Кіріспе

Италияның бұрынғы солшыл радикал, журналист және жазушы Адриано Софри (1 тамыз 1942 жылы Триест қаласында туған) – итальяндық бұрынғы солшыл саясаткер, журналист және жазушы. Ол 1972 жылы Милан полициясының офицері Луиджи Калабрезиді өлтіруге тапсырыс бергені үшін сотталды, осы қылмысқа Джорджо Пьетростефани де қатысты. Софри өзінің жазасын 1997-2012 жылдар аралығында өтеді. Осы уақыт ішінде ол Il Foglio, La Repubblica және Panorama сияқты итальяндық ұлттық газеттерге мақалалар жазды. Ол бүгінгі күнге дейін Il Foglio газетінде күнделікті бағана жазады.

Калабрезидің өлтірілуі және оның тарихы

1969 жылы 12 желтоқсанда Миланда Пьяцца Фонтанадағы жарылыс салдарынан 17 адам қаза тауып, 88 адам жарақат алды. Қамауға алынып, тергелгендердің арасында радикалды анархист Джузеппе Пинелли де болды. 1969 жылы 15 желтоқсанда полиция күзетінде Пинелли Милан қаласындағы полиция ғимаратының төртінші қабатынан құлап түсті. Тергеу бөлмесінде болған полицейлер Пинелли өз-өзіне қол жұмсады деп мәлімдеді, бірақ көптеген солшыл ағымдар оның өлтірілгенін сенді. Калабрези Пинелли қайтыс болған сәтте бөлмеде болмағаны анықталғанмен, ол солшыл медианың қарсаңында болды, олар оны кінәлі деп айыптап, жылдар бойы науқан жүргізді. Бұл науқанды әсіресе «Lotta Continua» газеті (сол кезде Софри басқарған) және солшыл бағытталған «L'Espresso» апталығы жетекшілік етті. «Lotta Continua» газеті тікелей Калабрезині «атып өлтіру керек» деп жазды. 1970 жылы жүргізілген алғашқы тергеу Пинеллидің өлімін оқиға ретінде қарады. 1972 жылдың 17 мамырында таңертең Луиджи Калабрези жұмысына бара жатқанда үйінің алдында атып өлтірілді.

Қоғамдық пікірге әсері

1971 және 1975 жылдар аралығында Милан прокуроры Пинеллимен бірге бөлмеде болған полицейлердің кінәсінен туған өлімге қатысты екінші толыққанды тергеу жүргізді. 1975 жылы ол Пинелли есіктен ауа алуға жақындағанда есінен танып, терезе алдындағы парапеттен құлап кеткенін анықтады (оны екі күн бойы қамауда ұстаған, көп тамақ бермеген, сағаттап тергеген, бұл тарихи ғимарат болған және терезенің парапеті өте төмен болған). Есіктен тану гипотезасы – Пинелли денесінің траекториясымен және салмағымен сәйкес келетін жалғыз нұсқа. 1988 жылдың 16 шілдесінде «Lotta Continua» ұйымының бұрынғы белсендісі Леонардо Марино, дін мен өкініш сезімі жетелегенін айтып, полицияға өзі тапсырып, Калабрезиді өлтіруге қатысқанын мойындады. Марино Овидио Бомпресси полицейді атқанда, ол көлік жүргізуші болғанын түсіндірді. Өлтіру туралы шешімді «Lotta Continua» жетекшілері Адриано Софри мен Джорджио Пиетростефани қабылдағанын айтты. Софри осы іске қатысқан тағы екі адаммен бірге қамауға алынды. Пиацца Фонтанадағы жарылыс, Джузеппе Пинеллидің өлімі, Калабрезидің өлтірілуі және одан кейінгі тергеулер мен сот процестері «Қорғасын жылдары» деп аталатын кезеңдегі ең маңызды оқиғалар ретінде есте қалады.

Президенттік кешірім туралы пікірлер

Барлық іс жүргізу барысында Софридің пайдасына маңызды саясаткерлер, зиялылар мен суретшілер, мысалы, Дарио Фо, Эрри Де Лука, Карло Гинцбург, Джулиано Феррара, Гад Лернер, Луиджи Цьотти, Вальтер Велтрони, Пьеро Фассино, судья Фердинандо Импозимато, Марко Паннелла жасаған үлкен пікір қозғалысы болды. 2005 жылдың қараша айының соңында Адриано Софри түрмеде Боерхаве синдромынан зардап шекті. Ол ауруханаға жеткізілді, көптеген ұлттық қайраткерлер республика президентіне кешірім сұрады. Алайда Әділет министрі Роберто Кастелли президентке өтінішті орындаудан бас тартты. 2006 жылдың сәуірінде Сильвио Берлускони сайлауда жеңілгеннен кейін, жаңа үкіметтің Әділет министрі Клементе Мастелла Софриге кешірім берілуі мүмкін екенін хабарлады. Бірақ Софри ресми өтініш беруден бас тартты, өйткені ол мұндай өтінішті өзінен кінәлі екенін мойындаумен тең деп есептеді. Әділет министрі: "Шындығында, оқиғадан кейін 34 жыл өткен соң, Софри өте ауыр сырқатқа шалдыққан адам, оған ізгілікпен көмектесуге болады" деді. Соңында Софри кешірім алмады, бірақ 2007 жылдан бастап медициналық себептермен үй қамағында жазасын өтеуге рұқсат алды. 22 жылдық мерзімі 2012 жылдың қаңтар айында аяқталды.