Кіріспе

Болгар дәстүріне қатысушылар – Кукери (; жекеше: кукер, кукер) – зәулім киім киген болгар еркектері, олар жаман рухтарды қорқытып қуу үшін дәстүрлі ғұрыптар атқарады. Бұл болгар дәстүрі фракиялық заманнан бері сақталған және фракиялық текті. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: күні=мамыр 2021. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: күні=мамыр 2021. Балқан аймағында және Грекияда (Румыния мен Понт аймағын қоса) осыған ұқсас дәстүрлер кездеседі. Киімдердің көп бөлігі денеге жабысады, оларға әшекейленген ағаштан жасалған жануарлардың бетперделері (кейде екі жақты) және белге ілінген үлкен қоңыраулар кіреді. Жаңа жыл қарсаңында және Ұлы оразаға дейін Кукерилер ауылдарды аралап, киімдерімен және қоңыраулардың дыбысымен жаман рухтарды қорқытып, би билейді. Сондай-ақ, олар ауылға мол өнім, денсаулық және бақыт әкеледі деп сендіріледі. Кукерилер дәстүрлі түрде түнде үйлерге барады, себебі «күн жолда оларды ұстап алмауы» үшін. Ауылды аралап шыққаннан кейін, олар көбінесе ауыл алаңында жиналып, құлшына билейді және халықты қуантады. Кукери ғұрыптары аймаққа қарай өзгеріп отырады, бірақ негізгі мәні бірдей болып қалады.

Тарату және этимологиясы

Бұл әдет-ғұрып, әдетте, Фракияның кеңінен таралған аймағындағы фракиялық Дионис культімен байланысты деп саналады және Балқан аймағының көп бөлігінде осыған ұқсас рәсімдерге де кездесесіз. Бұл термин Proto Slavic kuka ("жаман рух") деген сөзден және ařь деген агентивтік жұрнағынан (яғни, сөзбе-сөз "жаман рухтарды қуушы" деген мағынаны береді) немесе славян тілінде Кук деп аталатын ежелгі құдайдан шыққан болуы мүмкін. Алайда, бұл практика Рим үкімдігінен бірнеше ғасыр бұрын пайда болған. Грек тілінде сөйлейтін Тракиядағы осыған сәйкес кейіпкер Kalogeros ("таяқ ұстаушы") деп белгілі, сондай-ақ ол куци деп те қысқартылады. Бұрынғы Югославияда диди, дидици, Болгарияда кукер немесе бабушар, Понтиялық Анатолияда момогерос, Солтүстік Македонияда бабари немесе мехкари деп аталады. Румынияда бұл кейіпкер көбінесе ешкімен бірге кездеседі, ол капра, турка немесе брезая деп аталады.

Кукері

Кукери – құдайлықты бейнелейтін тұлға. Кейде Болгария мен Сербияда ол көп құдайлық болып есептеледі. Болгарияда көктемгі ритуалдық көрініс (карнавалдың бір түрі) халық театрының қойылымынан кейін өтеді, онда Кукердің рөлін қой немесе ешкінің терісіне оранып, мүйізді маска киген және үлкен ағаш фалуспен белдік таққан ер адам сомдайды. Ритуал барысында түрлі физиологиялық амалдар, соның ішінде жыныстық акт, құдайдың қасиетті үйленуінің символы ретінде бейнеленеді, ал жүкті әйел символдық түрде босанудың қиындықтарын көрсетеді. Бұл рәсім егіс жұмыстарын (егіс суару, себу) бастауға арналған және император мен оның сүйектестері сияқты көптеген аллегориялық кейіпкерлердің қатысуымен өткізіледі. Кукери индустриалды металл тобы Линдеманның "Fish on" әнінің бейнеклипінде және Марен Аде режиссерлік еткен "Тони Эрдман" фильмінде көрсетілген.