Кіріспе

Оңтүстік Калифорниядағы судың өңірлік көтерме саудагері

Оңтүстік Калифорнияның Метрополитендік су ауданы – өңірлік көтерме сауда және АҚШ-тағы тазартылған судың ең ірі жеткізушісі. Атауы көбінесе "Мет", "Метрополитан" немесе "MWD" деп қысқартылады. Бұл – он төрт қала, он бір муниципалды су округі және бір округтік су басқармасының кооперативі, ол 13 468 км² қызмет көрсету аймағында 19 миллион адамға сумен қамтамасыз етеді. Ол 1928 жылы Калифорния штаты заң шығарушы органының актісімен құрылды, негізінен Колорадо өзенінің су құбырын салу және пайдалану мақсатында. Метрополитен 1960 жылы Мемлекеттік су жобасының алғашқы (және ең ірі) мердігері атанды. Метрополитен компаниясы Колорадо өзенінің акведукті сияқты көптеген күрделі нысандарға ие және оларды басқарады, ол Калифорния мен Аризона шекарасындағы Хавасу көлінен Риверсайд округіндегі Lake Mathews су қоймасына дейін созылады. Сондай-ақ, ол Мемлекеттік су жобасының мердігері ретінде Калифорния акведукті арқылы Калифорнияның солтүстігінен су импорттайды. 1960 жылы Метрополитен Мемлекеттік су жобасының алғашқы (және ең ірі) мердігері болды. Метрополитеннің кеңейтілген су жүйесіне үш ірі су қоймасы, алты кіші су қоймасы, кең ауқымды құбырлар, мүшелік ұйымдармен 400-ге жуық байланыс, 16 гидроэлектр станциясы және бес су тазарту орнатылысы кіреді. Ол Лос-Анджелес, Оранж, Сан-Диего, Риверсайд, Сан-Бернардино және Вентура округтерінің аймақтарына қызмет көрсетеді. Аудан Оңтүстік Калифорнияның жағалау және ең густонаселенген бөліктерін қамтиды, ал Сан-Диего, Сан-Бернардино және Риверсайд округтерінің үлкен бөліктері оның қызмет көрсету аймағынан тыс жерде орналасқан. Метрополитеннің бас кеңсесі Лос-Анджелес қаласының орталығында, тарихи Юнион вокзалының жанында орналасқан.

Тарих

ХХ ғасырдың басында Оңтүстік Калифорния қалалары халық санының өсуімен және жер асты суларының азаюымен күресті. Оңтүстік Калифорнияның Метрополитендік су ауданы 1928 жылы Калифорния заң шығарушы органының шешімімен құрылды, мақсаты – оңтүстік жағалау аймақтарына су жеткізетін су құбырын салу және пайдалану еді. Оңтүстік аймақтың тұрғындары Ұлы депрессияның қиын кезеңінде маңызды облигацияларға дауыс берді, бұл құрылыс жұмыстарын қаржыландыруға және шөл дала арқылы су жеткізуге, сондай-ақ қажетті жұмыс орындарын құруға мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі өркендеу және 1950 жылдардағы құрғақшылықтар жаңа қалалардың қосымша, сенімді сумен қамтамасыз етуді іздеуіне байланысты Метрополитен қызмет көрсету аймағының кеңеюіне әкелді. 1960 жылы Метрополитен 30-ға жуық басқа мемлекеттік мекемелермен бірге ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойды, бұл Мемлекеттік су жобасын салуға мүмкіндік берді, оған су қоймалары, сорғы станциялары және Сан-Франциско шығанағынан Оңтүстік Калифорнияға дейінгі қалалық және ауыл шаруашылығына қызмет ететін су құбыры кірді. Қазіргі кездегі 29 агенттіктің ішіндегі ең ірісі ретінде Метрополитен Мемлекеттік су жобасына иелік ететін және басқаратын Су ресурстары департаментімен келісімшарт жасады, Метрополитенге жеткізілетін барлық судың шамамен жартысын қамтамасыз етті. Метрополитенді 38 директордан тұратын кеңес басқарады, олардың өкілеттіктері мен функциялары 1927 жылғы уәкілеттік актісінде белгіленген. Осы кеңес облигациялар шығару және оларды мүше агенттіктерге су сату арқылы өтеуді басқаратын. Бастапқы жылдары су сатудан түсетін табыс жеткіліксіз болғандықтан, Метрополитен бағалау құнының 0,25-тен 0,50 пайызына дейінгі салықтарды да жинады. Су құбыры құнының 90 пайызы салық төлеушілердің қаражаты есебінен төленді. 1929 жылы ауданның аумағы 1,554 шаршы шақырымды құрады және 13 қаладағы 1,6 миллионға жуық тұрғынға қызмет көрсетті. 1941 жылдан 1946 жылға дейінгі алғашқы бес жыл ішінде су құбыры орташа есеппен шамамен 500 мың тонна су жеткізді, оның қуатының 2 пайызынан да аз бөлігін пайдаланды. Жылдың бір-алты айында жұмыс істейтін әрбір лифтіде бір ғана сорғы қажет болды. Осы кезеңде жер асты суларының болуына байланысты Колорадо өзенінің су құбырының қуатының 10 пайызынан да азы пайдаланылды, тек су жеткізілді. Сан-Диего округі су басқармасы 1946 жылы Метрополитенге алғашқы көтерме сауда мүшелік агенттігі ретінде қосылды. SDCWA 1944 жылы Метрополитенге қосылуды жеңілдету үшін құрылды, 1947 жылы алғашқы жеткізілімдерін алды және 1949 жылға қарай Метрополитеннің суының жартысын сатып алды. SDCWA-ны қосу Метрополитенде екі дәстүрді бұзды: мүше агенттіктер бұрын оңтүстік жағалау алабындағы қалалар болған (SDCWA су көтерме саудасы болды) және SDCWA алаптың оңтүстігінде орналасқан. Келесі өзгеріс 1950 жылы болды, Помона МҮА (қазіргі Үш аңғар МҮА) Метрополитенге қосылғанда. Помона сол кезде негізінен ауыл шаруашылығымен айналысқандықтан, Метрополитен енді тек тұрмыстық қажеттер үшін ғана су сатуды тоқтатты. Помона ауданы қызмет көрсететін аумақ тез урбанизацияланды, ал ауыл шаруашылығы 1970 жылға қарай толығымен жойылды. 1952 жылы Метрополитен Колорадо өзенінің су құбырын толық қуатына жеткізу үшін 200 миллион долларлық бағдарламаны бастады. Колорадо өзенінің су құбыры өзінің бес сорғы станциясының әрқайсысындағы бастапқы үш сорғыға алты сорғы қосты. 1950 жылдан 1960 жылға дейін су құю көлемі артты. 1962 жылдың 9 тамызында Метрополитен 24 сағат ішінде 1,316 миллиард галлон су жеткізу бойынша рекорд орнатты. Метрополитеннің қосымша су көздері және кіру ережелерінің жеңілдетілуі аз халық тығындығы бар үлкен аумақтарды қосып алу арқылы кеңеюге мүмкіндік берді: 1946 жылдан 1955 жылға дейін қосылған сегіз МҮА Метрополитеннің қызмет көрсету аймағына 200 пайыз қосты, бірақ Метрополитеннің қызмет көрсететін халқына тек 75 пайыз ғана қосылды. 1965 жылы Метрополитеннің мүшелері ретінде 13 қала және 13 муниципалды су ауданы болды. Ол 11 655 шаршы шақырым жерді алып, 10 миллионға жуық адамға қызмет көрсетті. 2008 жылы Метрополитеннің 14 қаласы және 12 муниципалды су ауданы болды (Сан-Фернандо 1973 жылы қосылды; MWDOC және Coastal MWD 2001 жылы бірікті) және шамамен 10 миллион адамға су ұсынды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, 26 мүше агенттіктері мен қалалары бар Метрополитен Лос-Анджелес, Вентура, Оранж, Сан-Диего, Риверсайд және Сан-Бернардино округтерінде 19 миллионға жуық адамға қызмет көрсетті.

Колорадо өзенінің құрғақшылық жағдайына арналған жоспар

2019 жылы Метрополитендік су ауданы Колорадо өзенінің құрғақшылыққа қарсы жоспарын (ҚҚЖ) әзірлеуде маңызды рөл атқарды. Құрғақшылыққа қарсы жоспар Колорадо өзенінің су қоймаларындағы деңгейдің төмендеу қаупін азайтуға бағытталған заңнаманы іске асыруды көздейді, әсіресе агенттіктерді Пауэлл және Мид көлдерінде қосымша су сақтауға ынталандыру арқылы. 2018 жылы Императорлық суару ауданы ҚҚЖ-ны іске асырмауға шешім қабылдады, ал Метрополитендік су ауданы Мид көліне су сақтау үлесінің толық көлемін беруге келісті. 2020 жылдың соңына дейін MWD Мид көліне 1 миллион акр-фут су жинап, Мид көлінің деңгейіне үлес қосады. Inland Feeder жобасы Silverwood көлінен Diamond Valley көліне тікелей туннель және құбыр желісін қосып, 2010 жылы аяқталды.

Су қоймалары

Оңтүстік Калифорнияның Metropolitan Water District су қоймалары Лос-Анджелес, Оранж, Вентура, Риверсайд, Сан-Бернардино және Сан-Диего округтерінде пайдалануға арналған тұщы суды сақтайды. Бұл су қоймалары әсіресе құрғақшылық кезінде суды сақтау үшін салынған және жер сілкінісі, су тасқыны немесе басқа да оқиғалар сияқты төтенше жағдайлар үшін қолданылады. Метрополитенде үш ірі су қоймасы бар. Олардың бірі - Калифорния штатының оңтүстік-батысындағы Риверсайд қаласында орналасқан Мэтьюс көлі. Тағы бірі - Риверсайд округіне қарасты Хеметтің оңтүстігінде орналасқан Скиннер көлі. Алмаз аңғары көлі - олардың үшінші және ең жаңа су қоймасы. Метрополитен Брок су қоймасы жобасын 28,6 миллион долларға қаржылады. Олардың үлесіне байланысты Калифорния 2016 жылдан бастап суды пайдалана алады.

Өңірлік қайта өңделген су бағдарламасы

Лос-Анджелес және Оранж округтеріндегі жер асты суларын толықтыру үшін тазартылған және өңделген сарғыш суды енгізуге бағытталған Аймақтық қайта өңделген су бағдарламасы, Лос-Анджелес округінің санитарлық аудандарымен және Метрополитен су ауданымен серіктестікте жұмыс істейді. Бұл бағдарлама жақын болашақта тікелей ішуге жарамды суды қайта пайдалану қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Бағдарламаға өңделген суды төрт аймақтық жер асты су бассейніне, бір өнеркәсіптік нысанға және екі МВА тазарту қондырғысына жеткізу үшін жаңа құбырлардың салынуы кіреді. Бағдарлама бойынша еліміздегі ең ірі су тазарту қондырғыларының бірі салынбақ, ол күніне 150 миллион галлон немесе жылына 168 мың акр-фут тазартылған су өндіреді. Толық көлемді қондырғы салынар алдында, Карсон қаласындағы 0,5 миллион галлон су тәулігіне шығаратын демонстрациялық қондырғы – Күрделі тазарту орталығы, жаңа қондырғының құрылысына кіріспес бұрын, сарғыш суларды тазартудың ең жоғары сапа стандарттарын қамтамасыз ету үшін сынақтан өтеді, өңделеді және жұмыс істейді. Демонстрациялық нысанда мембраналық биореакторларды құрылысы мен пайдалануына шамамен 17 миллион доллар жұмсалды, ал толық көлемді бағдарламаны салудың жалпы құны 3,4 миллиард долларды құрайды, бұл жылдық пайдалану шығындары 129 миллион долларға, ал су құны 1,830 долларға тең болады. Толық көлемді тазарту қондырғысы күніне 500 000 үйге қызмет көрсетеді және төрт аймақтық жер асты су бассейніне – Орталық, Батыс жағалау, Негізгі Сан-Габриэль және Оранж округіне тазартылған сумен қамтамасыз етеді.