Кіріспе
Квебектің 2012-2014 жылдар аралығындағы премьер-министрі Паулин Маруа (pɔlɪn maʁwa; 1949 жылдың 29 наурызында туған) – зейнеткерлікке шыққан канадалық саясаткер, 2012-2014 жылдар аралығында Квебектің 30-шы премьер-министрі қызметін атқарған. Маруа 1981 жылдан бастап Квебек партиясының (PQ) мүшесі ретінде әртүрлі округтердегі Ұлттық Ассамблеяның депутаты болды және 2007-2014 жылдар аралығында партия басшысы болды. Ол Квебектің тұңғыш әйел премьер-министрі. Жұмысшы отбасында дүниеге келген Маруа Лаваль университетінде әлеуметтік жұмыс мамандығын оқыды, бизнесмен Клод Бланшеге үйленді және халықтық ұйымдарда, сондай-ақ Квебек партиясында (Квебектің тәуелсіздігін жақтаған әлеуметтік-демократиялық партия) белсенділік танытты. Министрлік кеңселерде саяси жұмыс істегеннен кейін, ол 1981 жылы Ұлттық Ассамблеяның депутаты болып сайланды. 32 жасында Рене Левеск үкіметінде алғаш рет кіші министр болып тағайындалды. 1985 жылғы жалпы сайлауда Ла Пелтриде PQ үміткері ретінде жеңіліске ұшырағаннан кейін және 1988 жылғы ара сайлауда, ол 1989 жылғы жалпы сайлауда Таилон округінен Квебек Ұлттық Ассамблеясының депутаты болып сайланды. 1994 жылы PQ үкіметке оралғаннан кейін премьер-министрлер Паризо, Бушар және Ландри Маруаны Квебек кабинетіндегі жоғары лауазымдарға тағайындады. Ол мемлекеттік білім беру жүйесіндегі діни мектептер кеңестерін тарату саясатын жасауға белсенді қатысты, жоғары білім берудегі оқу ақы жүйесін қайта құрылымдады, субсидияланған балабақша бағдарламасын іске қосты, медициналық сақтандыру және аналық демалыс жоспарларын енгізді, сондай-ақ премьер Бушардың «дефицит нөл» бағдарламасы аясында Квебек дефицитін азайтты. 2001 жылы премьер Ландри оны Квебек премьер-министрінің орынбасары етіп тағайындады, ол Лиза Бэкон және Моник Гэгнон Трембледен кейін провинциялық үкіметтегі екінші ең жоғары лауазымды атқаратын үшінші әйел атанды. 1985 және 2005 жылдары партия басшылығына үміткерліктен екі рет жеңіліске ұшырағаннан кейін, Маруа 2006 жылы саяси өмірден қысқа уақытқа шықты. Бір жылдан кейін, 2007 жылдың 26 маусымында ол Квебек партиясының жетінші басшысы болып сайланды. 2008-2012 жылдар аралығында ол ресми оппозиция басшысы қызметін атқарды. 2011 және 2012 жылдың басындағы ішкі тартыстарға қарамастан, ол партиялық тобының көрнекті мүшелерінен келген басшылыққа сын-қатерлерді жеңіп, «Бетон әйел» («Dame de béton») деген лақап атын алды. Ол 2012 жылғы Квебек жалпы сайлауында партияны азшылық үкіметпен жеңіске жеткізіп, провинция тарихындағы тұңғыш әйел премьер-министр атанды. Премьер ретінде Маруа Квебектің жалғыз ядролық реакторын жапты, Квебекте асбест өндірісін тоқтатты және провинцияның жайсыз кампустарындағы жағдайды тұрақтандырды. Оның үкіметі ұсынған ең маңызды бастама – провинцияның 600 000 мемлекеттік қызметкеріне діни белгілерді, соның ішінде тюрбан, исламдық хиджабтар мен еврей кипаларын киюге тыйым салатын даулы Квебек құндылықтарының хартасын ұсыну болды. Оның партиясы 19 айдан кейін 2014 жылғы Квебек жалпы сайлауында жеңіліске ұшырады, бұл сайлауды ол өзі шақырган болатын. Маруа Шарлевоик-Кот-де-Бопре округінде жеңіліске ұшырады және одан кейін PQ басшысы лауазымынан кетіп қалғанын жариялады.
Pauline Marois (pɔlɪn maʁwa; born March 29, 1949) is a retired Canadian politician, who served as the 30th premier of Quebec from 2012 to 2014. Marois had been a member of the National Assembly in various ridings since 1981 as a member of the Parti Québécois (PQ), serving as party leader from 2007 to 2014. She is the first female premier of Quebec. Born in a working class family, Marois studied social work at Université Laval, married businessman Claude Blanchet and became an activist in grassroots organizations and in the Parti Québécois (a social democratic party advocating Quebec's independence). After accepting political jobs in ministerial offices, she was first elected as a member of the National Assembly in 1981. At age 32, she was appointed to the cabinet for the first time as a junior minister in the René Lévesque government. After being defeated as a PQ candidate in La Peltrie in the 1985 general election and in a by election in 1988, she was elected as the member of the Quebec National Assembly for Taillon in the 1989 general election. With the return of the PQ to government in 1994, premiers Parizeau, Bouchard and Landry appointed Marois to senior positions in the Quebec cabinet. She was instrumental in crafting policies to end confessional school boards in the public education system, she restructured the tuition system in post secondary education, implemented a subsidized daycare program, instituted pharmacare and parental leave plans and slashed the Quebec deficit under Premier Bouchard's "deficit zero" agenda. In 2001, Premier Landry appointed her Deputy Premier of Quebec, becoming the third woman after Lise Bacon and Monique Gagnon Tremblay to assume the second highest role in the provincial government. Following two failed leadership runs in 1985 and 2005, Marois briefly left political life in 2006. A year later, she stood unopposed to become the seventh leader of the Parti Québécois on June 26, 2007. From 2008 to 2012, she served as leader of the Official Opposition. In spite of internal strife in 2011 and early 2012, where she survived several challenges to her leadership from prominent members of her caucus – earning her the nickname Dame de béton, "Concrete Lady" – she led the Parti Québécois to victory with a minority government in the 2012 Quebec general election, thus becoming the first female premier in the province's history. As Premier, Marois closed down Quebec's only nuclear reactor, ended asbestos production in Quebec, and pacified the province's turbulent campuses. Her government's highest profile initiative was the proposal of a controversial Quebec Charter of Values which would have banned the province's 600,000 government employees from wearing religious symbols including turbans, Islamic veils and Jewish kippahs. Her party was defeated 19 months later in the 2014 Quebec general election, an election that she herself had called. Marois was personally defeated in the riding of Charlevoix–Côte de Beaupré and announced thereafter her resignation as PQ leader.
Ерте өмір
Маруа Квебек қаласының жұмысшы табы ауданы – Лимоилудегі Сен-Франсуа-д'Ассиз ауруханасында дүниеге келді. Мари Поль (құрметті аты – Гинграс) мен ауыр техника механігі Грегуар Маруаның қызы, ол бес баланың үлкені. Әкесі салған, қазір Левис қаласына қосылған Сент-Этьен-де-Лаузон ауылында, Сент-Лоуренс өзенінің оңтүстік жағалауында, провинциялық астанаға қарайтын кішкентай екі қабатты кірпіш үйде өсті. Маруаның сөзінше, оның ата-анасы ұлтшыл және діншіл католиктер болған, бірақ саясатқа көп араласпаған. Анасы отбасын түнде дұға оқуға шақыруға тырысқан, бірақ бұл әдет әдетте екі-үш күнге ғана созылған. Маруа әкесінің Әлеуметтік несие және Ұлттық одақ партиясының идеяларын қолдағандығын еске алады; ол жаңалықтарды қадағалап, тіпті 1950 жылдардың басында отбасына телевизор сатып алған. Автобиографиясында (2008 ж. жарық көрген) Маруа жас кезінде ата-анасының «терең сезімталдыққа» ие болғандарын айтады, әкесі өзінің білімі мен мәртебесіне өкінгенмен, балаларына жақсы білім беру үшін бар күшін жұмсауға дайын болған. Оның үш ұлы – Денис, Роберт және Марк, сондай-ақ қарындасы Жаннин барлығы университетті бітірген. Алғашқыда ол жақын жердегі Сент-Редемптурдегі шағын шіркеу мектебіне барды, онда Маруа француз тілі, тарих және географиядан жақсы оқыған, оқуға қызығушылық танытып, академиялық жетістіктері үшін көптеген кітаптар сыйлық ретінде алған. 12 жасында ол жергілікті байлардың балалары оқитын, тек қыздарға арналған жеке католик мектебі – Collège Jésus Marie de Sillery-ге түсті. Бұл оқиғаны ол «мәдени шок» деп сипаттап, оның көзқарасы мен болашақ таңдауларына үлкен әсер еткенін айтады. Өзінің өмірбаянында Маруа мектепте және Силлеридің бай үйлерінде өзінің төмен әлеуметтік статусын сезінгенін, кейде анасына үй тазалау жұмысына көмектескенін (анасы оқу ақысын төлеу үшін жұмыс істеген) жазады. Ол мектеп клубтарында белсенді болды және өзін жақсы оқушы деп есептеген, бірақ ағылшын және латын тілінен емтиханды сәтсіз тапсырған, бұл оның мектептегі орнын уақытша қауіпке тікелейтіп жіберді.
Білім
1968 жылы ол Квебек қаласындағы Лаваль университетінің әлеуметтік жұмыс бакалавр бағдарламасына қабылданды. Маруаның естелігіне сәйкес, ол француз тілінің мәртебесі немесе Квебектің тәуелсіздік қозғалысы сияқты басқа мәселелерге қарағанда кедейлердің жағдайы мен халықаралық мәселелерге көбірек қызығушылық танытқан. Өзінің өмірбаянында ол қаланың төменгі ауданындағы тұрғын үй жағдайын зерттеуге қатысып, Вьетнам соғысына қарсы наразылық акцияларына қатысқандығын айтады. Келесі жылы ол жақын маңдағы ауылдан келген және мектеп кезіндегі жары Клод Бланшеге тұрмысқа шықты. Олардың арасындағы айырмашылықтарға қарамастан – Бланше 17 жасында алғашқы жанармай құю станциясын сатып алған, бизнес-администрация факультетінде оқитын студент болған – жас жұбайлар өмір бойына созылатын қарым-қатынас құрды. 1970 жылдың қыркүйегінде ол Халл қаласында тағылымдамадан өтті, онда Отбасылық экономика кооперативінің (ACEF) жергілікті бөлімін құруға көмектесті – бұл тұтынушылардың құқықтарын қорғайтын ұйым. Сол кезде аймақ федералдық бюрократияның өсуіне байланысты қарқынды дамып жатты, ал Оттава өзенінің Квебек жағындағы әкімшілік ғимараттар құрылысы, Маруаның сөзінше, "жергілікті халықтың қажеттіліктері мен тұрғын үй жағдайларын ескермегендіктен" қарсылыққа ұшырады. Бұл тағылымдама, қазан айындағы дағдарыспен және 1971 жылдың көктемінде бітіру үшін Квебек қаласына оралумен бірге, Маруаға үлкен әсер етті. "Мен Отауа аймағына француз канадасы ретінде келдім. Мен бұл аймақтан мәңгілікке квебек тұрғыны ретінде кеттім", – деді ол 2008 жылы жарық көрген "Квебекоиз!" атты өмірбаянында.
Ерте мансап
Бірнеше қоғамдық ұйымдармен тәжірибе жинақтағаннан кейін, ол Отауа аймағында CFVO TV қоғамдық телеарнасын іске қосты, сондай-ақ Hull колледжінде әлеуметтік жұмыс пәнінен біраз уақыт дәріс берді және CLSC бас директоры болып жұмыс істеді. Ол Квебек партиясында да ерікті болып, 1973 жылғы сайлау күні сайлау жұмыскерлеріне барбекю тауығын жеткізді. Шілдеде Монреальға көшкеннен кейін HEC Montréal-де бизнес-әкімшілік магистрі (MBA) дәрежесін алды, онда экономист Жак Паризодан екі курс оқыды. Бітірген соң Монреаль метрополитені әлеуметтік қызметтер орталығында балаларға қызмет көрсету бөлімінің жетекшісі болып жұмысқа орналасты. Сол жылы сайланған сегіз әйелдің бірі болды. Квебек Ұлттық Ассамблеясының мүшесі болғаннан кейін 11 күн өткен соң, 24 сәуірде екінші баласы Феликс дүниеге келді. Одан бір апта өткен соң Рене Левеск үкіметінде әйелдер мәртебесі жөніндегі министр болып тағайындалды. 32 жастағы ол 1981 жылы сайлауға түспеген бұрынғы басшысы Лиз Пайеттің орнын басты. 1982 жылдың қыркүйегінде Қаржы кеңесі төрағасының орынбасары болып тағайындалды, ал 1983 жылдың соңында еңбек және табыспен қамтамасыз ету министрі, сондай-ақ Отауа аймағына жауапты министр болып тағайындалды. Маруа 1984 жылдың күзінде Брайан Малрони Канаданың жаңа премьер-министрі болып сайланғаннан кейін Левеск кабинетін дүрліктірген дау-дамайларда аз ғана рөл атқарды. Алғашқыда Пьер Марк Джонсонмен, «кенгуру» фракциясының басшысымен (жаңа консервативтік үкіметпен келісімге келуді жақтаған) кездесті, бірақ соңында «карибу» деп аталатын қатал топқа қосылды, олар ұлттық міндеттемелерді растауға қарсы шығып, PQ идеологиясын сақтауды талап етті. 1984 жылдың 9 қарашасында ол Рене Левеск министрлерінің жартысы премьер-министрдің қауіпті стратегиясын қабылдамағанын және келесі сайлау науқанының басты мақсаты – тәуелсіздік болуын талап еткен хатқа қол қойған 12 адамның бірі болды. Алайда, ай соңына дейін оның жеті әріптесі лауазымынан кеткені сияқты, ол өзінің қызметін тастамады. 1985 жылдың маусымында Левеск отставкаға кеткеннен кейін Маруа нашар сауалнама нәтижелеріне қарамастан, көшбасшылыққа үміткер болды. Толық жұмыспен қамту және тәуелсіздік платформасымен сайысқан Маруа 19 471 (19,7%) дауыспен екінші орынды иеленді, бұл жаңа көшбасшы Пьер Марк Джонсонға түскен 56 925 (58,7%) дауысқа қарағанда айтарлықтай аз болды.
Оппозициялық МНА
1985 жылғы жалпы сайлауда Либералдық партиядан Лоренс Кэннонға жеңілгеннен кейін ол феминистік қозғалысқа қосылды және Квебек әйелдер федерациясының қазынашысы, Элизабет Фрай қоғамының консультанты болды, сонымен қатар Юниверситэ дю Квебек а Иллде дәріс оқыды. Жеке себептерге байланысты партия жетекшісіне үміткер болмауды шешті. 1988 жылдың қаңтар айының соңында Le Devoir газетіне берген сұхбатында ол алдыңғы қатардағы және бұрынғы әріптесі Жак Паризоны сынап, оның "әйелдерге қатысты қабылдамас көзқарасын және әлеуметтік демократия жөніндегі ескірген түсініктерін" айыптады. 10 күннен кейін Паризо Маруимен кездесіп, оны партия платформасымен айналысатын ұлттық атқару комитетіне қайта оралуға көндірді және Джонсонның отставкасынан бос қалған Анжу округінен үміткер болуын сұрады. 1988 жылдың 20 маусымында Маруи 44,8% дауыс алып, Либералдық партиядан Рене Серж Ларуштан кейін екінші орынға шықты. Маруи бір кезде Левеск иеленген Лонгёйдегі Тайлон округінен қайта үміткер болды. Ол 1989 жылдың қыркүйек айында өткен жалпы сайлауда сайланды. 1989 жылы Паризоның көлеңке кабинетіне өнеркәсіп және сауда жөніндегі оппозициялық сыншы ретінде кірді, ал 1991 жылы Қаржы кеңесі және мемлекеттік басқару жөніндегі сыншы болды. Маруи Квебек егемендігі бойынша болашақ референдумда жеңіске жету үшін "нөлдік дефицит" уәде еткен Лусьен Бушар басқаратын ПК-ның оңшыл бағытын жақтағандықтан, студенттік наразылықтарға үкіметтің мойынсұнуы алдағы жалпы сайлауда студенттердің қолдауын қамтамасыз ету мақсатымен жасалған саяси қадам ретінде қарастырылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, студенттер ПК үшін маңызды дауыс блогы болған. Ол сондай-ақ 1997 жылы жұмыс істейтін отбасыларға ыңғайлы болған күндізгі балабақша бағдарламасын күніне 5 доллардан субсидиялады. Parti Québécois-тің екінші мерзімінде Маруи 1998 мен 2001 жылдар аралығында Денсаулық сақтау министрі болды. Бернар Ландри оны премьер-министрдің орынбасары және қаржы министрі етіп тағайындады, ол осы лауазымдарда екі жыл бойы қызмет етті. 2003 жылға қарай ол 15 түрлі министрлікте жұмыс істеді және екінші ПК үкіметінің (1994–2003) мұрасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Министрлікте болған жылдары Маруидің күйеуі Клод Бланше Квебек үкіметінің инвестициялық тармағы – Société générale de financement (SGF) президенті болып тағайындалды. Оның үкіметпен іскерлік байланысы бар мемлекеттік компанияларға салған ірі жеке инвестициялары Маруиді, әсіресе ол қаржы министрі және вице-премьер болған жылдары, саяси фигура ретінде қиын жағдайға түсірді.
Екінші көшбасшылық жарысы
Ол 2003 жылғы PQ сайлаудағы жеңілістен кейін өзінің партия басшылығына үміткерлігін тез ұйымдастыра бастады. Оның жақын қолдаушылары Groupe réflexion Québec ұйымын құрды, ол саяси сараптама орталығы ретінде жұмыс істеді. Оның негізгі ұйымдастырушылары Даниэль Риу, Николь Лежер, Николя Жирар, Николь Стаффорд, Жозеф Факаль және Пьер Ланглуа болды. Маруа 2005 жылғы маусымда Ландридің күтпеген отставкасынан кейін PQ басшылығына сайлауға қатысатынын жариялады. Ол дауыстардың 30,6 пайызын алып, Андре Буасклерден кейін екінші орынға шықты. PQ-дағы көптеген адамдар оны Квебек тарихындағы ең беделді министрлердің бірі деп санайтын, ал ол партияны жеңіске жетелейтініне үміттене білгенмен, Маруа 2006 жылғы наурыз айында Ұлттық Ассамблеядан кетіп, 25 жыл сайлауға қатысқаннан кейін басқа салаға көшуге уақыт келгенін айтты. Ол PQ ішінде белсенді болып қалатынын және Буасклердің басшылығына сенім білдіретінін мәлімдеді. Тальон округінен сайланған депутаттың орнын Мари Малавой иеленді.
Үшінші көшбасшылық жарысы
2007 жылдың 26 наурызында өткен Квебек провинциялық сайлауында Квебек партиясы Ұлттық ассамблеяда үшінші орынға түсіп қалды, биліктегі Квебек либералдық партиясы мен оппозициялық Квебек демократиялық әрекетінен кейін. Осы көңілі толмаған нәтижеден кейін PQ жетекшісі Андре Буасклер 2007 жылдың 8 мамырында жетекшіліктен кетіп қалғанын жариялады. Маруа Буасклердің орнын басуға басты үміткер болып есептелді, әсіресе федералдық Квебек блогының жетекшісі Жиль Дюсептің жарыстан шыққаннан кейін. 2007 жылдың 11 мамырында Маруа үшінші рет PQ жетекшісі лауазымына кандидаттығын қойғанын мәлімдеді. Басқа кандидаттар сайлауға түспеді, ал Маруа 2007 жылдың 27 маусымында партия жетекшісі болып сайланды. Ол 24 қыркүйекте Шарлевоя округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жеткенге дейін Ұлттық ассамблеядан тыс жерден партияны басқарды.
2007 жылғы қосымша сайлау
2007 жылдың 13 тамызында Маруа Шарлевоа округіне кандидаттығын жариялады, бұл орын бұрынғы депутат Розер Бертраң 13 жыл МНА болғаннан кейін бос қалған еді. Қосымша сайлау 2007 жылдың 24 қыркүйегінде өтті. Маруа үкіметтегі либералдық партияның кандидатымен бәсекелеспеді, себебі партия қарсы кандидатты тікелей ұсынбады, бірақ 2007 жылғы жалпы сайлауда осы округте Бертраңға қарсы кандидат болған Конрад Харвимен күш сынасты, ол 58,2% дауыспен жеңіске жетті. Маруаның сайлау науқанындағы афишаларында оның суреті көк-жасыл фонға орналастырылып, «Chez nous, c'est Pauline» деген ұран жазылды, бұл PQ-ның ұлттық идеологиясына оралуға бағытталған әрекет болды. Алайда, бұл популистік бейне жасау әрекеті Маруаның жосықсыз өмір салтымен қайшы келді, көптеген сайлаушылар үшін ол Île Bizard аймағындағы 12 000 шаршы фут көлемді сарайында тұрғандығын еске түсірді, кейіннен ол 2012 жылдың қаңтарында шамамен жеті миллион долларға сатылды. Канадалық дәстүр бойынша, қосымша сайлау кезінде, орынсыз партия басшысына басқа ірі партиялар бәсеке көрсетпеуге рұқсат етіледі. Сондай-ақ, басқа партиялардың басшылары орынсыз көшбасшы сайлауға түскен округте үгіт-насихат жүргізбеуі күтіледі. Бұл принципті Квебек партиялары Маруаның 2007 жылғы сайлау науқанында сақтады. Дегенмен, Маруа 1985 жылы либералдық партияның басшысы Роберт Бурассаға қарсы сайлауда PQ кандидатын қолдаған кезде бұл дәстүрді бұзды. Көптеген қосымша сайлаулардағыдай, Маруа жеңген округтегі сайлауға қатысу деңгейі төмен болды – 33 156 Шарлевоа сайлаушысының тек 13,18 пайызы алдын ала дауыс берді, ал жалпы қатысу шамамен 58% құрады. ПК-ның жаңа басшысы болып тағайындалғаннан кейін Маруа көлеңкелік кабинетте маңызды өзгерістер жасады. Франсуа Гендрон Диана Лемионың орнына жаңа парламенттік басшы болып тағайындалды. Маруа Лемиого партиялық ұйым төрағасы лауазымын ұсынды, бірақ ол келіспеушілігін білдірмеді және Буржедегі мандатын тастау ниетін жариялады. Маруа тәуелсіздік туралы референдум өткізу жобасы мерзімсіз тоқтатылатынын мәлімдеді, бұл оның басты мақсаты емес екенін көрсетті. 2007 жылдың қыркүйегінде ол Батыс және Орталық Квебек аймақтарындағы бірнеше зауыттардың жабылуынан зардап шеккен орман шаруашылығы секторына көмек көрсету үшін стратегиялық жоспар ұсынды. Ұсынылған шараларға қорғалатын орман аумағын ұлғайту, ағаштарды екінші және үшінші рет өңдеу арқылы өнімділікті арттыру және Квебек ағашын құрылыс жобаларында пайдалануға ынталандыру кірді. 2007 жылдың қарашасында Марио Дюмон мектеп кеңестерін таратуды ұсынғанда және 2007 жылдың 4 қарашасындағы мектеп сайлауларында сайлауға қатысу деңгейі төмен болғандықтан үкіметті құлатуға бағытталған ұсыныс енгізгенде, ПК мен либералдық партиялар бұған келіспеді, бұл ADQ басшысының саяси салмағының жетіспеушілігін көрсетеді деп мәлімдеді. Дегенмен, Маруа мектеп кеңестерінің құрылымын өзгерту мүмкіндігіне ашық екенін айтты.
Оппозиция басшысы
Стивен Харпердің консервативті федералды үкіметі екінші азшылық үкіметке қайта сайланғаннан кейін көп ұзамай, және жаһандық қаржылық дағдарыс ағымдағы оқиғалардың алдыңғы қатарына шығып келе жатқан кезде, Жан Шарест өзінің азшылық үкіметінің құлауын жеделдетті, Квебек лейтенанты алдында Ұлттық Ассамблея енді тиімді жұмыс істемейді деп мәлімдеді. Парламентті таратуға құқық алып, Квебекте сайлау жарияланды. PQ-ның сайлау кампаниясы, негізінен, Маруидің Шарст пен Марио Дюмонтқа қарсы теледебаттағы сәтті өнер көрсетуіне дейін серпінсіз болып көрінді, ол партияға жаңа күш сыйлады. Квебек Демократиялық Іс-қимылының құлдырауынан пайдаланып, Маруа Ұлттық Ассамблеядағы PQ өкілдерінің санын 15-ке арттырды және партиясының халықтың дауыс беруінен алған үлесін шамамен 7 пайызға өсіріп, 2008 жылы 35,2%-ға жеткізді. PQ сайлауда жеңіске жетпесе де, либералдардың көпшілік дауыс алуына кедересін келтірмеді. Бірақ олардың ресми оппозиция мәртебесіне оралуы, күтпегендей көп орын (51) алуы және ADQ-ның тиімді маргинализацияға ұшырауы жақтастары үшін моральдық жеңіс саналды. Осылайша Маруа Квебектегі Ресми Оппозицияның басшысы болып сайланған алғашқы әйел атанды. Маруа және оның фракциясы либералдық үкіметке провинциялық және муниципалдық келісімшарттарға байланысты сыбайлас жемқорлық, сөз байласу және заңсыз саяси қаржыландыру туралы БАҚ-та пайда болған айыптаулар бойынша қарқынды шабуыл жасады. Бір кезде олардың фракциясы ақ шарф киіп, тергеу талабын қойды, үкіметті 2011 жылдың күзінде қоғамдық тергеу комиссиясын – Шарбонно комиссиясын құруға мәжбүр етті. Бұл комиссия бірнеше онжылдықтарға созылған және барлық саяси партияларға қатысты заңсыз төлемдердің жүйелі схемасын ашты. Тағы бір даулы жағдай ретінде, PQ сыншысы Николас Жирардың бірнеше апта бойы сұрақтарынан кейін, 2010 жылдың мамырында Отбасы министрі Тони Томасси күндізгі бақша лицензиялары үшін жеке компанияның кредит картасын тиісінше пайдаланбаған және алғандығы туралы айыптауларға байланысты отставкаға кетті. Француз тілі мәселесінде Маруа ағылшын тіліндегі CEGEP-терге қабылдауды шектеуге қарсы болды, бірақ басшылыққа сенім білдіру алдында мұндай шараны қолдады (кейін премьер болғаннан кейін уәдесінен бас тартты). Бірақ 2011 жылдың сәуірінде партиялық съезде делегаттардың 93,6%-ы сенім білдіргеннен кейін екі дағдарыс PQ көшбасшысын дүрліктірді. Оның сенім білдіру дауысынан екі апта өткен соң, Квебек блогы 2 мамырдағы федералды сайлауда Канада Парламентінің Өкілдер палатасындағы барлық орындарынан басқа төртін ғана сақтап қалды, одан кейін Квебек қаласындағы ескі Colisée Pepsi орнына көп мақсатты амфитеатр салуды жеңілдететін Marois-тің адал қолдаушысы Аньес Мальтайстың ұсынған жеке заң жобасы тудырған сенім дағдарысы болды. Маруистің партиялық бағытты сақтауға талап етуі наразылыққа әкелді. Маруа бұрын халықтық бастама референдумдарына қарсы болған, бірақ осы дағдарыс кезінде өзінің көшбасшылығын сақтап қалу үшін оларды қолдады (бірақ билікке келгеннен кейін емес).
2012 жылғы жалпы сайлау
2012 жылдың 4 қыркүйегінде Маруа сайлауда жеңіске жетіп, Шарлевоик-Кот-де-Бёпре округінде сайланды. 17 қыркүйекте ол Квебектің премьер-министрі болып ант берген алғашқы әйел атанды. Ол Канада провинциясының премьер-министрі қызметін атқарған алтыншы әйел. Оның партиясы Ұлттық Ассамблеядағы 125 орынның 54-ін жеңіп алып, азшылық үкімет құрды. Маруа студенттердің оқу ақысын көтеруді жоюды жоспарлап отыр, бұл шара бұрынғы үкіметті 8 айға тоқтатқан еді. Ол сонымен қатар «Hydro Quebec» компаниясының электр энергиясы бағасын 3,9%-ға көтеруді, Квебек тұрғындарының барлығы үшін белгіленген 200 долларлық медициналық салықты және балабақша төлемдерінің өсуін де жоюды көздеп отыр.
Метрополис атысы
Маруа жеңіс сөзін айтып жатқанда, Ричард Генри Бэйн есімді адам Метрополистің бүйір есігінен кіруге тырысты. 48 жастағы Денис Бланшетт атты техник оның кіруіне кедергі келтіруге әрекеттенді, бірақ Ричард Бэйн оны атып өлтірді. Бланшеттен секірген оқтан тағы бір техник жарақат алды. Мон-Трембланттан келген Ричард Генри Бэйнде CZ 858 үлгісіндегі жартылай автоматты мылтық және тапанша болды. Бэйннің мылтығы істен шығып, одан әрі зорлық-зомбылыққа жол бермеді. Оқ атылғаннан кейін Квебек провинциялық полициясының екі күзетшісі Маруаны сахнаның ортасынан дереу дәлізге, телекамералардан алысқа алып кетті. Бірнеше минуттан кейін Маруа қайта оралып, көпшілікті тыныштандырып, үнсіз кетуге шақырды. 2012 жылдың 10 қыркүйегінде Денис Бланшеттің азаматтық жерлеу рәсімі өтті, онда Маруамен бірге Квебектің басқа да маңызды саяси лидерлері де қатысты.
Премьер-министр қызметі
Квебек тарихындағы үшінші және соңғы онжылдықтағы екінші азшылық үкіметінің басшысы Маруа кабинетін құруға екі апта жұмсады, 19 қыркүйекте 25 министрді тағайындады. Жаңа Маруа үкіметінің алғашқы отырысында сайлауалды міндеттемелерін орындап, Шарст әкімшілігінің шешімдерінің көпшілігін жойды. Маруа үкіметі 2012 жылғы Квебек студенттерінің наразылықтарын тоқтатуға бағытталған 78-заңның көп бөлігін тоқтатты, Валь-де-Сурс қаласындағы Джеффри асбест кенішін қайта іске қосуға берілген несие кепілдіктерін жойды және Gentilly 2 ядролық электр станциясын жаңарту жобасынан бас тартты. Маруа Канаданың қалған бөлігімен қарым-қатынаста «суверенистік басқаруды» дамытуға, салықтарды көтеру және қарызды азайту арқылы Квебекке теңгерімді бюджетті қайтаруға, мемлекеттік қызметтерде француз тілінің қолданылуын арттыруға және Солтүстік Квебектегі ресурстарды дамытуға бағытталған бағдарламаны ұсынды. Бұл саясаттың көптеген аспектілері – ағылшын тілінің қолданылуы мен ағылшын тіліндегі жоғары білімге қол жеткізуді шектеу – Квебекте француз тілінің қолданылуы сауда, білім беру және еңбек нарығында артып келе жатқан кезде, иммигранттар мен ана тілі француз тілі емес азаматтарға қарсы жасалған қатігездік ретінде қарастырылады. Мұндай шаралар француз тілін ана тілі ретінде білетін азаматтар тарапынан да сынға алынды, олар басқа тілдерді білудің пайдасын мойындайды, соның ішінде ағылшын тілін де, және басқа тілдерді білу француз тілін негізгі тіл ретінде тастауға себеп болмайды. Маруа қазан айының соңында Ұлттық Ассамблеяның сессиясын шақырды. Одан кейін демократиялық реформалар министрі Бернард Дренвилл 1 және 2 заң жобаларын ұсынды, олар келісімшарттар бойынша ережелерді күшейтуге және Квебек үкіметімен және оған байланысты ұйымдармен бизнес жасауға беделсіз мемлекеттік мердігерлерді тыйым салуға бағытталған. Екінші заң жобасы жаңа саяси қаржыландыру жүйесін құрады, ол негізінен мемлекеттік қаражат есебінен қаржыландырылады. Заң жобасы сондай-ақ провинциялық партияларға жылдық саяси жарнаны 100 канад долларына (сайлау жылында 200 доллар) шектейді. Жаңа жүйе саяси сыйлықтарға арналған салық жеңілдіктерін жою арқылы қаржыландырылады. Қаржы және экономика министрі Николя Марсо 2013-2014 жылдарға арналған бюджетті күзде ұсынды. Бюджет кірістерді көрсетті, шығыстарды нақтыламады. Олар бюджет қабылданғаннан кейін ұсынылды. Бюджет 2013-2014 қаржы жылының соңына дейін мемлекеттік шығыстардың өсу қарқынын баяулату арқылы операциялық теңгерімге қол жеткізуді болжады. Бюджет темекі мен алкогольге салынатын салықтарды арттырды және Ремонд Башанның 2010 жылғы бюджетіне енгізілген 200 долларлық денсаулық салығын өзгертті, бірақ оны толығымен жойған жоқ. Марсо бюджеті сондай-ақ Hydro Québec компаниясының Квебек тұрғындарының барлығына сататын арзан мұралық электр энергиясының жоспарланған бағасын өзгертті. 2010 жылы бұрынғы үкімет белгілегендей, 2014 жылдан 2018 жылға дейін мұралық электр энергиясының бағасын 2,79-дан 3,79 ¢/кВт-сағатқа дейін көтерудің орнына, PQ үкіметі бағаны инфляциямен бірге өсуге мүмкіндік берді және мемлекеттік Hydro Québec компаниясынан дивидендті арттыруды сұрады. Бюджет 2012 жылдың 30 қарашасында либералды партиялар мен CAQ партиясының қарсылығына қарамастан, тар қабылданып, бекітілді. Бюджет қабылданғаннан кейін ПК үкіметі субсидияланған балалар бағдарламасына жұмсалатын қаражатты арттыруды, сонымен қатар университеттерге берілетін төлемдерді қысқарды. Университеттерді қаржыландырудың соңғы қысқартуы 2012-2013 қаржы жылында 124 миллион долларды кері қайтаруды қамтыды, бұл шара университет ректорлары мен студенттік лидерлер тарапынан сынға алынды.
Тұлға және тіл
2007 жылдың 18 қазанында Маруа Квебектің ұлттық ерекшелігін анықтау туралы 195-жобаны ұсынды, онда иммигранттар құқықтар алу үшін француз тілін үйренуі міндетті болды, соның ішінде Квебек азаматтығын алу және барлық деңгейдегі сайлауға қатысу құқығы. Заң жобасында сондай-ақ Квебектің негізгі құндылықтары болашақ конституцияда ескерілуі керек деп ұсынылды, оның ішінде жыныстық теңдік және француз тілінің басымдығы. Бұл идея түрлі азшылық топтары тарапынан сынға ұшырады. Квебектің либералдық партиясы да кейбір шараларды бөлініс тудыратын және зиянды деп бағалады. Палата басшысы Жан Марк Фурнье ұсынылған заң жобасын 1995 жылғы референдумнан кейін Жак Паризо жасаған «Ақша және этникалық дауыс» сөйлеуімен салыстырды, ал кабинет министрі Бенуа Пеллетье бұл заңның Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасын бұзатынын айтты. Көптеген қазіргі және бұрынғы Квебек партиясының мүшелері, соның ішінде Бернард Ландри бұл ұсынысты қабылдамады. Квебектен тыс жерлердегі бірнеше газет бұл заң жобасын нәсілшілдікке ұқсас деп сипаттады. National Post газетінің жазушысы Дон Мартин халық Квебекте болып жатқан «расизмді» тоқтатуға тырысуы керек деп жазды. Квебектің француз тілінде сөйлейтін емес халқының басым көпшілігі қарсы болса да, француз тілінде сөйлейтіндердің аз бөлігі оны қолдады. Алайда, либералдар мен ADQ 195-ші заң жобасын қабылдамайтындарын мәлімдеді. 2008 жылдың сәуірінде Маруа провинцияда, әсіресе Монреаль аймағында француз тілінің ықпалының төмендеуіне байланысты француз тілі туралы 101-заң жобасын қайта жазуды ұсынды. Оның ұсыныстарына бастауыш және орта мектептерде француз тілі сабақтарын көбейту, жаңа келгендерге француз тілін үйренуді міндеттеу, шағын кәсіпорындарға француз тілі талаптарын кеңейту және Office québécois de la langue française-ге көбірек өкілеттік беру кірді.
Квебек құндылықтар хартиясы және антисемитизм мен исламофобия туралы мәлімдемелер
Квебек құндылықтарының хартасын сынға алғандар академиялық және партия мүшелері болды. Виктория университетінің Дін және қоғам зерттеулер орталығының директоры Пол Брамадат, бұл заң жобасының көптеуге екіжүзділік болып көрінетінін айтты. Галифакстағы Сент-Мэри университетінің философия профессоры Марк Мерсер бұл заң жобасын «қорқынышты» деп сипаттады. Монреаль еврейлік жалпы ауруханасының басшылығы құндылықтар хартасын сынап, оның үшіндегі бір бөлігі қызметкерлердің кипа, хиджаб немесе тюрбан кигендіктен жұмыстан кетуге мәжбүр боларын болжады. Бұрын еврейлік жалпы ауруханасында емделген PQ кейіннен хартаға ауруханаға ғана қатысты ерекшелік қосты. Жауап ретінде аурухана директоры доктор Лоуренс Розенберг бұл ерекшелікке үміттене бермейтінін айтып, хартаны кемсітушілік деп айыптады: «Бұл заң жобасы өзінен-өзі зиянды болғандықтан, бізге уақытша, қысқа мерзімді жеңілдік беретін кез келген ережені пайдаланудың қажеті жоқ. Бұл заң кемшіліктерімен толған және Квебектің ашық және төзімділікке бағытталған рухына қайшы келеді». 2013 жылдың маусым айында Маруа Квебек футбол федерациясының федерация ішіндегі тюрбандарға тыйым салғанын қолдады. Бұл тыйым Квебек футбол федерациясының Канада футбол федерациясы тарапынан тоқтатылуына әкелді, нәтижесінде Маруа КФБ провинциялық ұйымдарға билік ете алмайды деп мәлімдеді. Маруаның бұл ұстанымы жеке мүдделерді пайдалану деп сынға ұшырады. 2014 жылдың наурыз айында Маруа Канада радиосында Канададағы радикалды исламмен байланысты «қауіп бар» екенін айтты. 2014 жылдың наурыз айында Израиль және еврей істері орталығы (CIJA) партия мүшесі Луиза Майлудың мәлімдемелеріне байланысты Маруаны антисемитизмге айыптады. Майлу еврейлердің сүндеттеу амалын зорлаумен теңеп, халал және кошер тағамдарының бағасы шетелдегі діни іс-шараларды қаржыландыру үшін жоғары ұсталғанын мәлімдеді. Ол ақшаның: «Еврейлерге, Палестина аумақтарында Израильдің отарлауын қаржыландыруға? Ал мұсылмандарға, бүкіл әлемде исламды орнатуды қалайтын «Мұсылман бауырластығына» қаржыландыруға?» жұмсалатынын жазды. Маруа Майлуды қорғап, партияда антисемитизм жоқ екенін айтып, оның «бұл қауымның және Квебектегі барлық қауымдардың басшыларымен өте жақсы қарым-қатынасы бар» деді. CIJA Маруаның кешірім сұрауы мен мәлімдемелерінің жеткіліксіз және «мағынасыз ақталулар» екенін мәлімдеді. CIJA Квебектің вице-президенті Лучиано Дель Негро: «Ол түсініспеушілік болды деп мәлімдейді және оның көзқарастары тек қана қорлау емес, сонымен қатар антисемиттік екенін мойындаудан бас тартады» деді.
Халықаралық істер
Маруа өкілдігінің алғашқы айларында халықаралық істерге белсенді түрде қатысты. 2012 жылдың қазан айының ортасында ол Киншасада өткен Франкофония саммитіне қатысты, бірақ 2011 жылы даулы жалпы сайлауда қайта сайланған Конго Демократиялық Республикасының президенті Жозеф Кабиламен кездесуден бас тартты. Маруа сонымен қатар Канаданың гуманитарлық агенттіктердің қызметін тоқтатуы және Африканы қоса алғанда, басқа да аймақтарға қаржы жәрдемі көрсетуден алаңдаушылық білдірді. Бұл оның партиясының бағдарламасына сай, Квебектің халықаралық гуманитарлық көмекке қатысуын арттыру және тәуелсіз Квебекте "бейбітшіл әскерді" сақтау мақсатын көздейді. Желтоқсан айында ол Нью-Йорк қаласына сапар шекті, ал бір айдан кейін Давостағы Дүниежүзілік экономикалық форумға қатысып, инвесторлармен және саяси лидерлермен кездесті, олардың ішінде Африка Одағының президенті Томас Бони Яйи, Мексиканың қаржы хатшысы Луис Видегарей Касо, Еуропа комиссары Мишель Барнье, Франция экономика министрі Пьер Московичи және Солтүстік Рейн-Вестфалияның премьер-министрі Ханнелор Крафт болды.
Жеке өмір
Ол Клод Бланшеге үйленген, ол FTQ ынтымақтық қорының және Квебек провинциясының Société générale de financement басшысы болған, және төрт баланың анасы: Кэтрин (1979 жылдың маусымында туған), Феликс (1981 жылдың сәуірінде туған), Франсуа Кристоф (1983 жылдың қазанында туған) және Жан Себастьен (1985 жылдың шілдесінде туған). Маруа атеист.
Құрметтер
2019 жылы ол Квебек университетінің (Outaouais) құрметті докторлық дәрежесін алды.
Пайдаланылған әдебиеттер
Бернье Аркан, Филипп (2019). «Полин Маруаның Квебек премьері ретіндегі парадоксалды қызметі», Сильвия Башевкиннің ред., Саясатты басқаша жасау мүмкін бе? Канада провинциялары мен территорияларындағы әйел премьер-министрлер. Ванкувер: UBC Press. 7-тарау. ISBN 9780774860819.