Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді автор және гуру (1296–1391)
Indian author and guru (1296–1391)
Видьяранья (IAST: Vidyāraṇya), көбінесе Мадхавачарьямен теңестіріледі, дәстүр бойынша шамамен 1374–1380 жылдар аралығында, 1386 жылға дейін Срингери Шарда Питамның жагадгуруы болды. Қартайған шағында діни санға іріктірілгеннен кейін, ол Видьяранья есімін қабылдап, Срингеридегі осы Матаның жагадгуруы болды. Мадхавачарья индуистік философияның әртүрлі философиялық мектептерінің жинағы – Сарвадаршансанграха және Адвайта Ведантаның маңызды мәтіні – Панкадашидің авторы ретінде танымал. Дәстүрге сәйкес, Видьяранья 1336 жылы Виджаянагара империясын құруға көмектесті және оны билеген үш буын патшалардың кеңесшісі және жетекшісі болды. Бұл оқиғаның тарихи нақтылығы күмәнді, және бұл оқиғадан кейін 200 жыл өткен соң туған "саяси миф, Виджаянагара мемлекетінің билігі Сұлтандықтан тікелей шыққандығын көрсетуге бағытталған идеологиялық әрекет" болуы мүмкін. Срингеридегі Видьяшанкара ғибадатханасы – Видьяраньяның гуруы Видьяшанкараның самадхисы, оны оның шәкірті Харихара оның қабірінің үстіне салған. Оны Үндістанның археологиялық қызметі күтіп бағдайлайды.
Vidyaranya (IAST: Vidyāraṇya), usually identified with Mādhavācārya, was the jagadguru of the Sringeri Sharada Peetham from ca. 1374–1380 until 1386 according to tradition, after ordination at an old age, he took the name of Vidyaranya, and became the Jagadguru of this Matha at Sringeri. Madhavacharya is known as the author of the Sarvadarśanasaṅgraha, a compendium of different philosophical schools of Hindu philosophy and Pañcadaśī, an important text for Advaita Vedanta. According to tradition, Vidyaranya helped establish the Vijayanagara Empire sometime in 1336, and served as a mentor and guide to three generations of kings who ruled over it. The historical accuracy of this account is doubtful, and may have originated as late as 200 years after the events, as a "political foundation myth, an ideological attempt to represent the authority of the Vijayanagara state as deriving directly from that of the Sultanate." The Vidyashankara temple in Sringeri is the samadhi of Vidya shankara, the guru of Vidyaranya which was built over the former's grave by his disciple Harihara. It is maintained by the Archaeological Survey of India.
Кездесу
Видьяраньяның туған мерзімі белгісіз. Джексонның сөзіне қарағанда, Видьяранья 1280-1285 жылдар аралығында дүниеге келген. Срингери Шарада Петемінің мұрағаттарына сәйкес, Видьяранья шамамен 1296 жылы Екасила Нагарада (қазіргі Варангал) дүниеге келген. Срингери матасының мәліметінше, Видьяранья 1331 жылы санньясин ретінде киелі қызметке бекітілген. Гуддингтің пікірінше, Видьяранья қарт жасында санньясин болған; Розен Далал 1377 жылды айтады. Ол шамамен 1374-1380 жылдар аралығында 1386 жылға дейін Срингери Шарада Петемінің (Срингери матасы) жагадгуруы (рухани басшысы) болды. Слайе былай дейді: "[Оның] 1374/75 жылдан бастап, 1374 жылы қайтыс болған Бхаратитиртаның ізбасары ретінде Срингеридің басшысы қызметін атқарғанына эпиграфикалық дәлелдер бар, ол 1386 жылға дейін, өзінің қайтыс болған жылына дейін жалғасты". Кларктың айтуынша, "Видьяранья туралы алғашқы нақты эпиграфикалық жазба 1375 жылдың 25 қазанымен даталанған".
The dating of Vidyaranya is unclear. According to Jackson, Vidyaranya was born between 1280 and 1285. According to the records of the Sringeri Sharada Peetham, Vidyaranya was born in c. 1296 CE in Ekasila Nagara (present day Warangal). According to Sringeri matha, Vidyaranya was ordained as a sannyasin in 1331. According to Goodding, Vidyaranya ordained at old age; Rosen Dalal mentions the year 1377. He was the jagadguru (spiritual head) of the Sringeri Sharada Peetham (Sringeri matha) from ca. 1374–1380 until 1386 CE. According to Slaje, "[t]here is positive epigraphical evidence that he must have been in charge as the head of Sringeri from at least 1374/75 as the successor to Bharatitirtha who died in 1374 until 1386, the year of his own death." According to Clark, "The first genuine epigraphic mention of Vidyaranya is dated October 25, 1375."
Мадхавамен сәйкестендіру
Видьяранья санньясин болып киелі рухқа ие болғанға дейін Мадхава деп аталған деп есептеледі, және ол көбінесе Сарвадаршансанграха және Шанкара Дигвиджая еңбектерінің авторы Мадхавачарьямен сәйкестендіріледі. Срингери жазбаларында Видьяранья Срингери ачарьясы болған Бхарати Тиртаның ағасы екендігі айтылады. Видьяранья көптеген мәтіндерді жазған немесе олардың жазылуына үлес қосып, көмектескен. Панчадаши Бхарати Тирта аяқтаған болуы мүмкін, ал кейбір дереккөздер Видьяранья мен Бхарати Тирта – бір адам деген пікірді білдіреді. Дегенмен, Срингери жазбалары оларды екі бөлек тұлға ретінде нақты көрсетеді. Кейбір мәліметтерде Мадхавачарья немесе Видьяранья Мимамса ғалымы Саянаның інісі Мадхавамен байланыстырылады. Мадхаваның Видьяраньямен сәйкестендірілуін түсіндіру үшін Нарасимхачар (1916, 1917) осы Мадхаваны Мадхава [Б] деп атап, оны Мадхава [А] -дан ажыратқан, ал Рама Рао (1930; 1931; 1934) және Күлке (1985) да осы тәсілді қолданды. 14 ғасырдың ортасында Мадхава [Б] Виджаянагара империясында министр қызметін атқарды және бірнеше еңбек жазды, соның ішінде Рама Рао айтқандай, Живанмуктививека еңбегі де бар, бұл еңбек көбінесе Видьяраньяға тиесілі деп есептеледі, себебі ол Мадхава [Б] -мен сәйкестендірілген. Срингери есебінде Мадхава мен Саяна аға-інілері Видьяраньядан бата алу үшін келіп, оның аяқталмаған Веда бхашияларын аяқтады.
Vidyaranya, who is thought to have been named Madhava before taking ordination as a sannyasin, is usually identified with Madhavacharya, the author of the Sarvadarśanasaṅgraha and the Shankara Digvijaya. According to the Sringeri accounts, Vidyaranya was the elder brother of Bharati Tirtha, who preceded him as the acharya of Sringeri. Vidyaranya composed, or contributed to, a number of texts. The Panchadashi may have been finished by Bharati Tirtha, and some sources argue that Vidyaranya and Bharati Tirtha were the same person. Yet the Sringeri records clearly identify them as two different persons. Some accounts identify Madhavacharya or Vidyaranya with Madhava, the brother of Sayana, a Mimamsa scholar. In his attempt to clarify the identification of Madhava with Vidyaranya, Narasimhachar (1916, 1917) named this Madhava [B], distinguishing him from Madhava [A], a device also followed by Rama Rao (1930; 1931; 1934), and Kulke (1985). Mid 14th century, Madhava [B] served as a minister in the Vijayanagara Empire, and wrote several works, including, according to Rama Rao, the Jivanmuktiviveka, a work usually attributed to Vidyaranya, due to his identification with Madhava [B]. According to the Sringeri account, the brothers Madhava and Sayana came to Vidyaranya to receive his blessings, and completed his unfinished Veda bhashyas.
Виджаянагара империясындағы рөлі
Виджаянагара империясының құрылуындағы Видьяраньяның рөлі нақты емес. Дәстүр бойынша, Видьяранья Оңтүстік Үндістанның индуистік Виджаянагара империясын (1336–1646) құруда маңызды рөл атқарды. Бұл империя 13 ғасырдың соңында исламдық шапқыншылықтарды тойтару үшін оңтүстік биліктерінің күш-жігерінің нәтижесінде пайда болды, бұрынғы Хойсала, Какатия және Ядава патшалықтарының орнына келді. Дәстүрге сәйкес, Видьяранья империяның негізін қалаушылары Харихара Рая I және Букка Рая I-ді Оңтүстік Үндістанға жасалған мұсылман шапқыншылығына қарсы күресуге қолдады және шабыттандырды, сондай-ақ Виджаянагара империясының алғашқы патшасы Харихара Рая I-нің премьер-министрі болды. Виджаянагара империясындағы Видьяраньяның рөлі туралы бірнеше нұсқа бар. Андхра немесе телугу нұсқасы 200 жылдан кейін жазылған санскрит көздеріне сүйенеді және Нилаканта Шастридің «Оңтүстік Үндістан тарихы» сияқты тарихи еңбектерде жиі қайталанады. Осы аңыз бойынша, империяның негізін қалаушылары Харихара Рая I және Букка Рая I – Какатия әулетінен шыққан екі бауыр, олар Кампили билеушісіне қызмет еткен. Кампили мұсылмандардың қолына түскеннен кейін, олар Делиге әкелініп, ислам дініне ауыстырылды. Олар Дели сұлтанының қарауында Кампилиге қайтарылды. Аймақта билікке келгеннен кейін, олар Видьяраньямен кездесіп, ол оларды қайтадан индуизм дініне қайтарды. Оның батасын алғаннан кейін, шамамен 1336 жылы олар өздерінің мемлекетін құрды. Басқа каннада нұсқасы бойынша, Харихара мен Букка Хойсалаға қызмет еткен. Виджаянагара империясының 1336 жылы құрылғаны туралы мәлімет сенімсіз, себебі ол 16 ғасылдан қалған мыс жазуларға негізделген, Срингери математиктері Виджаянагара патшаларының қызығушылығын шайва матасынан вайшнава матасына ауысқанда, империяның құрылуымен тікелей байланыстырып, өз беделін қайта орнатуға тырысқан кезде жасалған. Осы көзқарас бойынша, 1346 жылға қатысты мәліметтер сенімдірек, себебі ол Срингери махтасында өткен Харихара мен Букканың манотсавасы, яғни үлкен мерекесі туралы жазбаға негізделген. Бұл жазбада Видьяраньяның рөлі туралы ештеңе айтылмаған. Андхра немесе телугу есебінің тарихи дұрыстығы күмәнді. Қазіргі заманғы құжаттар, соның ішінде Виджаянагараның алғашқы билеушілері шығарған жазулар, бұл оқиға туралы ештеңе айтпайды. Қазіргі мұсылман жазбаларында Харихара «Харип» немесе «Хариаб» деп аталады, бірақ оның ислам дініне ауысқаны туралы ештеңе айтылмаған, бірақ Деканнан келген басқа да ауысқандар туралы мәліметтер бар. Бұл оқиға туралы алғашқы жазбалар Виджаянагара құрылғаннан кейін 200 жылдан астам уақыт өткен соң жазылған. Филлиозат, Кулке және Вагонердің зерттеулеріне сәйкес, Видьяранья Виджаянагара империясының құрылуына қатыспаған. Мұндай қатысуды сипаттайтын мәтіндер 16-17 ғасырларға жатады, ал Видьяраньяның қатысуы – «саяси негіздер туралы аңыз, Виджаянагара мемлекетінің билігін сұлтандықтан тікелей алғандай көрсетуге бағытталған идеологиялық әрекет». Видьяраньяның Харихара Рая I және Букка Рая I-ге кеңесші ретіндегі рөлі «кем дегенде 200 жылдан кейін ойлап табылған». Оның саяси мәртебесі Сангама әулетінің мүшесі Маллапа I-нің министрі Мадхаваматринмен шатастырылған болуы мүмкін. Видьяранья 1374 жылға дейінгі жазбаларда есімдері жоқ.
The role of Vidyaranya in the founding of the Vijayanagara Empire is not certain. According to tradition, Vidyaranya played an important role in the establishment of the Hindu Vijayanagara Empire (1336–1646) of South India, which emerged as a culmination of attempts by the southern powers to ward off Islamic invasions by the end of the 13th century, as a successor to the Hindu kingdoms of the Hoysalas, the Kakatiyas, and the Yadavas. According to tradition, Vidyaranya supported and inspired the empire's founders Harihara Raya I and Bukka Raya I to fight the Muslim invasion of South India, and served as a prime minister to Harihara Raya I, the first king of the Vijayanagara Empire and named after Harihara, the fused sattvika characterisation of Vishnu (Hari) and Shiva (Hara), and then to Bukka Raya I and Harihara II. There are several versions of Vidyaranya's role in the Vijayanagara Empire. The Andraha or Telugu version depends on Sanskrit sources written 200 years later, and is often repeated in historical works, such as Nilakanta Sastri's A History of South India. According to this narrative, the empire's founders Harihara Raya I and Bukka Raya I were two brothers belonging to the Kakatiya dynasty, serving the Kampili chief. After Kampili fell to the Muslim invasion, they were taken to Delhi and converted to Islam. They were sent back to Kampili as the Delhi Sultan's vassals. After gaining power in the region, they met Vidyaranya, who converted them back to the Hindu faith. After receiving his blessings, they founded their kingdom at ca. 1336. An alternate Kannada narrative is that Harihara and Bukka were serving the Hoysalas. The date of 1336 for the founding of the Vijayanagara Empire is unreliable, based on copperplate inscriptions from the 16th century, forged by Sringeri math "when the Vijayanagara kings shifted their interest from the Saivite matha to the Vaisnavite sect, and the leaders of the matha wanted to reassert their prestige by connecting themselves directly with the founding of the empire." In this view, 1346 is more likely, based on an inscription mentioning the manotsava, or great festival, of Harihara and Bukka, held at Sringeri matha. No mention is made here of a role of Vidyaranya. The historical authenticity of the Andraha or Telugu account has been questioned. The contemporary documents, including the inscriptions issued by the earliest rulers of Vijayanagara, do not mention this account. The contemporary Muslim records refer to Harihara (as "Harip" or "Haryab"), but do not mention anything about his conversion to Islam, although they contain details of other converts from Deccan. The first works to mention this narrative were written over 200 years after the establishment of Vijayanagara. According to studies by Filliozat, Kulke and Wagoner, Vidyaranya was not involved in the founding of the Vijayanagara Empire. Texts describing such an involvement date from the 16th and 17th century, and the involvement of Vidyaranya is a "political foundation myth, an ideological attempt to represent the authority of the Vijayanagara state as deriving directly from that of the Sultanate." Vidyaranya's role as an advisor to Harihara Raya I and Bukka Raya I "was imagined probably at least 200 years afterward." His supposed political status may be based on a misidentification with Madhavamatrin, a minister to Sangama brother Mallapa I. Vidyaranya is not mentioned in inscriptions from before 1374.
Срингери математикасының маңызы және Адвайта дәстүріне әсері
Срингери матасы 14-шы ғасырда Виджаянагара империясының патшаларынан қолдау ала бастаған кезде қуатты мекемеге айналды. Срингеридегі Видьяшанкара ғибадатханасы – Видьяраньяның самадхисы, оны оның шәкірті Харихара қабірінің үстінде салған. Пол Хакердің айтуынша, маттар туралы 14-шы ғасырдан бұрын ешқандай мәлімет жоқ. 15-шы ғасырға дейін Срингери Математикасының директорларының қызмет мерзімі 60 жылдан асып, тіпті 105 жылға созылған. 1386 жылдан кейін мерзімдер қысқара бастады. Хакердің пікірінше, бұл маттар Шанкараның Адвайта көзқарасын тарату үшін 14-шы ғасырда құрылған болуы мүмкін. Гуддинг Хакермен Срингери матасының Виджаянагара империясындағы маңыздылығына келіседі, бірақ Срингери матасы бұрыннан бар екенін, бірақ 14-шы ғасырдың екінші жартысында тез дамыған деседі. Каннада әңгімесіндегі маңызды оқиға – 1346 жылғы манотсава, ол Видьятиртхаға Виджаянагарадан қолдау көрсетудің басталуын білдіреді, Срингери матасының Шанкарачарьясы, ол өз батасымен олардың патшалығын заңды етіп, орнына жер берді. Бұл әңгіме бойынша, Сангамалар Хойсала патшалық үйінің қызметкерлері болған, ал 1346 жылғы манотсава «Хойсала иеліктерінің жаңа Сангама әулетіне мұра болып өтуін көрсетеді». Бұл Адвайта көзқарастарын таратуға және Адвайта мәтіндерін жазуға көмектескен болуы мүмкін. Видьяранья Шанкараның және оның Адвайта Ведантаға қатысты көзқарасын қайта орнатуда маңызды рөл атқарды. Видьяранья патшалық қолдау алды, оның демеушілігі мен жүйелі күш-жігері Шанкараны құндылықтардың символы ретінде орнатуға, Шанкараның Веданта философиясының тарихи және мәдени ықпалын таратуға және Шанкара мен Адвайта Ведантаның мәдени ықпалын кеңейту үшін монастырларды (маталарды) құруға көмектесті. Адвайта Ведантаның ең ықпалды индуистік дәрсана ретінде қалыптасуы Виджаянагара империясындағы адвайтиндер патша сарайынан қолдау алу үшін бәсекеге түсіп, басқаларды өз сектасына көндіруге тырысқанда болды. Видьяраньяның еңбектері исламдық Дели сұлтандығының келтірген зиянына жауап ретінде түсіндірілді, бірақ оның күш-жігері Виджаянагара империясы бағындырған аумақтарда үстемдік құрған Шривайшнава топтарына, әсіресе Визистадвайтаға да бағытталған. Секталар патша сарайынан қолдау алу үшін бәсекеге түсті және басқаларды өздерінің секталық жүйесіне көндіруге тырысты, ал Видьяраньяның күш-жігері Шривайшнавалар арасында Адвайта Ведантаны насихаттауға бағытталған. Бұл іске жаңа мәтіндердің жазылуы да көмектесті. Видьяранья және оның бауырлары «арий дінінің беделді әдебиетін» қолжетімді ету үшін Ведалар мен Дхармаға қатысты кең ауқымды адвайтикалық түсіндірмелер жазды. Өзінің «Сарвадаршансанграха» («Барлық көзқарастардың жиынтығы») доксографиясында Мадхава Шанкараның ілімдерін барлық дәрсаналардың шыңы ретінде ұсынды, ал басқа дәрсаналарды Шанкараның ілімдеріне жинақталған ішінара шындықтар ретінде көрсетті, ол ең толық жүйе саналды. Двайта мен Визистадвайтаның вайшнавтық дәстүрлері Веданта ретінде жіктелмеді және Видьяраньяның Адвайтаға деген адалдығына қауіп төндірген буддизм мен джайнизмнен жоғары орналастырылды. Бхедабхеда туралы ештеңе айтылмады, «әдебиеттен мүлдем шығарылып тасталған». 15-шы ғасырдың соңында Виджаянагара патшаларының қолдауы Вайшнавизмге ауысты. Осы қолдаудан айырылғаннан кейін, Срингери матасы өзінің бұрынғы мәртебесін таратудың басқа жолдарын табуға мәжбүр болды, ал Шанкараның төрт негізгі матаны құру туралы әңгіме 16-шы ғасырда пайда болған болуы мүмкін. Шанкараның көптеген өмірбаяндары 15-тен 17-ға дейінгі ғасырларда жазылып, жарияланды, мысалы, кеңінен сілтеме жасалатын «Шанкара дигвиджая», онда Шанкара «дигвиджаясы» («әлемдік жаулап алу») арқылы бүкіл Үндістанға өзінің ілімін таратып, жеңімпаз жаулап алушы сияқты тәңірлік халық батырына айналдырылған аңыздар жасалды.
Sringeri matha became a powerful institution in the 14th century, when it started to receive patronage from the kings of the Vijayanagara Empire. The Vidyashankara temple in Sringeri is the samadhi of Vidyaranya, which was built over his grave by his disciple Harihara. Paul Hacker notes that no mention of the mathas can be found before the 14th century CE. Until the 15th century, the timespan of the directors of Sringeri Math are unrealistically long, spanning 60+ and even 105 years. After 1386, the timespans become much shorter. According to Hacker, these mathas may have originated as late as the 14th century, to propagate Shankara's view of Advaita. Goodding concurs with Hacker on the prominence of Sringeri matha in the Vijayanagara Empire, but argues that Sringeri matha already existed, but rapidly gained prominence in the second half of the 14th century. The key event according to the Kannada narrative is the manotsava of 1346, which marks the beginning of Vijayanagara patronage of Vidyatirtha, the Shankaracarya of Sringeri math, who legitimized their kingdom with his blessings, receiving a land grant in return. According to this narrative, the Sangamas were retainers to the Hoysala royal house, and the 1346 manotsava "marks the inheritance of the Hoysala domains by the new Sangama dynasty." Until 1374, the earliest possible date of Vidyaranya's installment as jagadguru, Sringeri math was granted substantially more land and money, and the prestige of the jagadguru had subsequently changed too. This may have aided the further dissemination of Advaita views, and the production of Advaita texts. Vidyaranya had a central role in repositioning Shankara and his view on Advaita Vedanta. Vidyaranya enjoyed royal support, and his sponsorship and methodical efforts helped establish Shankara as a rallying symbol of values, spread historical and cultural influence of Shankara's Vedānta philosophies, and establish monasteries (mathas) to expand the cultural influence of Shankara and Advaita Vedānta. Advaita Vedanta's position as most influential Hindu darsana took shape as Advaitins in the Vijayanagara Empire competed for patronage from the royal court, and tried to convert others to their sect. Vidyaranya's works have been explained as a response to the devastation caused by the Islamic Delhi Sultanate, but his efforts were also targeted at Srivaisnava groups, especially Visistadvaita, which was dominant in territories conquered by the Vijayanagara Empire. Sects competed for patronage from the royal court, and tried to convert others to their own sectarian system, and Vidyaranya efforts were aimed at promoting Advaita Vedanta among Srivaishnavins. This promotion was aided by the production of new texts. Vidyaranya and his brothers wrote extensive Advaitic commentaries on the Vedas and Dharma to make "the authoritative literature of the Aryan religion" more accessible. In his doxography Sarvadarśanasaṅgraha ("Summary of all views") Madhava presented Shankara's teachings as the summit of all darsanas, presenting the other darsanas as partial truths which converged in Shankara's teachings, which was regarded to be the most inclusive system. The Vaishanava traditions of Dvaita and Visitadvaita were not classified as Vedanta, and placed just above Buddhism and Jainism, reflecting the threat they posed for Vidyaranya's Advaita allegiance. Bhedabheda wasn't mentioned at all, "literally written out of the history of Indian philosophy." In the late 15th century, the patronage of the Vijayanagara kings shifted to Vaisnavism. Following this loss of patronage, Sringeri matha had to find other means to propagate its former status, and the story of Shankara establishing the four cardinal mathas may have originated in the 16th century. Most of Shankara's biographies were created and published from the 15th to the 17th century, such as the widely cited Śankara digvijaya, in which legends were created turning Shankara into a "divine folk hero who spread his teaching through his digvijaya ("universal conquest") all over India like a victorious conqueror."
Мадхавачарья
Мадхавачарьяның ең белгілі туындылары – «Сарва дарсана санграха» («Пәлсапалық көзқарастар жинағы – барлық танымал үнді философиялық мектептерінің жинағы»), ол ескі каннада тілінде жазылған; Шанкараның өмірбаяны – «Мадхавия Шанкара Виджая»; және санскрит тілінде жазылған «Парасара–Мадхавия». Видьяранья ең көп танымал адвайталық еңбектерімен болғанымен, дхармашастралық құқықтық мәтіндер, қасиетті рәсімдерді орындау және Пурвамимамса туралы да жазған. Ол Мимамса мен Ведантаны бір-біріне қарсы деп санамаған көрінеді.
The most famous works written by, or attributed to Madhavacharya, are Sarva darsana sangraha ("Compendium of Speculations a compendium of all the known Indian schools of philosophy"), written in Old Kannada; Madhaviya Shankara Vijaya, a hagiography of Shankara; and the Parasara–Madhaviya, written in Sanskrit. While best known for his Advaitic works, Vidyaranya also wrote on dharmasastric legal texts, ritual performance and Purvamimamsa, and does not seem to have perceived Mimamsa and Vedanta as being opposite to each other.
Дурвасана Пратикара Дашакам
Ол адам санасындағы жаман мінез-құлықтарды жою туралы 10 шумақ жазды.
He wrote a set of 10 slokas on removal of evil propensities in human mind.