Кіріспе

Ал Басты (түрікше: Albastı; өзбекше: Alvasti; татарша: Албасты, қырғызша: Албасты, чувашша: Алпастă, орысша: Албасты́) немесе Ал Кардай – ежелгі әйел рухы, кінәнің бейнесі. Ол Кавказ тауларының фольклорында кездеседі және оның тамыры шумер мифологиясына дейін жетеді. Кейінгі раввиндік түсіндірмелерде ол Адамның бірінші әйелі ретінде сипатталады, еркіндігі мен тәуелсіздігі үшін жұмақтан қуылған. Әртүрлі деректерде Лилитке байланысты мифологияның көп бөлігі Аль Бастиге де жатқызылған, бірақ жергілікті аймақтық ерекшеліктер ескерілген. Ол "қанды қылмыс жасаған, жазаланбаған отбасылардан тегі шыққан" деп есептеледі. Сенушілер ол көбінесе босанған әйелдерді мазалайды, бұл психологиялық мәселелердің туындауына себеп болады. Сондықтан, осы әйелдерге босанғаннан кейін 40 күн бойы дәстүрлі күтім жасалған. Ғалым Өзхан Өзтүрктің сөзіне сүйенсек, Аль Бастиге келгендер "қатты қызумен оянады". Сонымен қатар, ол жылқыларды ұрлайды, олар таңертең терлеп, шаршап, күні бойы жұмыс істей алмайды. Оның қинауынан айыптап, оны "қызыл ана" деп те атайды.

Армян фольклоры

Армян фольклорында Аль Бастидің тағы бір нұсқасы бар, ол жай ғана Аль деп аталады, ол туылмаған балаларды соқыр ететін және жазаланбаған қылмыс жасаған әйелдерге түсік түсіруге және өлі тууға себеп болатын "бала тудыру демоны". Осы түрінде ол жылан сияқты шашы, қола тырнақтары және темір тістері бар от рухы ретінде көрінеді, ол ылғалды жерлерде жасырынады. Энн мен Имелдің сөздеріне сәйкес, осыған ұқсас аңыз Афғанстанда да кездеседі.