Кіріспе
Сан-Франциско муниципалитеті (; ), Филиппиннің Себу провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 59 236 адамды құрайды. Бұл Камотес аралдарының құрамына кіретін муниципалитеттердің бірі. Сан-Францисконың солтүстігінде Лейте провинциясы (Камотес теңізі арқылы), батысында Катмон муниципалитетіне қарап жатқан Камотес теңізі, шығысында Поро аралы және Поро қаласы, ал оңтүстігінде Камотес теңізі орналасқан.
San Francisco, officially the Municipality of San Francisco (; ), is a 3rd class municipality in the province of Cebu, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 59,236 people. It is one of the municipalities that comprise the Camotes Islands. San Francisco is bordered to the north by the Province of Leyte in the Camotes Sea, to the west is the Camotes Sea Facing Catmon, to the east is the island of Poro with town of Poro and to the south is the Camotes Sea.
Бастапқы тарихы
Мичиган университетінің антропологиялық музейінің директоры Карл Гуте 1923-1925 жылдар аралығындағы жинақтау сапары мен Филиппиндегі археологиялық ескерткіштерді зерттеу барысында Тулангтағы үңгірде археологиялық қазба жүргізді. Аралдың оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан бұл үңгірдің шамамен өлшемі Гуте баяндамасына сәйкес, 60-қа жуық адамның сүйек қалдықтары мен тістерін қамтыды. Қабірмен бірге жерленген заттардың ішінде қыш ыдыстар, қабықтан жасалған білезіктер, қола мен темірден жасалған бұйымдар (темір жал, қола кескіш, темір пышақ), шыны мен тас мүсіндер, соққы тас және иінтірек табылды. Сондай-ақ, осы ескерткіштен өңделген тістер де табылды.
21 ғасыр
2013 жылдың қараша айында «Йоланда» тайфуны соқпай тұрып, Сан-Франциско қаласының әкімі барлық тұрғындарды (шамамен 1000 адам) бас аралға эвакуациялауға бұйрық берді. Бұл олардың өмірін сақтап қалды делінеді, себебі аралдағы барлық үйлер (шамамен 500) толығымен қирады.
География
Сан-Франциско негізінен Пацижан (кейде Паджикан деп те аталады) және Туланг (Пацижанның солтүстігінде орналасқан, шағын аумақты арал) аралдарынан тұрады, олар Камотес аралдарының құрамына кіреді (сонымен қатар Поро және Понсон аралдары да кіреді). Олар Себу аралының шығысында, Лейте аралының оңтүстігі мен батысында және Бохол аралының солтүстігінде жатыр.
Пацижан (Паджикан) аралы
ұзындығы мен ені туралы. Пацижан және Поро аралдарын байланыстыратын көпір мангровый батпағынан өтеді. Ол испан отаршылдығы кезінде сауданы жеңілдету және Поро шіркеуіндегі діни қызметтерге қатысу үшін аралдарды жалғастыру мақсатымен салынған.
Туланг
Туланг аралы (жергілікті тұрғындарда Туланг Диот деп аталады) Пациджан аралындағы Тюланг Дакодан бес минуттық қайықпен жүруге болады. Туланг Диот пен Туланг Дако екеуі де Эсперанса барайғаның құрамына кіреді. Аралдың көбі кокос пальмаларымен жабылған және шамамен: тұрғын аймақ оңтүстік жағындағы кішкентай үшбұрышпен шектелген. Жалпы ауданы кем немесе , оның тек (%) тұрғын аймақтарын құрайды.
Барангай
Сан-Франциско саяси жағынан 15 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.
Тіл
Бұл қалада Висая аралдарындағы ең қауіпті жағдайдағы тілдердің бірі – Порохано тілі таралған. Бұл тіл тек Поро аралдарында ғана қолданылады. Филиппиннің Ұлттық тіл комиссиясы (Komisyon ng Wikang Filipino) бұл тілді Себуано (Байсайя) тілінен бөлек деп санайды және ол Порохано халқының мәдениеті мен өнері үшін өте маңызды.