Кіріспе
Уильям Линдсей Грешем (ағылш. William Lindsay Gresham; 20 тамыз 1909 – 14 қыркүйек 1962) – американдық жазушы, романтар мен көркем емес әдебиеттің авторы. Ол нуар жанрын ұнататын оқырмандар арасында ерекше құрметке ие болған. Оның ең белгілі туындысы – «Nightmare Alley» (1946), ол 1947 және 2021 жылдары фильмге бейімделді.
William Lindsay Gresham ('/g//r//ɛ//ʃ//ə//m/; August 20, 1909 – September 14, 1962) was an American novelist and non fiction author particularly well regarded among readers of noir. His best known work is Nightmare Alley (1946), which was adapted to film in 1947 and 2021.
Өмір және мансап
Грэшам Мэриленд штатының Балтимор қаласында дүниеге келді. Бала кезінде ол отбасымен бірге Нью-Йоркке көшіп келді, онда Кони-Айлендтегі шоу-программалар оны қызықтырды. 1926 жылы Бруклиндегі Эразм Холл орта мектебін бітіргеннен кейін Грэшам жұмыстан жұмысқа ауысып, Гринвич-Виллиджде халық әншісі болып жұмыс істеді. Оның ата-анасы 16 жасында ажырасып кетті. Оның бірінші некесі де ажырасумен аяқталды, сондай-ақ екіншісі Нью-Джерсидің қоғамдық қайраткерімен де ажырасты, ол тоғыз жылдан кейін Испаниядағы оқиғалардан кейін қайғырып, АҚШ-қа оралғанда бөлініп кетті. 1937 жылы Грэшам Испания Азамат соғысы кезінде Абрахам Линкольн бригадасының ерікті медициналық қызметкері болды. Ол жерде ол бұрынғы шоу-программаның қызметкері Джозеф Дэниел "Док" Холлидеймен достық қарым-қатынас орнатты және олардың ұзақ әңгімелері оның көптеген жұмыстарына, әсіресе американдық карнавал туралы екі кітабына – құжаттамалық «Монстр Мидвей» және көркем «Қиял-ғажайып аллея» – шабыт берді. 1939 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін, туберкулез бөлімінде жатқан және өзіне-өзі қол жұмбауға тырысқан қиын кезеңнен кейін, Грэшам шынайы қылмыстық журналдарды редакциялау жұмысын тапты. 1942 жылы Грэшам Джой Дэвидманға үйленді, олардың Дэвид және Дуглас есімді екі баласы болды. 1946 жылы ол өзінің алғашқы және ең табысты романы – «Қиял-ғажайып аллеяны» жариялады. Ол Голливудта 60 000 долларға сатып алынып, 1947 жылы Тайрон Пауэрдің қатысуымен сол атпен фильм түсірілді. Грэшам мен Дэвидман Нью-Йорк штатының Штаттсбург қаласында 14 бөлмелі кең үйге көшіп барды. Грэшам адал емес және ішімдікке құмар күйеу болды. Дэвидман, еврей атеисі болған, К.С. Льюис жазбаларына қызығушылық танытты, бұл оның христиан дініне өтуіне әкелді. Бір жылдай уақыттан кейін Грэшам өзін христиан деп атай бастады, бұл оның екінші және соңғы романы – «Лимбо мұнарасына» әсер етті. Алайда, жұбайлар қаржылық қиындықтарға тап болды және Грэшам көп жылдар бойы салық проблемаларымен күресті. Дэвидман достарына оның жиі масты болуы, неке адалдығын бұзуы және тіпті кейде зорлық-зомбылыққа ұшырауы туралы шағымданатын. Осы кезде Грэшам 1950 жылы ғылыми-фантастикалық жазушы Л. Рон Хаббардтың өзін-өзі көмек кітабы – «Дианетикаға» қызығушылық танытты. Ол Саентологияның ертедегі жақтасы болса да, кейін оны тағы бір түрлі алдау ретінде айыптады. Ауруға шалдыққан Дэвидман 1952 жылы Англияға барып, өзімен хаттасқан С.С. Льюисті іздеуге шешім қабылдады. Ол екі кішкентай баласымен бірге зұлым күйеуінен қашып жүрген туысы Рене Родригесті үйіне шақырды, ол оның отбасы үшін болмағанда үйді күтіп тұруы керек болды. Грэшам мен Родригес көп ұзамай махаббатқа түсті. Грэшам 1953 жылдың қаңтарында Дэвидманға Родригеспен сүйіскендерін жазды, ал Дэвидман Нью-Йоркке оралды, үшеуі де бір шатыр астында өмір сүрген қиын кезеңді бастан кешірді, өйткені ешкім басқа жаққа бара алмады. Дэвидман үйді Ішкі кіріс қызметіне төлеу үшін сатты және ұлдарымен бірге Англияға көшіп барды. Кейін ол Льюиске үйленді, олардың қарым-қатынасы «Shadowlands» пьесасы мен фильміне шабыт берді. Грэшам Родригеске ажырасу рәсімі аяқталғаннан кейін үйленді. Дэвидманның мерзімінен бұрын қайтыс болғаннан кейін Грэшам ұлдарын көру үшін Англияға барды. Олардың жақсы күтіліп жатқанына көз жеткізгеннен кейін, ол оларды Льюиске тапсырды. Грэшам Анонимді алкоголиктерге қосылды және спиритизмге терең қызығушылық танытты, өзінің екі шоу-программалық кітабында танымал спиритистердің көптеген алаяқтық әдістерін жариялаған және белгілі скептик Джеймс Рэндидің көмегімен Гудини туралы кітап жазған. Оның жәрмеңкелер, шоу-программалар және саудагерлер туралы жиырма төрт мақаласы мен әңгімелері 2013 жылы «Grindshow: William Lindsay Gresham Selected Writings» деген атпен қайта жарияланды.
Өлім
1962 жылы Грешемнің денсаулығы нашарлай бастады. Ол көру қабілетін жоғалтып, тілінің қатерлі ісігіне шалдықты. 1962 жылдың 14 қыркүйегінде ол Манхэттендегі «Дикси» қонақүйіне орналасты, он жылдан астам бұрын «Nightmare Alley» романын жазғанда осы қонақүйге жиі тоқтаған болатын. Оның қазасы Нью-Йорк баспасөзінде көбінесе байқалмады, тек бір бридж жазушысы ғана еске алды. Оның қалтасынан «Мекенжайы жоқ. Телефон жоқ. Ісі жоқ. Ақшасы жоқ. Зейнеткер» деген жазылған визиткалар табылды.