелік қабіріне жерленген. 1991 жылғы 7 қарашада ол қайтыс болғаннан кейін «Еркіндік орденінің» Үлкен кресімен марапатталды.

On 1 August 1934 he was created a Grand Officer of the Military Order of Our Lord Jesus Christ. In the 1940s, while serving as the Angolan Deputy to the Portuguese National Assembly, Henrique Galvão read his "Report on Native Problems in the Portuguese Colonies" at the Assembly. In this report, Galvão condemned the "shameful outrages" he had uncovered under the then "Statute of the Indigenous", notably the forced labour of "women, of children, [and] of decrepit old men." He concluded that, in Angola, "only the dead are really exempt from forced labor". Furthermore, he stated that as many as 30% of all Angolan forced labourers died. Galvão cited the government's policy of replacing deceased native workers, without directly charging the employer, as being instrumental in encouraging the poor care of the workers. Galvão further noted that this practice would often then result in their death, and said that this state policy, which differed from policy in other colonial societies, eliminated the employer's incentive to maintain the welfare of the workers. He therefore accused the Portuguese government, due to its colonial policies, of the elimination of native workers in Angola. The Portuguese government rejected these accusations and ignored Galvão's report. While as a Minister, he was responsible for the launching of the historical documentaries presented for decades until his death by José Hermano Saraiva. Galvão was arrested in 1952. He was compulsorily retired from his military career, where he was an Army Captain, but was awarded a state pension. In 1959, he escaped from Portugal to Venezuela, where he continued to oppose the Estado Novo at that time. Shortly before the Portuguese Colonial War, on 22 January 1961, Galvão led the Santa Maria hijacking, also known as Operation Dulcinea. The hijackers seized the ship and took command of the vessel under Galvão's leadership. In this process, they isolated the vessel by cutting off all communication, killing one officer and wounding several others. Galvão used the hijacking to send radio broadcasts from the ship calling attention to his concerns and views on what he characterized as the fascist Portuguese regime. The event received wide international press coverage. It is understood that the hijackers forced the captain of the ship, Mário Simões Maia, along with crew members, to redirect the ship's course. One of the hijackers, Camilo Mortágua, needlessly and with the reproval of Galvão, shot and killed the third mate, João José da Conceição Costa. The liner, rebaptized Santa Liberdade, evaded both the U. S. Navy and British Royal Navy for eleven days before docking safely at Recife, Brazil. On 2 February 1961, the hijackers were met by Brazilian officials off the coast of Recife. After negotiating with Brazilian officials, Galvão released the ship's passengers in exchange for his own political asylum in Brazil. Galvão later said that his original intentions for the operation were to sail the ship to the Portuguese overseas province of Angola, where he had planned to declare the independence of Angola from the Portuguese government, in opposition to António de Oliveira Salazar's regime. Galvão remained exiled in Belo Horizonte, Brazil, where he died in 1970. He was buried in a monumental grave at the Prazeres Cemetery, in Lisbon, in the very same cemetery where the third mate killed during the Santa Maria hijacking also lies in a memorial grave. On 7 November 1991 he was posthumously awarded with the Grand Cross of the Order of Liberty.

Жазбалар

Генрике Гальваоның жазулары атақты жарияланған еңбектерінде кездеседі, соның ішінде 1933 жылы жарық көрген бес томдық зерттеуде: Da vida e da morte dos bichos: subsídios para o estudo da fauna de Angola e notas de caça (Жануарлардың өмірі мен өлімі: Ангола фаунасын зерттеуге үлес және аңшылық жазбалары), оның авторлары Теодосио Кабрал мен Абель Пратас, сондай-ақ "Outras Terras, Outras Gentes" еңбегі де бар. Гальваоның "Санта-Мария" кемесін басып алу оқиғасы ағылшын тіліне "Santa Maria: My Crusade for Portugal" ("Санта-Мария: Португалия үшін менің крест жорығым", Нью-Йорк, 1961) деп аударылды.