Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ежелгі герман халқы
the ancient Germanic people
Вариндер, Варнилер немесе Вариндер – қазіргі солтүстік-шығыс Германияда, Балтық теңізіне жақын жерде қоныстанған бір немесе бірнеше герман тайпалары. Олар алғаш рет Рим дәуірінде айтылған және орта ғасырларға дейін болған болуы мүмкін. Ескі ағылшын тілінде оларды Вернс немесе Варнс деп атаған деген болжам бар.
The Varini, Warni or Warini were one or more Germanic peoples who originally lived in what is now northeastern Germany, near the Baltic sea. They are first named in the Roman era, and appear to have survived into the Middle Ages. It is proposed that in Old English they were called Werns or Warns.
Атауы мен этимологиясы
Тацит бұл тайпаны Варини, Плиний Үлкені Варинна, Птолемей (Ούίρουνοι), Прокопий (Οὐάρνων) деп атаған. Кейінірек Widsith ағылшын поэмасында Wærne немесе Werne, ал Тюринг заңдарында Warnii деп кездеседі. Атаудың мағынасы "қорғаушылар" немесе "өзен бойында тұратындар" дегенді білдіруі мүмкін (индоевропалық түбірден – "су, жаңбыр, өзен").
Tacitus spelled the name as Varini, Pliny the Elder as Varinnae, Ptolemy as (Ούίρουνοι), Procopius as (Οὐάρνων). Later attestations include Wærne or Werne in the Old English Widsith, and Warnii in the Lex Thuringorum. The name supposedly meant either "defenders" or "living by the river" (from the Indo European root "water, rain, river").
Ежелгі дәуір
Варинилерді Прокопий 6-шы ғасырда еске алған, бұл Варинидің сол кезде өте кең аумаққа ие болғанын көрсетеді. Прокопий Варнилерді франктармен көршілес деп сипаттайды, оларды Рейн өзені ғана бөліп тұрады, сонымен қатар олардың жері жағалауға дейін созылған. Олардың патшасы Гермегискл франк билеушісі Теодеберт I (Австразияны билеген 533-547 жылдары)мен стратегиялық одақ құрып, оның қарындасы Теодехильдаға үйленді. Алайда, ол өз ұлын англ билеушісінің қарындасына берді. Өлімі алдында ол ұлының өгей анасы Теодехильдаға үйленуін тіледі. Сөйтіп, патша Гермегискл қайтыс болғаннан кейін, Варинилер оның ұлы Радигисті өгей анасына үйленуге мәжбүр етті. Оқиғада есімі аталмаған әйел бұл ұсынысты қабылдамады және 400 кеме мен 100 000 сарбазбен Солтүстік теңізге шығып, кек алуға ант берді. Англиялықтар жеңген шайқастан кейін Радигис Рейн сағасының жанындағы орманда жасырынып таптырылды және қалыңдығына үйленуден басқа жолы қалмады. Ол сондай-ақ, эрулдер (Eruli) ломбардтардан жеңілген кезде, олардың бір бөлігі Скандинавияға (ол жерді Туле деп атады) көшіп кеткенін жазды. Кейінірек, оларды іздеген эрулдер Дунай (Истер) арқылы өтіп, славян жерінен (Sclaveni) өтіп, шөл даладан кейін Варнилер жеріне жетті. Осы Варнилерден кейін олар даниялықтардың жерінен өтіп, теңіз арқылы Скандинавияға келді, онда геттермен (Gautoi) бірге қоныстанды. Дегенмен, кейбір зерттеушілер Прокопийдің солтүстік аймақтар туралы мәліметтеріне күмәнданады. Қазіргі ғалымдардың пікірінше, Рейннің солтүстігіндегі аймақ 6-шы және 7-ші ғасырларда, кем дегенде 526 жылы Дания теңіз патшасы Гигелак жеңілгеннен кейін франктардың бақылауында болуы мүмкін. Фредегардың жылнамасына сәйкес, Варнилер 594 жылы Меровингтерге қарсы көтеріліс жасап, 595 жылы (оның қайтыс болған жылы) Хильдеберт II-ге қанды жеңіліс тапты, "соның салдарынан олардың көптегені қаза тапты". Варинилер 9-шы ғасырға жататын Lex Angliorum et Werinorum hoc est Thuringorum (Англиялықтар мен Варинилер, яғни Тюрингтер заңы) заң кодексінде де кездеседі, ол франк, фриз және саксон заң кодекстерімен ұқсастықтарын көрсетеді. Жақындағы зерттеулер олардың 453 жылы Атилла қайтыс болғаннан бастап 6-шы ғасырдың ортасына дейін франктармен талқандалғанға дейін Солтүстік Германияны бақылаған Тюрингтер федерациясының бір бөлігі болғанын көрсетеді. Олардың әскери беделі, Варинилер мен Тюрингтердің есімдерінің Рейннен тыс жерлерде де кеңінен таралғандығын түсіндіруге болады. Олардың туған жері Саале және Эльстер өзендері арасындағы Веренофельд (Эйслебен маңында) деп саналады. Эльбаның шығысындағы аймақ славян тілінде сөйлейтін аймаққа айналған кезде, бұл аймақтағы топ Варнаби деп аталды, бұл ассимиляцияланған Варинилерді білдіруі мүмкін. Варинилер англосаксон поэмасы Widsith-те Wærne немесе Werne деп еске алынады. 24-27 жолдар:Þeodric weold Froncum, þyle Rondingum, Теодрих франктарды биледі, Тиль - Рондингтерді, Breoca Brondingum, Billing Wernum. Бреока - Брондингтерді, Биллинг - Верн. Oswine weold Eowum ond Ytum Gefwulf, Освин Эоум мен Ютум Гефвульфтің патшасы болды, Fin Folcwalding Fresna cynne. Финн - Фризиялықтар руының батыры. Widsith-те айтылған Биллинг есімі саксондық Биллинг әулетінің ата-бабаларымен байланысты болуы мүмкін.
The Warini were mentioned by Procopius in the 6th century, implying that the Varini had a very large territory in his time. Procopius situates the Varni bordering the Franks, with only the river Rhine between them, but also stretching to the coast. Their king Hermegisclus had made a strategic alliance with the Frankish ruler Theudebert I (ruler Austrasia 533 547), marrying his sister Theudechild. However, in contrast he had engaged his son with the sister of the Anglian ruler. Before his death he expressed the wish to have his son married to his stepmother Theudechild instead. As a result when king Hermegisclus died, the Warinis compelled his son Radigis to marry his stepmother. The maiden, who is not named in the story, did not accept this, and crossed the North Sea with an army of 400 ships and 100,000 men, seeking retaliation. After a battle won by the Anglians, Radigis was caught hiding in a wood not far from the mouth of the Rhine and had no other choice than to marry his fiancée. He also wrote in passing that when the Heruls (Eruli) had been defeated by the Lombards, some of them moved to Scandinavia (which he called Thule). When other Heruls sought to find them years later, they crossed the Danube (Ister), went through the lands of the Slavs (Sclaveni) and after a barren region, they came to the land of the Warni. After these Warni they passed through the land of the Danes, and then crossed the sea from there to Scandinavia, where they found them living with the Geats (Gautoi). Others, however, question Procopius's reliability for this northern region. Modern scholars claim that the area north of the Rhine may have been under Frankish control during the greater parts of the 6th and 7th centuries, at least since the defeat of the Danish sea king Hygelac in 526. According to the chronicle of Fredegar the Varni or Warni rebelled against the Merovingian Franks in 594 and were bloodily defeated by Childebert II in 595 (the year he died) "so that few of them survived". The Warini also appear in the title of a 9th century legal codex, Lex Angliorum et Werinorum hoc est Thuringorum (Law of the Angles and Warini, that is, of the Thuringians), which has much in common with Frankish, Frisian and Saxon law codes. Recent research suggests that they were part of a Thuringian federation, which dominated Northern Germany from Atilla's death in 453 to the middle of the 6th century when they were crushed by the Franks. Their military fame might explain why the names of the Warini and Thuringians have been mentioned in a much wider area, extending even beyond the Rhine. Their home country seems to have been the district between the rivers Saale and Elster, which was called Werenofeld (around Eisleben). When the region east of the Elbe became Slavic speaking, a group in this region continued to be called Warnabi, perhaps representing assimilated Varni. The Warini are mentioned in the Anglo Saxon poem Widsith as the Wærne or Werne. lines 24–27:Þeodric weold Froncum, þyle Rondingum,Theodric ruled the Franks, Thyle the Rondings,Breoca Brondingum, Billing Wernum. Breoca the Brondings, Billing the Werns. Oswine weold Eowum ond Ytum Gefwulf, Oswine ruled the Eow and Gefwulf the Jutes,Fin Folcwalding Fresna cynne. Finn Folcwalding the Frisian kin. The name Billing, mentioned in Widsith, might be related to the ancestors of the Saxon Billung family.