Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша ақсұлуы, протестанттық реформатор (1499–1560)
Polish nobleman
the Protestant reformer (1499–1560)
Ян Ласки (1456 жылы Ласк қаласында дүниеге келген – 19 мамыр 1531 жылы Калиш, Польша) – Польша ақсұлуы, Корольдік бас канцлері (1503–10), дипломат, 1490 жылдан Польша королі Казимир IV Ягеллонның хатшысы және 1508 жылдан Львов архиепискобының көмекшісі. 1510 жылдан бастап Ласки Гнезненің архиепископы және осылайша Польшаның приматы болды.
Jan Łaski (1456 in Łask – 19 May 1531 in Kalisz, Poland) was a Polish nobleman, Grand Chancellor of the Crown (1503–10), diplomat, from 1490 secretary to Poland's King Casimir IV Jagiellon and from 1508 coadjutor to the Archbishop of Lwów. From 1510 Łaski was Archbishop of Gniezno and thus Primate of Poland.
Өмірбаян
Ол атақты протестант реформаторы, Англия шіркеуін реформалауға көмектескен және Мемлекетте ұқсас реформаларды жүзеге асыру үшін Король Зигмунд II шақырған Джон а Ласконың қарындасының күйеуі болды. Джон а Ласко өзіндік біліммен еңбек еткендігімен де танымал.
He was the uncle of his namesake John à Lasco, the noted Protestant reformer, who helped reform the Church of England, and who was called home by King Sigismund II to effect similar reforms in the Commonwealth. John à Lasco is also famous for his achievement as an auto didact
Канцлер хатшысы
Ол дін қызметкері болып, 1495 жылы Польша канцлері Завиза Куроцвецкийдің хатшысы болды, осы қызметте ол ықпал мен тәжірибе жинады. Қартайған канцлер өткір мінезді жас дін қызметкеріне бірнеше маңызды міссияларды жүктеді. Екі рет, 1495 және 1500 жылдары Римге, ал бір рет Фландрияға арнайы елшілікке жіберілді, осы сапарлары туралы естелік қалдырды. Осы мүмкіндіктерде ол жоғары деңгейдегі дипломатиялық қабілетін көрсетті.
He became a priest, and in 1495 was secretary to the Polish chancellor Zawisza Kurozwęcki, in which position he acquired both influence and experience. The aged chancellor entrusted the sharp witted young ecclesiastic with the conduct of several important missions. Twice, in 1495 and again in 1500, he was sent to Rome, and once on a special embassy to Flanders, of which he has left an account. On these occasions he had the opportunity of displaying diplomatic talent of a high order.
Патшаның хатшысы
1501 жылы Александр Ягеллонның Польша тағына отыруымен, ол Польша істеріне көп қабілетсіз болған және негізінен Литвада тұрғандықтан, Ласки сенат тарапынан корольдің хатшысы болып тағайындалды. Осы қызметінде ол Ұлы княздықтың өзгешеленуге ұмтылысын табысты түрде тоқтатты және ондағы католик дінінің ықпалын сақтап қалды.
On the accession to the Polish throne in 1501 of Alexander Jagiellon, who had little knowledge of Polish affairs and chiefly resided in Lithuania, Łaski was appointed by the senate the king's secretary, in which capacity he successfully opposed the growing separatist tendencies of the grand duchy and maintained the influence of Catholicism there.
Польшаның канцлері
Патша оның қабілетіне қатты таңғалып, 1503 жылы поляк канцлері қайтыс болғанда вице-канцлер Мачиц Дзевицкиді назарға алмай, үлкен мөрді Ласкиге тапсырды. Канцлер ретінде Ласки шляхта, яғни елдік мырзаларды, төменгі топтарға қарсы қолдады және тіпті бұдан былай шіркеудің жоғары лауазымдарына плебейлерді қабылдамау туралы жарлық шығарды. Дегенмен, ол өзін өте тиімді мемлекеттік қызметкер ретінде көрсеткендіктен, жаңа патша, Зигмунд I, оны өзінің бас кеңесшілерінің бірі етіп тағайындады.
So struck was the king by his ability that on the death of the Polish chancellor in 1503 he passed over the vice chancellor Macics Dzewicki and confided the great seal to Łaski. As chancellor Łaski supported the szlachta, or country gentlemen, against the lower orders, going so far as to pass an edict excluding henceforth all plebeians from the higher benefices of the church. Nevertheless, he approved himself such an excellent public servant that the new king, Sigismund I, made him one of his chief counsellors.
Польшаның әміршісі
1511 жылы діни тұрғыдан тек Краков каноны ғана болған канцлер, Польша шіркеуінің біріншілігімен бірге Гнезнен архиепископының құрметті лауазымын иеленді. Тевтон орденімен болған ұзақ келіссөздерде Ласки Зигмундқа ең маңызды саяси қызметтер көрсетті, мәселенің шешімі ретінде Зигмундты орденнің бас шебері етіп сайлауды, ал Ласкидің біріншілігін орденнің жаңа үміткері, Пруссия герцогы Альбертке беруді ұсынды. Бұл шешім Польшаға 1525 жылғы соңғы келісімнен гөрі әлдеқайда пайдалы болар еді. 1513 жылы Ласки Папа Юлий II шақырған Латеран кеңесіне, орденге қарсы Польшаның ісін қорғау үшін жіберілді, онда ол шешендігімен де, дипломаттық қабілетімен де көзге түсті. Бұл миссия оның еліне де, өзіне де бірдей пайдалы болды, және ол Пападан Гнезнен архиепископтарына legati nati атағын алуға қол жеткізді. Қартайған шағында Ласкидің немере інісі Иероним Ярослав Ласкиге деген ықыласы оны түріктердің қолдауымен Иоанн Запольяның Габсбургтерге қарсы Венгрия тағына үміткерлігін ынтамен қолдауға итермеледі, сол себепті Климент VII оны анафемаға ұшыратты, ал осы ұяттың соққысы 1531 жылы күрт қайтысына себеп болды.
In 1511, the chancellor, who ecclesiastically was still only a canon of Kraków, obtained the coveted dignity of archbishop of Gnesen which carried with it the primacy of the Polish church. In the long negotiations with the restive and semi rebellious Teutonic Order, Łaski rendered Sigismund most important political services, proposing as a solution of the question that Sigismund should be elected grand master, while Łaski should surrender the primacy to the new candidate of the knights, Albert, Duke in Prussia, a solution which would have been far more profitable to Poland than the ultimate settlement of 1525. In 1513, Łaski was sent to the Lateran council, convened by Pope Julius II, to plead the cause of Poland against the knights, where both as an orator and as a diplomatist he brilliantly distinguished himself. This mission was equally profitable to his country and himself, and he succeeded in obtaining from the pope for the archbishops of Gnesen the title of legati nati. In his old age, Łaski's partiality for his nephew, Hieronymus Jaroslaw Łaski, led him to support the candidature of John Zápolya, the protégé of the Turks, for the Hungarian crown so vehemently against the Habsburgs that Clement VII excommunicated him, and the shock of this disgrace was the cause of his sudden death in 1531.