Кіріспе
Жеке білім беру бағдарламасы (IEP) – АҚШ заңнамасына сәйкес, арнайы білім беруді қажет ететін әрбір мемлекеттік мектеп оқушысы үшін жасалатын заңдық құжат. Ол баланың қажеттіліктерін жақсы білетін ата-ана(лар) мен округ қызметкерлерінен тұратын команда арқылы құрылады. Баланың білім берудегі үлгерімін қадағалау үшін IEP жыл сайын қаралып отыруы керек. IEP мүгедектігі бар барлық оқушылар үшін арнайы білім беру жолын сипаттайды. Құқықтық оқушы – АҚШ-та 3-тен 21 жасқа дейінгі мемлекеттік мектепке баратын және белгілі бір оқу қиындықтары, аутизм, эмоционалдық бұзылыстар, денсаулықтың басқа да мәселелері, зиякерлік қабілетінің шектеуі, сүйек-бұлшық ет жүйесінің бұзылуы, бірнеше мүгеделік, есту қабілетінің нашарлауы, саңыраулық, көру қабілетінің нашарлауы, саңырау-соқырлық, дамудың қалыпты жүрмейтіні, сөйлеу/тілдің бұзылуы немесе мидың жарақаты түрінде қажеттілігі анықталған кез келген бала. IEP оқушының қазіргі үлгерім деңгейін, күшті жақтарын және қажеттіліктерін көрсетеді, сондай-ақ осы деректерге негізделген өлшенетін мақсаттарды құрайды. Ол «Ең кем шектеуші ортада» (LRE) «Тегін, тиісті мемлекеттік білім беруді» (FAPE) қамтамасыз ету үшін бейімдеулер, өзгерістер, қосымша қызметтер мен мамандандырылған академиялық оқытуды ұсынады. IEP балалардың білім беру мақсаттарына олардың өз күштерімен қарағанда оңайырақ қол жеткізуіне көмектесуге арналған. Төрт құрамдас мақсат: жағдай, оқушы, мінез-құлық және критерийлер. Барлық жағдайда IEP бағалау процесінде анықталған жеке оқушының қажеттіліктеріне сәйкес келуі керек және мұғалімдерге және қосымша қызметтер көрсететін мамандарға (мысалы, көмекші педагогтарға) оқушының мүгеделігін және оның оқу процесіне қалай әсер ететінін түсінуге көмектесуі керек. IEP оқушы қалай оқуға қабілетті екенін, оқуын қалай жақсы көрсететінін және мұғалімдер мен қызметкерлер оқушының тиімді оқуына көмектесу үшін не істейтінін сипаттайды. IEP жасау үшін команда оқушыны күдікті мүгеделіктің барлық салалары бойынша бағалауы, оқушының жалпы білім беру бағдарламасына қол жеткізу мүмкіндігін, мүгеделіктің оқу процесіне қалай әсер ететінін қарастыруы және оқушыға федералдық орналастыруды таңдауы керек. Оқушы арнайы білім беруге жарамды болғанша, IEP мектеп бітіргенге дейін немесе 21 немесе 22 жасқа толғанға дейін үнемі жаңартылып отыруы керек. Егер арнайы білім алатын оқушы бітіргеннен кейін университетке түссе, ол 2004 жылғы Мүгедектігі бар балалардың білім беруін жақсарту туралы заңға сәйкес «мүгедектігі бар бала» санатына енбейді және оның орнына 504-бап бойынша қорғалады. Олар 504-бап бойынша қолдауға өтініш бере алады, бірақ процедура мүлдем басқаша. Мемлекеттік мектептерде оқушылар көбінесе «жалпы білім беру» сыныптарында оқиды. Орналастырудың басқа түрлері: ресурстық бөлмеде (RSP), арнайы күндізгі сынып, жеке сынып, бірлескен оқытушы және мамандандырылған сыныптар немесе арнайы білім беру мұғалімі оқытатын мамандандырылған курстар. Оқушыны қайта бағалау нәтижесінде талаптарға сай келмейтіні анықталса, оны IEP-ден алып тастауға болады. IEP оқушыларға арнайы білім беру сыныптарында немесе арнайы мектептерде ғана емес, тиісті оқу орнын алуын қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл оқушыға мектептің қалыпты мәдениеті мен академиялық сабақтарына мүмкіндігінше қатысуға мүмкіндік беру үшін жасалған. Осылайша, оқушыға тек қана қажет болған жағдайда ғана мамандандырылған көмек көрсетіледі және басқа жағдайларда мүгедектігі жоқ / жалпы білім беретін әріптестерімен бірдей деңгейде іс-шараларға қатысу және өзара әрекеттесу еркіндігі сақталады.
An Individualized Education Program (IEP) is a legal document under United States law that is developed for each public school child in the U. S. who needs special education. It is created through a team of the child's parent(s) and district personnel who are knowledgeable about the child's needs. IEPs must be reviewed every year to keep track of the child's educational progress. An IEP outlines the special education experience for all eligible students with a disability. An eligible student is any child in the U. S. between the ages of 3–21 attending a public school and has been evaluated as having a need in the form of a specific learning disability, autism, emotional disturbance, other health impairments, intellectual disability, orthopedic impairment, multiple disabilities, hearing impairments, deafness, visual impairment, deaf blindness, developmental delay, speech/language impairment, or traumatic brain injury. The IEP describes present levels of performance, strengths, and needs, and creates measurable goals based on this data. It provides accommodations, modifications, related services, and specialized academic instruction to ensure that every eligible child receives a "Free Appropriate Public Education" (FAPE) in the "Least Restrictive Environment" (LRE). The IEP is intended to help children reach educational goals more easily than they otherwise would. The four component goals are: conditions, learner, behavior, and criteria. In all cases, the IEP must be tailored to the individual student's needs as identified by the IEP evaluation process, and must help teachers and related service providers (such as paraprofessional educators) understand the student's disability and how the disability affects the learning process. The IEP describes how the student learns, how the student best demonstrates that learning, and what teachers and service providers will do to help the student learn more effectively. Developing an IEP requires the team to evaluate the student in all areas of suspected disability, consider the student's ability to access the general education curriculum, consider how the disability affects the student's learning, and choose a federal placement for the student. As long as a student qualifies for special education, the IEP is mandated to be regularly maintained and updated up to the point of high school graduation or prior to the 21st or 22nd birthday. If a student in special education attends university upon graduation, they are no longer "children with disabilities" under the Individuals with Disabilities Education Improvement Act of 2004 and are instead protected under Section 504. They can apply for and receive Section 504 accommodations, but the process is very different. Placements in public schools often occur in "general education" classrooms. Other types of placements include RSP (within a resource room), Special Day Class, Self Contained Class, Co Teacher and specialized classes, or sub specialties taught by a special education teacher. Students can also be removed from an IEP if it is determined the student is no longer eligible upon reevaluation. An IEP is meant to ensure that students receive an appropriate placement not only in special education classrooms or special schools. It is designed to give the student a chance to participate in regular school culture and academics as much as is possible for that individual student. In this way, the student is able to have specialized assistance only when such assistance is absolutely necessary, and otherwise maintains the freedom to interact with and participate in activities to the same extent of their non disabled/general education peers.
IEP тобының мүшелері
IEP тобының құрамына оқушы, оқушының ата-анасы немесе заңды өкілі, арнайы білім беру мұғалімі, кем дегенде бір жалпы білім беру мұғалімі, мектеп ресурстарының қолжетімділігі туралы хабардар мектеп немесе мектеп округінің өкілі және оқушының бағалау нәтижелерінің оқу процесіне қатысты маңызын түсіндіре алатын адам (мысалы, мектеп психологы) кіреді. Бұл – саясаттағы кемшілік, оны түзету қажет. Арнайы білім беру бағдарламасына қабылданатын оқушыларға адвокаттар тағайындалуы керек. Жаңа саясат, мүмкіндігі барлар мен жоқтар арасындағы теңсіздікті жояды. Ата-аналары балаларына арнайы білім беру ресурстары қажет деп есептейтін балаларға IEP автоматты түрде берілмейді. Балаға арнайы білім беру ресурстары қажеттігін анықтау үшін мектеп тарапынан бірнеше түрлі тесттер жүргізіледі. Ата-аналар баласына қандай тест жүргізілетінін шеше алмайды, бірақ мектептің баласын тексеруіне келісім беруге міндетті. Ата-аналар баласын мектепте тексеруге келісім бергеннен кейін, округ баланың бағалауын аяқтау және IEP жоспарын талқылау үшін 60 күнтізбелік күнге дейін уақыт алады. Осы тесттердің нәтижелеріне сүйене отырып, мектеп пен ата-аналар бірлесіп кездесу өткізеді және баланың мектептегі қажеттіліктерінің толыққанды қанағаттандырылуын қамтамасыз ететін МӘБ жоспары жасалады. IDEA-ның D бөліміне сәйкес, АҚШ Білім департаменті әрбір штат пен көптеген аумақта ата-аналарға өз балаларын тиімді қорғау үшін қажетті ақпаратты ұсыну мақсатында кем дегенде бір ата-аналарға білім беру және ақпарат орталығын қаржыландырады. Кейбір орталықтар ата-анаға көмектесу үшін, ата-ананы IEP кездесулеріне сүйемелдейтін білімді маманды да ұсына алады. Мектеп, IEP командасының кездесуіне кем дегенде бір ата-ананың қатысуын қамтамасыз етуге міндетті. Егер ата-аналар қатыспаса, мектеп олардың қатысуына мүмкіндік беру үшін барлық қажетті шаралар қолданылғанын көрсетуі керек, соның ішінде ата-аналарды ертерек хабардар ету, кездесуді өзара келісім бойынша уақыт пен орынға жоспарлау, телефон арқылы қатысу сияқты баламалы мүмкіндіктер ұсыну. Мектеп ата-ананың IEP командасының кездесулерінің мазмұнын түсінуін қамтамасыз етуге және есту қабілеті нашар немесе ана тілі ағылшын тілінен өзгеше ата-аналар үшін аудармашы ұсынуға міндетті.
Оқушының жеке білім беру жоспарын әзірлеу
Студенттің арнайы білім беру қызметтеріне қабілетті екені анықталғаннан кейін, СМЖ (IEP) тобынан міндетті түрде СМЖ әзірлеу талап етіледі, ол қабілеттілігі анықталғаннан кейін мүмкіндігінше ертерек іске асырылуы керек. Толық жеке бағалау (ТЖБ) нәтижелерін пайдалана отырып, СМЖ тобы студенттің қазіргі білім беру деңгейін, сондай-ақ студенттің нақты академиялық және баланың білім алуы үшін қажетті кез келген байланысты немесе арнайы қызметтерді анықтау үшін бірлесіп жұмыс істейді. СМЖ әзірлеу кезінде топ студенттің күшті жақтарын, ата-ананың студенттің біліміне қатысты алаңдаушылықтарын, баланың бастапқы немесе соңғы бағалауының нәтижелерін (ата-аналар жүргізген жеке бағалауларды қоса алғанда) және студенттің академиялық, даму және функционалдық қажеттіліктерін қарастыруы керек. Топ кемшіліктерді де қарастыруы керек. Осы салаларды жақсарту үшін тиісті жылдық мақсаттар мен міндеттерді құру керек. Өзінің немесе басқа балалардың білім алуына кедергі келтіретін мінез-құлқы бар студент жағдайында командадан мінез-құлқын оңалту және қолдау шараларын қарастыру талап етіледі. Мінез-құлық мәселелерін шешу үшін командаға Функционалдық мінез-құлықты бағалау (ФМБ) қажет болуы мүмкін. ФМБ-ны балалар психологы жүргізеді, СМЖ тобының қатысуымен. СМЖ тобы студенттің қарым-қатынас қажеттіліктерін қарастыруы керек. Мысалы, егер студент соқыр немесе көру қабілеті нашар болса, СМЖ оқушының оқу және жазу дағдыларын, қажеттіліктерін және болашақ қажеттіліктерін бағалау нәтижесінде бұл оқу үшін жарамсыз екені көрсетілмесе, Брайль шрифтімен оқытуды міндеттейді. Егер студент саңырау немесе есту қабілеті нашар болса, топ баланың тіл және қарым-қатынас қажеттіліктерін, соның ішінде мектеп қызметкерлерімен және құрбыларымен қарым-қатынас жасау қажеттілігін, сондай-ақ баланың тілінде және қарым-қатынас тәсілінде тікелей оқыту қажеттілігін қарастыруы керек. Ағылшын тілін жетік білмейтін бала болса, топ баланың тілдік қажеттіліктерін қарастыруы керек, өйткені бұл қажеттіліктер баланың СМЖ-мен байланысты. Студенттің қазіргі деңгейі, студенттің мүгедектігінің жалпы білім беру бағдарламасына қатысуына және жетістіктеріне қалай әсер ететінін көрсететін көрсеткіштер, өлшемдер немесе қысқа мерзімді мақсаттар, бағдарламаға өзгерістер енгізуді немесе қолдауды қамтитын нақты білім беру қызметтерін ұсыну туралы мәлімдеме, баланың жалпы білім беруге қатыспайтыны туралы түсініктеме, штаттық немесе аудандық бағалаудағы барлық өзгерістердің сипаттамасы, қызметтердің басталу күні мен олардың болжамды ұзақтығы, жылдық өтпелі қызметтер қажеттіліктері туралы мәлімдеме (14 жастан бастап), студент мектепті тастаған кезде (16 жасқа дейін) қызметтердің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін ведомствоаралық жауапкершілік туралы мәлімдеме және студенттің жетістіктері қалай өлшенетіндігі және ата-аналарға қалай ақпарат берілетіндігі туралы мәлімдеме болуы керек. СМЖ студенттің СМЖ-ін ауданның қолда бар бағдарламалары мен қызметтеріне емес, олардың қажеттіліктеріне негізделіп әзірлеуді талап етеді. Студенттің тиісті білім алуы үшін қандай қызметтер қажет екенін анықтау кезінде ауданның белгілі бір қызметтерге ие екендігі ескерілмеуі керек.
Тиісті орынды анықтау
IEP әзірленгеннен кейін, IEP тобы студенттің IEP-ін ең оңай іске асыруға мүмкіндік беретін ортаны анықтайды. IDEA студенттің білім беру қажеттіліктері IEP әзірлеу процесін анықтағаннан кейін ғана орналасу туралы шешімдер қабылдауды талап етеді. Мектептер баланың IEP-ін мүгедектіктің белгілі бір түріне арналған бұрыннан бар бағдарламаға сәйкес әзірлемейді; орналасу оқушының қажеттіліктеріне сәйкес жазылған IEP-ге сәйкес таңдалады. IDEA мемлекеттік және жергілікті білім беру мекемелеріне мүмкіндігі шектеулі балаларды мүмкіндігі шектеулі емес әріптестерімен бірге, мүмкіндігінше көп деңгейде білім беруді талап етеді. Бала жеке мектепке немесе арнайы сыныптарға тек қана мүгедектігінің ауырлығы немесе сипаты, тіпті қосымша көмек пен қызмет көрсету арқылы да, оқушыға жалпы сыныпта тиісті білім алуға кедергі келтірсе ғана орналастырылуы мүмкін. Оқу орнын анықтау кезінде бастапқы болжам студенттің қазіргі академиялық деңгейі және мүгедектігінен көрінетін қажеттіліктері болуы тиіс. Кейбір жалпы орналасу орындарына жалпы білім беретін сынып, интеграцияланған сынып, ресурстық сынып, жеке сынып және басқа да орындар жатады, оларға бөлек мектептер мен тұрғын үйлер кіреді. Мектеп жүйесі балаға тиісті орналасуды қамтамасыз ету міндетін өзі балаға тиісті бағдарламаны ұсыну арқылы, басқа мекемемен тиісті бағдарламаны ұсыну үшін кеңесу арқылы немесе IDEA-ға сәйкес келетін басқа да механизмдерді/шарттарды пайдалану арқылы орындай алады. Орналасу тобы өз шешімін IEP-ге және балаға қай орналасу орынның қолайлы екендігіне негіздейді. Жалпы білім беретін сынып ең шектеусіз орта болып саналады. Жалпы білім беретін мұғалімнен басқа, арнайы білім беретін мұғалім де болуы тиіс. Арнайы білім беретін мұғалім оқу бағдарламасын оқушының қажеттіліктеріне сәйкес бейімдейді. Көптеген мектеп жасындағы IEP оқушылары мектептегі уақытының кем дегенде 80 пайызын осы ортада өз құрбыларымен өткізеді. Зерттеулер ерекше қажеттіліктері бар оқушылардың жалпы білім беруге және оның оқу бағдарламасына қатысуының пайдалы екенін көрсетеді. Интеграцияланған сыныпта көбінесе нейротиптік балалар және бірнеше IEP-сі бар балалар болады. Бұл әдетте әлеуметтік дағдыларына көмек қажеттілігі бар мүмкіндігі шектеулі балалар болады. Бұл оларға нейротиптік балалардың мінез-құлқын үлгі алуға мүмкіндік береді. Әдетте, осы сыныпта IEP-сі бар балаларға көмектесу үшін көмекші болады. Ресурс сыныбы - бұл арнайы білім беретін мұғалім студенттердің шағын топтарымен жұмыс істейтін, студенттермен тиімді жұмыс істейтін әдістерді қолданатын орын. Бұл орын 40-тен 79 пайызға дейін уақытын жалпы білім беретін сыныпта өткізетін студенттерге қолжетімді. Бұл жағдайда "ресурс" термині жалпы білім беруден тыс уақыт мөлшерін білдіреді, бірақ оқыту формасын емес. Бұл мектептің арнайы білім беру бағдарламасына мұқтаж деп саналатын балаға қаржыландыру себептерімен автоматты түрде бас тартуға бейімделуі екенін білдіреді. Федералды үкімет мектеп округтеріне көбірек қаржы беруі керек, ал мектеп округтері арнайы білім беру бағдарламасына көбірек қаржы бөлуі керек. Осылайша, қажетті қызметтерге көбірек студенттер қол жеткізе алады. Студентті тексеріп, оның мүгедектігі расталғаннан кейін IEP жоспары жасалады. Бала ата-анасы немесе заңды өкілдері оны арнайы білім беруден шығаруды сұрамаса немесе бала IEP мақсаттарына жетіп, қайтадан тестілеуден өтіп, сәтті нәтиже көрсетсе ғана арнайы білім беруде қалады. Кейбір арнайы білім беру бағдарламалары баланы біртіндеп жалпы білім беретін сыныптарға сынап көреді. Бұл балаға арнайы білім беру бағдарламасын қажет етпей-ақ, оның табысқа жетуіне кепілдік беру үшін жасалады. Егер бала жалпы сыныпта сәтті оқыса, онда оған арнайы білім берудің қажеті жоқ. Егер бала жалпы білім беретін сыныптарда жақсы нәтиже көрсетпесе, IEP қатысушылары баланың неліктен сәтті оқымағанын анықтау үшін қайтадан жиналады. Мектептің мақсаты - балаға мектепте табысқа жетуіне көмектесу, оған жету үшін қандай ресурстар қажет болмасын.
Процедуралық кепілдіктер
Мектеп қызметкерлері ата-аналарға IDEA заңында көзделген барлық рәсімдік кепілдіктерді түсіндіретін Процедуралық кепілдіктер туралы хабарлама ұсынуға міндетті. Ақпарат ата-ананың түсінетін және ана тілінде болуы керек. Процедуралық кепілдіктер туралы хабарламаның көшірмесі жеке білім беру жоспары (ЖБЖ) отырысында болуы тиіс. Мектеп ата-анаға баласының ЖБЖ-ның көшірмесін ақысыз беруге міндетті. Заңдық ережелерде дауды шешудің кең ауқымды жүйесі қарастырылған. Оған құжаттармен танысу құқығы, білім беру бағдарламасын өзгерту туралы алдын ала хабарлау, делдалдық келісімдерге қатысу құқығы және бейтарап сот процесіне қатысу құқығы кіреді.
Арнайы дайындалған нұсқаулық
Арнайы жоспарланған оқыту оқу мазмұнына, оқыту әдісіне, оқушының білім беруде мағыналы үлгеріске қол жеткізуіне қажетті әдістер мен өлшемдерге әсер етеді. Бұл оқытуды тиісті білімі бар арнайы білім беру мұғалімі немесе байланысты қызметтер көрсететін маман жасайды немесе оған қатысады. Оқушыларға ресурстық кабинетте (IEP-де бағдарлама және орналасу бойынша міндеттелген) ұсынылған шағын топтық оқыту, әсіресе тілге негізделген оқытуда жақсы нәтижелер беруі мүмкін. Кейбір оқушылар үшін мұғалімдерге ақпаратты манипуляциялық құралдар арқылы ұсыну қажет болуы мүмкін. Басқа оқушылар үшін мұғалімдерге тек маңызды негізгі түсініктерді таңдап оқыту және содан кейін бағалау шаралары мен өлшемдерін осы мазмұндағы өзгерістерге сәйкес өзгерту қажет болуы мүмкін. IEP командасы оқушының IEP-інде нақты оқыту түрінің қарастырылғандығын анықтайды. Әдетте, егер әдістеме оқушының жеке қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажеттілердің маңызды бөлігі болса, онда әдістеме енгізіледі. Мысалы, егер оқушының оқу қабілеті төмен болса және ол дәстүрлі әдістермен оқуды үйренбесе, онда басқа әдіс қолданылады. Мұндай IEP ұсынысын қосатын кезде команда нақты бағдарламаны атаудың орнына тиісті әдістеменің құрамдас бөліктерін сипаттайды.
Ата-аналардың қатысуы
Зерттеулер ата-ананың баланың біліміне қатысуының маңыздылығын көрсетті. Джеймс Гриффит (1996) ата-аналардың қатысуы және ықпалдылығы жоғары мектептерде оқушылардың үлгерім деңгейін бағалау сынақтарының нәтижесі де жоғары екенін анықтады. Ата-аналарды мектеп қызметіне қатыстырудың әртүрлі жолдарына көп назар берілгенімен, ерекше білім беруді қажет ететін оқушылардың ата-аналарын қалай тиімдірек қатыстыру туралы аз жазылған. АҚШ Білім беру басқармасының 1998 жылғы IDEA-ға енгізген өзгерістері ата-аналардың білім беру процесіне қатысуын күшейтуге бағытталған маңызды жаңалықтарды қамтыды. Бұл өзгерістер мектеп округтерінен ата-ананы баланың мүмкіндігін анықтауға, арнайы білім беру бағдарламалары мен қызметтеріне қажеттілігін және осы қызметтерді қандай көлемде алатынын анықтауға шақыруды талап етті.
Бағдарламаның өзгерістері
Бағдарлама мазмұнына өзгерістер енгізілуі мүмкін, мысалы, академиялық жетістік критерийлерін төмендету, сынып деңгейінен төмен бағалаулар сияқты баламалы мемлекеттік бағалау санын азайту, немесе оқушыға "назарланған баға" алуға рұқсат беру – бұл баға мектеп бітіру куәлігінде танылады, бірақ "назарланған" деп белгіленеді.
Сыныптағы орын
Оқушының білім беру қажеттіліктерінің бір бөлігі сыныптағы мүмкіндіктер арқылы қанағаттандырылуы мүмкін. Мүмкіндіктер әдетте жалпы білім беретін ортада жалпы білім беретін мұғалімдермен ұсынылады. Мүмкіндіктер оқу материалының мазмұнын өзгертуді қамтымайды, керісінше, оқушыларға ақпаратты қабылдауға немесе өздерінің кемістіктерін ескере отырып, білгендерін көрсетуге мүмкіндік береді, соның арқасында мүгедектік қаупі азаяды. Мысалы, бала басқа оқушыларға қарағанда үй тапсырмасын немесе бағалауды аз немесе басқаша бөліктермен орындауы мүмкін. Олар қысқаша шағын жұмыстар жазуы немесе бастапқы тапсырманың орнына басқа жобалар мен тапсырмалар алуы мүмкін. Мүмкіндіктерге артықшылықты орын, мұғалімнің жазбаларының түсірмесін беру, жазбаша емес, ауызша сынақтар өткізу, сынақтар мен тапсырмаларға уақытты ұзарту, мәтін өңдеуші немесе ноутбук қолдану, тыныш бөлмеде сынақтар тапсыру, сезімталдық қажеттіліктері үшін назар аударуға үзіліс беруге ескертулер мен еске салулар, сондай-ақ нақты пәндер бойынша көмек көрсету сияқты шаралар кіруі мүмкін. Оқу бағдарламасында өзгерістер оқушының сыныптан өте шыққан материалды оқуға қажеттілігі болғанда, мысалы, сынып операциялар ретімен қолдануға көшкенде, оқушы көрсеткіштермен жұмыс істеуі мүмкін. Бұл бағалау өлшемдерінде де болуы мүмкін, онда жеке білім беру бағдарламасы (ЖББ) бар оқушы басқа оқушылардан өзгеше стандарттар бойынша бағаланады.
Қатысушы қызметтер
Егер балаға арнайы білімге қол жеткізуге немесе одан тиесілі пайданы алуға қосымша қызметтер қажет болса, мектептер осыған байланысты қызметтерді ұсынуға міндетті, олар: тілдік терапия, еңбек немесе физикалық терапия, аудармашылар, медициналық қызметтер (мысалы, балаға күндізгі уақытта қажетті процедураларды орындау үшін медбике, мысалы, катетеризация), бағдарлау және қозғалыс қызметтері, ата-аналарға кеңес беру және оларға баласының жеке білім беру жоспарын (ЖБЖ) іске асыруға көмектесу үшін оқыту, психологиялық немесе кеңес беру қызметтері, демалыс қызметтері, қалпына келтіру, әлеуметтік жұмыс қызметтері және көлік. Қажет болған жағдайда оқушыға арнайы көлікпен қамтамасыз етіледі. Мұндай жағдай оқушының ауыр мүгедектігі болғанда және оған коляска қажет болғанда немесе оның эмоционалдық проблемалары анықталғанда туындауы мүмкін.
Басқа елдер
Ұлыбританияда осыған баламалы құжат Жеке білім беру жүйесі деп аталады.
Канада
Канадада жеке білім беру жоспары (IEP), арнайы білім беру жоспары (SEP), жеке бағдарлама жоспары (IPP), оқушыларды қолдау жоспары (SSP) немесе жеке қолдау көрсету жоспары (ISSP) сияқты құжаттар бар, бұл провинцияға немесе аумаққа байланысты. Канададағы IEP жүйесі АҚШ-тағы жүйеге ұқсас жұмыс істейді, алайда провинциялар арасындағы ережелер өзгеше.
Сауд Арабиясы
Сауд Арабиясында бұл құжат Жеке білім беру бағдарламасы деп аталады. Сауд Арабиясындағы барлық мектептер мүмкіндігі шектеулі балалардың барлығына жеке білім беру бағдарламасын (ЖББ) ұсынуға міндетті. Сауд Арабиясында ЖББ құру процесінде ата-аналар мен басқа да қызметтер көрсететін мамандар қатыстырылмауы мүмкін.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Кассияннис, А., және Мааг, Дж. В. (2001). "Білім беру әдістемелері: құқықтық және практикалық мәселелер". Мектептегі оқу жетіспеушілігін болдырмау, 46(1), 31–36. Льюис, А. С. (2005). "Ескі, жаңа IDEA". Білім беру дайджесты, 70(5), 68–70. Паттерсон, К. (2005). "Сынып мұғалімдерінің 1997 жылғы IDEA туралы білуі керек нәрселер". Каппа Дельта Пи жазбалары, 41(2), 62–67. Пьеренджело, Роджер және Джулиани, Джордж (2004). Арнайы білім берудегі көшу қызметтері: практикалық тәсіл. Пирсон Эдукейшн. 3–9 беттер. Басып шығарылған. Ормрод, Жанн Эллис. Білім беру психологиясы: Оқушыларды дамыту (бесінші басылым). Пирсон, Меррилл Прентис Холл, 2006 жыл. Вейшар, М. К. (2001). "Жеке білім беру жоспары процесіндегі жалпы білім беру педагогының рөлі". Клиринг Хаус, 75(2), 96–98.