Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық жазушы (1938–2022)
теңіз биологы
Australian writer (1938–2022)
the marine biologist
Фрэнк Томас Мурхаус (21 желтоқсан 1938 – 26 маусым 2022) – қысқа әңгіме, роман, эссе және сценарий жазу саласындағы маңызды ұлттық жүлделерді жеңіп алған австралиялық жазушы. Оның шығармалары Ұлыбританияда, Францияда және АҚШ-та жарияланды, сондай-ақ неміс, испан, қытай, жапон, серб және швед тілдеріне аударылды. Мурхаус 2001 жылы «Қараңғы сарай» романы үшін Майлс Франклин әдеби сыйлығын жеңіп алғанымен әйгілі.
Frank Thomas Moorhouse (21 December 1938 – 26 June 2022) was an Australian writer who won major national prizes for the short story, the novel, the essay and for script writing. His work has been published in the United Kingdom, France and the United States, and translated into German, Spanish, Chinese, Japanese, Serbian and Swedish. Moorhouse is best known for having won the 2001 Miles Franklin Literary Award for his novel Dark Palace
Ерте өмір
Мурхаус Ноура қаласында, Жаңа Оңтүстік Уэльсте, Жаңа Зеландияда туған әкесі Франк Осборн Мурхаус, ОАМ, және анасы Пуртанри Танес Мэри Мурхаус (құрметті Кэттс), ОАМ отбасында үш ұлдың кенжесі болып дүниеге келді. Оның анасы 1837 жылы Австралияға жеткізілген британдық сотталушы Джон Боден Йейтстің (1807–1861) тікелей ұрпағы еді. Оның әкесі ауыл шаруашылығы машиналарын ойлап тапқан және әйелімен бірге Ноурада сүт өнеркәсібі үшін машина жасау зауытын құрған. Оның ата-анасы да қоғамда белсенді көшбасшылар болды. Мурхаус ерте жасынан бері үнемі кітап оқып, жазушы болу арманы туралы жиі айтатын. Он екі жасында ауыр жарақат алып, бірнеше ай төсекке жатқанда «Әлиса Кереметтер елінде» кітабын оқығаннан кейін жазушы болуға ниеттенген. Кітапты оған Моурхаус отбасымен танысу үшін Ноураға алғаш рет келген қарындасы Мюриэл Моурхаус (Левис) сыйлаған. «Осы кітаптың сиқырын сезінгеннен кейін, мен осы сиқырды жасайтын сиқыршы болғым келді». Мурхаус Ноурада бастауыш және орта білім алды, ал орта білімін Волонгонг орта техникалық мектебінде (WSJT) орта білім туралы куәлікке дейін, ал Ноура орта мектебінде бітірді. Оның әскери қызметіне WSJT-дегі әскери мектеп курсанттарының екі жылдық оқуы, соның ішінде байланыс маманы және офицерлік курс кірді. Ол үш айлық негізгі дайындықтан және үш жылдық міндетті әскери қызметін Сидней университетінің полкіндегі (жаяу әскер) және Риверина полкіндегі Вагга Ваггада (1957–1960) резервтік армияда өтеді. Ол Сиднейде газетші және Вагга Ваггада журналист болып жұмыс істеген кезде Квинсленд университетінде сырттай оқып, саяси ғылым, Австралия тарихы, ағылшын тілі және журналистика, сондай-ақ құқық, тарих және тәжірибе пәндерін оқыды, бірақ бітірген жоқ.
Moorhouse was born in Nowra, New South Wales, the youngest of three boys, to a New Zealand born father, Frank Osborne Moorhouse, OAM, and mother, Purthanry Thanes Mary Moorhouse (nee Cutts), OAM. His mother was a direct descendant of John Boden Yeates (1807 1861), a British convict transported to Australia in 1837. His father was an inventor of agricultural machinery who, with his wife, established a factory in Nowra to make machinery for the dairy industry. Both his parents were active leaders in the community. Moorhouse was a constant reader from an early age and often spoke of his desire to be a writer after reading Alice in Wonderland while bedridden for months from a serious accident at the age of twelve. The book was given to him by his sister in law, Muriel Moorhouse (nee Lewis,) on her first ever visit to Nowra to meet the Moorhouse family. "After experiencing the magic of this book, I wanted to be the magician who made the magic." Moorhouse's infant and primary schooling was at Nowra and his secondary schooling at Wollongong Secondary Junior Technical (WSJT) High School to the Intermediate Certificate, and Nowra High School to Leaving Certificate. His military service included army school cadets for two years at WSJT including signals specialist course and cadet officer course. He completed his compulsory national military service of three months' basic training and three years part time in the Reserve Army (infantry) in the University of Sydney Regiment and in the Riverina Regiment, Wagga Wagga (1957–1960). He studied units of undergraduate political science, Australian history, English, and journalism—law, history and practice—at the University of Queensland as an external student while working as a cadet newspaper journalist in Sydney and as a journalist in Wagga Wagga, without completing a degree.
Жазушылық мансап
Мектепті бітіргеннен кейін Мурхаус мансабын көшірмеші ретінде бастады, содан кейін 1955–1957 жылдары Daily Telegraph газетінде журналист-кадет болып оқыды. Мурхаус қарым-қатынас пен оны бақылаудың қалай дамып келе жатқаны, сондай-ақ шығармашылық мамандықтардың экономикамен және саяси жүйемен байланысы туралы жазды және дәріс берді. Ол сөз бостандығын қорғау және оған қатысты мәселелерді талдау ісінде белсенділік танытты. 1970 жылдары цензураға қарсы күресі кезінде бірнеше рет тұтқындалып, сотталды. Ол Австралия авторлық құқық агенттігінің (ААҚ) төрағасы, директоры және негіздеушілерінің бірі болды. ААҚ баспагерлер мен авторлардың авторлық құқықты пайдалануды үйлестіру үшін құрылған және қазір Австралия жазушыларына жыл сайын миллиондаған доллар үлестіреді. Ол Австралия авторлар қоғамының бұрынғы президенті және Австралия баспасөз кеңесінің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол Австралия журналистер қауымдастығының ұйымдастырушысы болды. Мурхаус 2005 жылы Сиднейдегі PEN көрнекті жазушылар тобының мүшесі болып тағайындалды. Ол өнер, байланыс және осымен байланысты салалардағы Австралия мен шетелдік конференцияларға қатысты және Австралия мен шетелдің әртүрлі университеттерінде қонақ лекторы және жазушы ретінде жұмыс істеді.
After leaving school, Moorhouse began his career as a copy boy and then trained as a cadet journalist on the Daily Telegraph (1955–1957). Moorhouse also wrote and lectured on the way communication and the control of communication has been developing and the relationship of creative professionals to the economy and to the political system. He was active in the defence of freedom of expression and in analysis of the issues affecting it and in the 1970s was arrested and prosecuted on a couple of occasions while campaigning against censorship. He was in turns the chairman, a director, and one of the founding group of the Australia Copyright Agency (CAL), which was set up by publishers and authors to coordinate the use of copyright and which now distributes millions of dollars annually to Australian writers. He was a past president of the Australian Society of Authors and a member of the Australian Press Council. He was also an organiser for the Australian Journalists' Association. Moorhouse was appointed a member of the Sydney PEN eminent writers panel in 2005. He participated in Australian and overseas conferences in arts, communication and related areas and served as a guest lecturer and writer in residence at sundry Australian and overseas universities.
Жеке өмір және өлім
Мурхаус 1959 жылы орта мектептегі қарындасы Венди Хэллоуэйге үйленді, бірақ төрт жылдан кейін олар ажырасып, балалары болмады. Содан кейін ол өзінің андрогиниясымен қалыптасқан, кейде дүрбелеңді бисексуалдық өмір салған, оның бір бөлігі «Martini: A Memoir» (Random House 2005) кітабында баяндалған. Мурхаус Сиднейдің Поттс-Пойнт ауданында жалғыз өмір сүрді. Мансабының басында ол жеке адамның шыншылдығына берілді, кез келген адамнан сұраған сұраққа адал жауап беруге тырысатынын айтты. Қоғамдық пікір білдіруде ол жеке және қоғамдық өмірді бөлу туралы түсінік пен жеке өмірдің құндылығын күмәндандырды. Өмірі бойы ол карта мен компаспен, жолсыз, сегіз күндік саяхаттар жасап, шұғылалы жерлерге жеке барып тұрды. Өлгенше рюкзагын дайындап, соңғы рет тауға шығуға ниеттенгенін айтты. Ол сондай-ақ, тамаша талғаммен, әсіресе ұлуларға құмар болды. Бірде ол «Wining and Dining» атты ой-пікір орталығының мүшесі болғанын айтқан. «Эдит трилогиясы» (1989–2011) романдарының зерттеу және жазу кезінде ол Бесансон (Франция, Женеваға жақын), Вашингтон, Кембридж және Канберрада тұрды. Оның 80 жылдығына орай, профессоры Вэй Ченг (оның қарындасы Карин Мурхаус тұрған жері) оның портретін салған. Оның «Эдит трилогиясына» арналған майлы суреті қазір Австралия Корольдік Автомобиль Клубында ілулі тұр. Бұл Фрэнктың үш белгілі портретінің бірі, ал қалған екеуін марқұм Адам Каллен салған. Мурхаус 2022 жылдың 26 маусымында 83 жасында Сиднейдегі ауруханада қайтыс болды. 2001 жылы ол Австралия қоғамына жазу арқылы қызмет еткені үшін ғасырлық медальмен марапатталды. Мурхаусқа Гриффит университеті құрметті әдебиет докторы атағын берді. 2009 жылы Мурхаус Констанц университетінің «Zukunftskolleg» жоғары стипендиясын алды. Мурхаусқа Сидней университеті құрметті әдебиет докторы және Гриффит университетінің докторы атағы берілді.
Moorhouse married his high school girlfriend Wendy Halloway in 1959, but they separated four years later, having no children. Thereafter he led a sometimes turbulent bisexual life shaped by his own androgyny, some of which is chronicled in his book Martini: A Memoir (Random House 2005). Moorhouse lived alone in Potts Point, Sydney. Early in his career he committed himself to a philosophy of personal candour, stating that there was no question a person could ask of him to which he would not try to give an honest answer. In his public commentary he questioned the notion of separation of public and private life and the concept of privacy. Throughout his life he frequently voyaged alone on eight day, map and compass, off trail treks into wilderness areas. Right up until his death he still had his backpack ready, saying he would like to go on one last hike. He was also a gourmet with a special passion for oysters. He once said that he was a member of a think tank called Wining and Dining. During the researching and writing of his League of Nations novels—the 'Edith Trilogy' (1989–2011)—he lived in Besançon, France (close to Geneva), Washington D. C., Cambridge, and Canberra. To mark his 80th birthday, Prof. Wei Cheng (husband of his niece, Karin Moorhouse) painted his portrait. The oil painting, a tribute to his Edith Trilogy, now hangs in the Royal Automobile Club of Australia. It is one of just three known portraits of Frank, the other two painted by the late Adam Cullen. Moorhouse died at a hospital in Sydney on 26 June 2022 at the age of 83. and in 2001 he received the Centenary Medal for service to Australian society through writing. Moorhouse was conferred with a Doctor of Letters honoris causa by Griffith University. In 2009, Moorhouse was awarded the Senior Fellowship of the Zukunftskolleg at the University of Konstanz. Moorhouse was conferred a Doctor of Letters honoris causa by the University of Sydney, and Doctor of the University by Griffith University.
Шығармашылық емес
Мурхаус, Фрэнк (2014) Австралия бақылау астында. Random House Австралия.
Moorhouse, Frank (2014) Australia Under Surveillance. Random House Australia.
Мартини: естеліктер
Мартини: Естеліктер 2005 жылы жарық көрді. Автобиографияның бір бөлігі, мартини коктейлінің тарихының бір бөлігі болған кітаптың қарапайым сюжеті автор мен мартиниге әуес досы В.И. Волц арасындағы коктейль туралы терең әңгімелерді қамтиды. Бұл кейіпкер Мурхаустың досы, сценарийші Стивен Кацтың прототипі. Кітапта Мурхаустың бұрынғы әйелі, журналист Венди Джеймстің Ноура қаласында студент кезінде жазған махаббат хаттары да бар. Ол олардың рұқсатсыз жарияланғанына және оның ұстазының бірімен болған қарым-қатынасы туралы айтылғанына қатты ашуланды. Джеймс кітаптан түскен табысты қайырымдылыққа жұмсауды сұрады, соның ішінде ЖИТС-тен зардап шеккен балаларға көмектесетін қайырымдылық қорларына беруге болатынын ұсынды. Мурхаус Джеймске 20-30 хатты қайтаруға келісті, бірақ мұғаліммен болған қарым-қатынасқа қатысты кітаптағы бөлімдер үшін кешірім сұраудан бас тартты. "Кітапта бұрынғы әйелі – тіпті ол Венди емес – мұғалімімен қарым-қатынас жасағаны туралы ешқандай нақты айтылмаған. Бұл идея тек ақыл-есінен айырылған баяндаушы-автордың ойында ғана бар."
Martini: A Memoir was published in 2005. Part autobiography, part history of the martini, the book's minimal plot involves deep conversations about the cocktail between the author and his martini obsessed friend, V. I. Voltz, a character based on Moorhouse's friend, screenwriter Steven Katz. The book includes love letters written by Moorhouse's ex wife, the journalist Wendy James, to him during her time as a student in Nowra. She was deeply unhappy at their unauthorised publication and at the suggestion that she had had an affair with one of her teachers. James requested that any monies earned from the book's publication be donated to charity, suggesting that charities which aid children affected by AIDS would be suitable recipients. Moorhouse offered to return 20–30 letters to James but refused to apologise for the passages of the book dealing with the affair with the teacher saying, "Nowhere in the book is it seriously suggested that the ex wife – not that it's purely Wendy – ever had an affair with her teacher. This idea exists only in the mind of the character – of the demented narrator author."