Кіріспе

Менталисттік конверт трюгі

Биллет оқу, немесе конверт трюгі – менталист эффектісі, онда орындаушы бүктелген қағаздар немесе жабық конверттер ішіндегі хабарламаларды оқу үшін экстрасенстік қабілетін қолданатын болады. Бұл 19-ғасырдың ортасынан бері менталистердің жиі орындайтын "классикалық" әдісі саналады. "Биллет" сөзі француз тілінен аудармада "хат" немесе "жазба" деген мағынаны білдіреді және қағаздың тікбұрышты пішінін көрсетеді.

Тиімділігі

Менталист көрермендерге қағаз, қарындаш және конверттер береді, олардан қағазға өз ойларын жазып, оларды конверттерге мөр басуды сұрайды. Содан кейін конверттер жиналып, менталистке тапсырылады. Менталист бірінші конвертті алып, оны керемет түрде тексеріп, әдетте маңдайына тигізеді. Шоғырланғаннан кейін, ол қағазға не жазылғанын айтады. Содан кейін конвертті ашып, оны дұрыс оқығанын растайды. Менталист келесі конвертті таңдап, қалғандарының ішіндегілерді біртіндеп оқып біледі.

Тарих

Билеттерді оқу менталистер, медиумдар және спиритуалистер үшін танымал әдіс болды. Бұл Чарльз Х. Фостерге даңқ әкелген басты әрекеттердің бірі еді, ол америкалық медиум, 1850-60 жылдары бүктелген қағаздарды пайдалана отырып, оның нұсқасын танымал етті. 1870 жылдары ол Берт Ризбен бірікті, ол оны одан әрі кеңінен танымал етті. Сиқыршы Теодор Аннеманн өзінің менталист журналындағы «The Jinx» атты мақалаларында Риздің осы тақырыптағы бірнеше вариациялары туралы айтады, олар Аннеманнның қайтысынан кейін «Практикалық психикалық сиқыр» кітабында қайта жарияланды. Риздің жұмысы кеңінен танылды және «The New York Times» газетінде бірнеше толық беттік мақалалар жарияланды. Херевард Карингтон өзінің «Спиритизмнің физикалық құбылыстары» атты кітабында арам медиумдар қолданған билеттерді оқудың амалдарын (суреттерімен) ашты. Психикалық зерттеуші Эрик Дингуолл Нью-Йоркте Ризді бақылап, оның алдау әдістерін анықтағанын мәлімдеді; Дингуоллдың сөзіне сүйенсек, Риздің іс-қимылдары «ешқандай ғылыми қарастыруға лайық емес» және Риз мөрленген жазбалармен байланысқа түсті. Мартин Гарднер Риздің сол кезеңдегі Джозеф Даннингер сияқты сахналық сиқыршылардан ешқандай айырмашылығы жоқ екенін, бірақ ол көптеген адамдарды өзінің нағыз психик екеніне сендіре алды деп жазды. Билеттерді оқу әдістерін ашқан тағы бір сиқыршы – Джозеф Ринн. Көптеген сиқыршылар билет оқып отырғандарды түрлі тәсілдермен алдап қуанады. Егер спиритуалистік әрекет ретінде қолданылса, ең қарапайым әдіс – әлі өлмеген немесе ойдан шығарылған адамдарға сұрақтар жазып, содан кейін спиритуалистің жалған есіммен байланысқа түскенін көру. Тағы бір әдіс – өте ұятсыз, күлкілі немесе таң қалдыратын мәлімдеме жазу, оны оқыған кезде орындаушы қателесіп қалуы мүмкін. Билеттерді оқуды әшкерелеудің ұзақ тарихы бар.

Бір-бірден

Билеттерді оқудың көп бөлігі "бір қадам алдында" оқу деп аталатын кең таралған әдістердің мысалы болып табылады. Бұл орындаушының алдын ала білімділіктерінің біреуін білу арқылы жүзеге асырылады, әдетте "көмекші" арқылы немесе әрекет басталғанға дейін біреуін ашу арқылы. Әрекетті бастау үшін менталист қаптағы ең жоғарғы конвертті таңдайды және оның мазмұнын оқып жатыр деп көрсетеді, әдетте оны маңдайына тигізеді. Ол сол конвертке қатысты ештеңе жарияламай, жаттап алған мәлімдемені дауыстап оқиды. Көрермендердің арасындағы "көмекші" сол кезде "Бұл менікі!" деген сияқты нәрсе айқайлайды. Тағы бір нұсқасы – бірінші билетті қандай да бір себеппен оқи алмайтынын айту, мысалы, көрерменнің санасы жабық немесе тым күшті. Қай жағдайда болса да, менталист конвертті "дұрыс түсінгенін тексеру үшін" немесе "неге осылай шатастырады" екенін көру үшін ашады және содан кейін көрерменнің билетіне жазған нақты мазмұнды оқи алады. Әдіс келесі конвертке көшеді. Менталист оны оқып жатыр деп көрсетеді, бірақ бұрын ашылған конверттен мәлімдемені дауыстап оқиды. Бұл жолы нағыз көрермен әсерленіп, олардың дұрыс айтқанына келіседі. Содан кейін менталист екінші конверттің мазмұнын оқып, осы тізбекті қайталайды. Әдіс конверттер бітіп қалғанға дейін жалғасады, соңғысы бос немесе "көмекшінің" конверті. Менталист конверттер қатарында "бір қадам алдында" болады, біреуін оқып жатыр деп көрсетеді, ал шындығында келесісін оқиды. Конвертті ашу себебін жасыру үшін менталистер көрермендерден өздерінің билеттеріне сұрақтар жазуын сұрайды, оларға сиқыршы жауап береді. Содан кейін сиқыршы "Мен өте әдемі сезінемін!" деп бастап, неге солай деді деп қызығады, содан кейін конвертті ашып, "ертең ауа райы қалай болады?" деген сұрақ оқиды (ал шындығында келесі билетті оқып жатқанда, "Менің аяқ киімнің өлшемім қандай?"). Сұрақтарды болжау мүмкін болмағандықтан, мысалы, кездейсоқ адамның аяқ киім өлшемі сияқты, комедия немесе назарды аудару жиі қолданылады. Мысалы, "өткен жылғыдан бір өлшем үлкен" деген жауап кім сұраса да аяқ киім өлшеміне дұрыс жауап береді. Медиумдар да сұрақ-жауап форматын қолдануы мүмкін, бірақ бұл сұрақтар қайтыс болған адамға қойылады немесе рухтар әлеміндегі адамдармен байланысу үшін ғана арналған есімдер болады.

Басқа әдістер

Мөрленген хаттарды оқу тақырыбында көптеген түрленулер бар, олар негізгі эффектті қамтамасыз ету үшін қолдың шеберлігін пайдаланады. Көбінесе олар хатты жылдам жасырып алу, дайын хаттармен ауыстыру және осыған ұқсас басқа да тәсілдерді қамтиды. Аннеманн мұндай бірнеше әдістерді егжей-тегжейлі сипаттаған, ал көптеген жүздеген мысалдар басқа еңбектерде немесе интернетте табылуы мүмкін.

Пародиялар

Джонни Карсонның "Карнак - ғажайып" эскиздері, білет оқу трюгін пароди жасап, Карнак көрінбейтін сұраққа (көрінетіндей) жауапты жариялап, содан кейін конвертті ашып, сұрақты оқитын. Сұрақ жауаптың әзіл екенін ашып көрсетті. Трюк жасауға ешқандай әрекет жасалмады; Карсон өзінің әзілдері үшін белгілі трюктің атрибуттарын сахналық өнер ретінде пайдаланды. Бұл әдіс Стив Алленнің ("Жауап беруші адам") және Эрни Ковакс ("Мырза Сұрақ") атты әртістерінің ұқсас қойылымдарынан алынған.