Солтүстік Кипр Сайлаулары: Тарихы мен Ерекшеліктері
Elections in Northern Cyprus
Солтүстік Кипр сайлаулары: президенттік, парламенттік және жергілікті билік сайлаулары туралы ақпарат. Сайлау жүйесі, мерзімі, партиялар және талапкерлер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Кипрдегі сайлаулар, Солтүстік Кипрдің Түрік Республикасы деп танылатын аймақтағы үкіметтерді, президенттерді және жергілікті басқару органдарының өкілдерін сайлау мақсатымен ұйымдастырылады.
Elections in Northern Cyprus are organized to elect governments, presidents and representatives of local administrative bodies in Northern Cyprus, known as the Turkish Republic of Northern Cyprus.
Сайлау жүйесі
Бес жылдық мерзімге сайланатын президенттік 1985 жылы ТЖКК-нің алғашқы президенттік сайлауымен құрылды және 1990, 1995, 2000 және 2005, 2010 жылдардағы сайлаулармен жалғасты, келесі сайлау 2015 жылдың сәуірінде жоспарланған. Заң шығарушы орган, Cumhuriyet Meclisi (Солтүстік Кипр Республикасының Мәжілісі) 50 мүшеден тұрады, олар жеңілдетілген пропорционалдық сайлау жүйесі арқылы бес жылға сайланады. Аймақта көп партиялық жүйе бар, екі немесе үш күшті партия және сайлауда сәтті өтетін тағы бір партия бар. Президенттік сайлауда кандидат бірінші турда жеңіске жету үшін кем дегенде 50% дауыс алуы керек. Олай болмаған жағдайда, ең көп дауыс жинаған екі кандидат екінші турда бәсекелеседі, ал жеңімпаз президент болады. Заңнамалық сайлауда қолданылатын жеңілдетілген пропорционалдық сайлау жүйесі, әр партияның 50 мүшелі парламенттегі орын алуы үшін, жалпы дауыс берудің 5% шегінен өтуін талап етеді. Парламент Лефкоша, Газимагуса, Гирне, Гюзелюрт және Искеле бес сайлау округінен сайланады. Парламенттік сайлауда сайлаушылар жеке кандидаттарды екі тәсілмен таңдай алады: партиялық дауыс беру, яғни сол сайлау округіндегі сол партияның барлық кандидаттарына дауыс беру немесе әртүрлі партиялардан әртүрлі депутаттық кандидаттарды таңдау. Бұл аралас дауыс беру жүйесінде сайлаушы сол округтен депутаттар санынан артық кандидатты таңдай алмайды. Солтүстік Кипр тұрғындары Кипр Республикасының ұлттық сайлауында сайлауға қатысуға және дауыс беруге құқылы, бірақ президенттікке үміткер бола алмайды (Конституцияда Кипр түрігінің Республика вице-президенті болуы керек делінген). Кипр Республикасы үкіметіндегі түрік кипрліктерінің ұжымдық өкілдігі 1963 жылы де-факто тоқтатылды. 2004 жылға дейін, Ибрагим Азиздің Еуропалық адам құқықтары сотындағы ісіне дейін, түрік кипрліктері Кипр Республикасында дауыс бере алмады.
The presidency, which is served in five year terms, was instituted with TRNC's first presidential election in 1985 and continued with the elections of 1990, 1995, 2000 and 2005,2010 with the next election scheduled for April 2015. The legislature, Cumhuriyet Meclisi (Assembly of the Republic of Northern Cyprus), has 50 members, elected for a five year term by mitigated proportional representation. The territory has a multi party system, with two or three strong parties and another party which is also electorally successful. In the presidential election, a candidate must obtain at least 50% of the votes in order to secure a first ballot victory. Upon failing to do so, the two top candidates compete in a runoff election, with the winner assuming the presidency. The mitigated proportional representation system in use for legislative elections obligates each party to cross the 5% of the total vote election threshold in order to be seated in the 50 member parliament, which is chosen from five districts: Lefkoşa, Gazimağusa, Girne, Güzelyurt and İskele. In the parliamentary elections, voters choose individual candidates with two options in the manner of voting: a party line vote which, in effect, means a vote for each candidate from that party in that election district or, alternatively, the voter may choose different MP candidates from various parties. In this type of mixed voting, the voter may not choose more than the number of MPs from that district. Residents of Northern Cyprus are eligible to stand for election and vote in the national elections of the Republic of Cyprus, but not able to run for presidency (the Constitution states that a Turkish Cypriot should be vice president of the Republic). Turkish Cypriot communal representation in the Republic of Cyprus government de facto ended in 1963. Until 2004, the case of Ibrahim Aziz in the European Court of Human Rights, Turkish Cypriots could not vote in the Republic of Cyprus.
Президент сайлауы
Күні:Үміткерлер:Партиялық тиесілігі:% Дауыс:Ескертулер:15 сәуір 2000Мұстафа АқыншыМехмет А. ТалатАриф Хасан Т. ДесемДервиш ЭроглуАйхан ҚаймақРауф Р. ДенктасСенер ЛевентТургут АфсароглуТКПТПБХУБПТәуелсізТәуелсізТәуелсізТәуелсіз%11.70%10.03%2.60%30.14%0.38%43.67%0.92%0.561Тіркелген сайлаушылар саны: 1266752Қатысу деңгейі: %81.023Дервиш Эроглу мен Рауф Р. Денктас екінші турға өтті, бірақ Дервиш Эроглу бас тартқандықтан екінші тур өткізілмеді.15 ақпан 19951995 жылғы президенттік сайлаудың 1-ші туры.22 сәуір 19951995 жылғы президенттік сайлаудың 2-ші туры.22 сәуір 19901990 жылғы президенттік сайлаудың 1-ші туры.9 маусым 19851985 жылғы президенттік сайлаудың 1-ші туры.28 маусым 19811981 жылғы президенттік сайлаудың 1-ші туры.
Date:Candidates:Party Affiliation:% Vote:Notes:15 April 2000Mustafa AkıncıMehmet A. TalatArif Hasan T. DesemDerviş EroğluAyhan KaymakRauf R. DenktasSener LeventTurgut AfsarogluTKPCTPYBHUBPIndependent Independent IndependentIndependent%11.70%10.03%2.60%30.14%0.38%43.67%0.92%0.561 Number of registered voters: 1266752 Participation Rate: %81.023 Derviş Eroğlu and Rauf R. Denktas was to run for the second round, but Derviş Eroğlu had forfeited so the second round did not take place15 Feb 1995 1 1st round of 1995presidential elections.22 April 19951 2nd round of 1995 presidential elections.22 April 19901 1st round of 1990 presidential elections.9 June 19851 1st round of 1985 presidential elections.28 June 19811 1st round of 1981 presidential elections.
Парламент сайлауы
Күні:Тарapтар:% Дауыс:Орын:+/ Ескермелер:20 ақпан 2005 ж. CTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiUBP – Ulusal Birlik PartisiDP – Demokrat PartiBDH – Baris ve Demokrasi HareketiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiYP – New PartyMAP – Milli Adalet Partisi%44.5%31.7%13.5%5.8%2.4%1.6%0.5241961 +5+1 1 5 1 (+/ ) – 2003 жылғы сайлаумен салыстырғандағы орынның өзгеруі.14 желтоқсан 2003 ж. CTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiUBP – Ulusal Birlik Partisi BDH – Baris ve Demokrasi HareketiDP – Demokrat Parti% 35.18% 32.93% 13.14% %12.931918671 TKP сайлауға BDH тізімі бойынша қатысты.6 желтоқсан 1998 ж.UBP – Ulusal Birlik Partisi DP – Demokrat PartiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiCTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiБасқалары%40.4 %22.6 %15.4 %13.4 % 8.2241376 1 Басқалары UDP, BP, YBH-ны қамтиды.12 желтоқсан 1993 ж.UBP – Ulusal Birlik PartisiDP – Demokrat PartiCTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiБасқалары (YKP, MMP, BEP) %29.8 %29.2 %24.2 %13.3 % 3.51715135 1 Мерзімінен бұрынғы жалпы сайлаулар2 Басқалары YKP, MMP, BEP-ны қамтиды.13 қазан 1991 ж.UBP – Ulusal Birlik Partisi Free Democratic Party (HDP) Басқалары (YKP) %67.1 %13.9 %19111 1 12 депутаттың отставкаға кеткен орындарын толтыру үшін өткізілген аралық сайлаулар.2 CTP және TKP сайлауды бойкоттады.3 Басқалары SDP, MAP, BEP, YDP-ны қамтиды.6 мамыр 1990 ж.UBP – Ulusal Birlik PartisiDemocratic Struggle Party (DMP) Басқалары (YKP) %54.7 %44.5 %0.83416 1 DMP – CTP, TKP, YDP үшін сайлау альянсы.23 маусым 1985 ж.UBP – Ulusal Birlik Partisi CTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiYDP – Yeni Dogus Partisi (YDP)Басқалары%36.7 %21.4 %15.8%8.8%17.32412104 Басқалары TAP, SDP, DHP-ны қамтиды.
Date:Parties:% Votes:Seats:+/ Notes:20 Feb 2005 CTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiUBP – Ulusal Birlik PartisiDP – Demokrat PartiBDH – Baris ve Demokrasi HareketiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiYP – New PartyMAP – Milli Adalet Partisi%44.5%31.7%13.5%5.8%2.4%1.6%0.5241961 +5+1 1 5 1 (+/ ) – Difference in seats from 2003 election.14 Dec 2003 CTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiUBP – Ulusal Birlik Partisi BDH – Baris ve Demokrasi HareketiDP – Demokrat Parti% 35.18% 32.93% 13.14% %12.931918671 TKP entered the elections under the list of BDH.6 Dec 1998UBP – Ulusal Birlik Partisi DP – Demokrat PartiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiCTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiOthers%40.4 %22.6 %15.4 %13.4 % 8.2241376 1 Others includes UDP, BP, YBH12 Dec 1993UBP – Ulusal Birlik PartisiDP – Demokrat PartiCTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiOthers (YKP, MMP, BEP) %29.8 %29.2 %24.2 %13.3 % 3.51715135 1 Early General Elections2 Others include YKP, MMP, BEP13 Oct 1991UBP – Ulusal Birlik Partisi Free Democratic Party (HDP) Others (YKP) %67.1 %13.9 %19111 1 Interim elections done to fill the seats of 12 MPs who had resigned.2 CTP and TKP boycotted the election.3 Others include SDP, MAP, BEP, YDP6 May 1990UBP – Ulusal Birlik PartisiDemocratic Struggle Party (DMP) Others (YKP) %54.7 %44.5 %0.83416 1 DMP is an election alliance party for CTP, TKP, YDP.23 Jun 1985UBP – Ulusal Birlik Partisi CTP – Cumhuriyetçi Turk PartisiTKP – Toplumcu Kurtuluş PartisiYDP – Yeni Dogus Partisi (YDP)Others%36.7 %21.4 %15.8%8.8%17.32412104 Others include TAP, SDP, DHP
2009 жылы президент Мехмет Али Талат 1990 және 1998 жылдары Түркия үкіметінің шенеуніктері және Түркиядан басқа ықпалды күштер парламенттік сайлауларға араласып кеткенін мәлімдеді.
In 2009 President Mehmet Ali Talat claimed that in 1990 and 1998 Turkish government officials along with other influential powers from Turkey interfered with the Parliamentary Elections.