Кіріспе

Перс шығанағы соғысында болған танк шайқасы, сондай-ақ 1813 жылғы шайқас.

Медина қырқасы шайқасы – 1991 жылғы 27 ақпанда Перс шығанағы соғысы кезінде АҚШ-тың 1-ші бронетанкті дивизиясы мен Ирак Республикалық гвардиясының 2-ші бригадасы арасында Басра қаласының жанында, Ирак аумағында болған танк шайқасы. АҚШ-тың 3-ші пехоталық дивизиясының 3-ші бригадасы шабуылға жетекшілік ету арқылы маңызды үлес қосты. Ирактың Аднан механикаландырылған дивизиясы да қатысты. Медина қырқасы – американдық әскерлер шамамен 7 миль (11 км) ұзындықтағы төмендікке берген атау. Шамамен екі сағатқа созылған бұл шайқасты кейбір дереккөздер соғыстың ең ірі танк шайқасы деп санайды. Ол Киви фазалық шебінен батысқа, Смаш фазалық шебінен шығысқа және Грейп фазалық шебінен солтүстікке қарай өтті. Фазалық шептер – әрбір бірнеше километр сайын картада көрсетілетін және шабуыл операциясының барысын өлшеуге қолданылатын бағыттар.

Тарих

1-ші бронетанктік дивизияның қолбасшысы генерал-майор Рон Гриффит болды. Оның құрамында 3000 шамасында көлік, оның ішінде 348 M1A1 Abrams танкісі болды. 1-ші бронетанктік дивизияның 1-ші жеке атқыштар эскадрильясы Медина дивизиясымен байланыс орнатып, дивизия командиріне жау күштерінің орналасқан жері туралы хабарлады. 1-ші бронетанктік дивизияның 2-ші бригадасы (TF 4 70-ші бронетанктік, TF 2 70-ші бронетанктік және TF 1 35-ші бронетанктік үш батальоннан тұрады) осы шайқаста белсенді әрекеттер жасады және оған полковник Монтгомери Мейгс (Азамат соғысының даңқты генералы Монтгомери С. Мейгстің ұрпағы) басшылық етті. 3-ші бригада, 3-ші жаяу әскер дивизиясы, полковник Джеймс Райлидің басшылығымен, соғыс барысында 1-ші бронетанктік дивизияның 1-ші бригадасын алмастырды және шайқасқа қатысты. Медина қырқасы – «Құмдауыл» операциясы кезінде американдық күштер ирактықтардың күшті қарсылығына тап болған және алға жылжудың қиын болған шайқастардың бірі болды. Ирактық күштері жақсы жайғастырылғандықтан, американдық күштер қырқаның үстінен өтіп кеткенге дейін оларды көре алмады. Бұл кері беткейдегі орналасу ирактықтарға M1 Abrams танкілері мен M2 Bradley жаяу әскерлік ұрыс машиналарынң күшті алыс қашықтықтағы тікелей атысынан қорғануға мүмкіндік берді. Шайқас барысында американдық күштер 186 ирактық таңкін (көбінесе Т-72М, «Асад Бабиль» және ескірген 69-шы үлгідегі) және 127 бронетехниканы жойды. Тек 4 «Абрамс» танкісі тікелей оқтан зақымданды. Дәлелдерге сүйенсек, олардың кейбірі ирактық Т-72 танкілерінен атылған. Баллистикалық сараптамалар осыны растады, сондай-ақ сабот тесіктері сияқты физикалық дәлелдер де бар. Ирактық танктердің 38-і АҚШ армиясының AH-64 Apache және АҚШ әуе күштерінің A-10 Thunderbolt II тікұшақтарымен жойылды. 75-ші далалық артиллерия бригадасы және 25-ші далалық артиллерияның B батареясы, дивизияның мақсатты анықтау батареясы, қарсы артиллериялық миссияларды жүргізіп, осы процесте екі Медина далалық артиллерия батальонын жойды. 1-ші далалық артиллерия полкінің 2-ші батальоны да кейіннен осы қарсы батареялық миссияларға қатысты. 25 ақпанда 3-ші бригада, 3-ші жаяу әскер дивизиясы 113 шақырымдық қашықтыққа жылжу жасап, 26-шы жаяу әскер дивизиясының бөлімдерін жойды, нәтижесінде 299 тұтқынға алынды. 26 ақпанда 3-ші бригадаға шығысқа шабуыл жасап, аймақтағы Ирак Республикалық гвардиясының күштерімен байланыс орнату және оларды жоюға бұйрық берілді. 3-ші бригада 12 сағат ішінде 74 шақырымды қамтыған қарқынды және үздіксіз жылдамдықпен жылды, күні-түні 52-ші бронетанктік дивизия, 17-ші, «Аднан» және «Тавакална» дивизияларының бөлімдерімен бірнеше шайқастар жүргізді. «Тавакална» дивизиясымен болған бір шайқаста бригада Кувейт операциялық аймағынан шығып жатқан ирактық күштерін жабу үшін асығыс қорғаныс орнатқан 27 советтік экспорттық үлгідегі Т-72 таңкін жойды. 27 ақпанда 3-ші бригада, 3-ші жаяу әскер дивизиясына аймақтағы RGFC күштерімен байланыс орнату және оларды жою үшін қуғын-сүргін операциясына көшуге бұйрық берілді. Бригада «Аднан» дивизиясына шабуыл жасап, RGFC-нің ірі логистикалық базасын басып алып, 465 тұтқынды ұстады және төрт басқа ирактық дивизиясының бөлімдерімен күшейтілген Медина бронетанктік дивизиясымен байланыс орнатты. Қатыгез шайқас 82 танк, 31 бронетранспортер, 11 артиллериялық құрал, 48 жүк көлігі, 3 зениттік қару жойылды және 72 тұтқын алынды, ал қарсы жақтан 2 «Брэдли» атқыштар машинасы, 1 сарбаз қаза тапты және 30 сарбаз жараланды. Бұл АҚШ күштеріне басымдық берді, өйткені «Абрамс» танктері алыс қашықтықтан оқтап жоюға маманданған; олардың «Чобхэм» бронясы алыс қашықтықтан атылған оқтарға өте төзімді. Американдықтардың биіктік артықшылығы ирактық танктерінің тиімді қашықтығын азайтып, ирактық артиллериялықтарға дұрыс мақсат таңдауға мүмкіндік бермеді. Дегенмен, ирактықтар қарсылық көрсетіп, A-10 Thunderbolt II және екі AH-64 Apache тікұшағын атып түсірді. 1-ші бронетанктік дивизия мен 3-ші жаяу әскер дивизиясының 3-ші бригадасының көп бөлігі «Батырлық бірлік» марапаттарымен марапатталды. Сол газетте жарияланған мақалада: «Америкалықтарда 100-ден астам танк болды, бұл Ирак күштеріндегі танктердің жалпы санымен шамалас. Бірақ американдықтардың ирактықтарға қарағанда шабуылдық тікұшақтар мен A-10 танкіге қарсы ұшақтар сияқты айтарлықтай артықшылықтары болды. Ирактықтарда қолдау ұшақтары болған жоқ».