Кіріспе
Цейлон монархының өкілі – Цейлонның генерал-губернаторы 1948 жылы тәуелсіздік алғаннан бастап, 1972 жылы Шри-Ланка Республикасы болып жарияланғанға дейін Цейлон монархының Цейлон Доминионындағы ресми өкілі болды.
The governor general of Ceylon was the representative of the Ceylonese monarch in the Dominion of Ceylon from the country's independence in 1948 until it became the republic of Sri Lanka in 1972.
Тарих
Төрт генерал-губернатор болды. Сэр Генри Монк Мейсон Мур Цейлонның соңғы губернаторы және тәуелсіз Цейлонның алғашқы конституциясы – Кеңестегі Цейлон тәртібі күшіне енген кезде алғашқы генерал-губернатор атанды. Одан кейін лорд Соулбери, сосын Оливер Гуонетильке, ол осы лауазымға тағайындалған алғашқы цейлондық болды. 1962 жылы Вильям Гопаллава генерал-губернатор болып тағайындалғанда, лауазымның рәсімдік киімдерін киюден бас тартты. 1972 жылы Цейлон республикаға айналғанда, бұл лауазым Шри-Ланка Президенті лауазымымен ауыстырылды.
Функциялар
Монарх премьер-министрдің кеңесі бойынша Цейлондағы өзінің өкілі ретінде генерал-губернаторды тағайындады. Монархтың да, генерал-губернатордың да елдің күнделікті басқаруында тікелей рөлі болған жоқ (алайда, екеуіне де конституция бойынша резервтік өкілеттіктер берілген, олардың пікірінше, мұндай шараны қажет ететін төтенше жағдай туындағанда, елдің басқаруын толық бақылауға мүмкіндік беретін). Нақты заң шығару және атқарушылық жауапкершіліктер сайланған халық өкілдеріне жүктелді. Төтенше жағдай жарияланған бірнеше кезеңде генерал-губернатор өзінің резервтік өкілеттіктерін пайдаланды. Генерал-губернатордың болмаған жағдайында Цейлонның бас судьясы генерал-губернатордың міндетін атқарушы болып тағайындалды. Генерал-губернатордың өкілеттіктері мен функциялары бұлжымайтын үш салаға бөлінді: премьер-министрдің кеңесі бойынша жүзеге асырылатын өкілеттіктер, өз қалауынша жүзеге асырылатын және рәсімдік, әлеуметтік функциялар.
Қалыс таңдау құқығы
Бас губернатор премьер-министрді тағайындау, парламентті тарату және отставкаға кешуден бас тартқан үкіметті қызметтен босату өкілеттігіне ие болды. Бас губернатор министрлер мен парламенттік хатшылардың қызметке кірісу анттарын қабылдайды. Олар өздерінің отставкаларын да бас губернаторға ұсынады. № (Нөмір) Портрет аты (Туған – Өлген) Қызмет мерзіміМонарх (Төңкеріс)Қызметке кірген қызметтен кеткен мерзімі 1 Сэр Генри Монк Мейсон Мур 4 ақпан 1948 6 шілде 1949 Георг VI (1948–1952) 2 Гервальд Рамсботем, 1-ші виконт Соулбери 6 шілде 1949 17 шілде 1954 Елизавета II (1952–1972) 3 Сэр Оливер Эрнест Гуонетильке 17 шілде 1954 2 наурыз 1962 4 Уильям Гопаллава 2 наурыз 1962 22 мамыр 1972