Кіріспе

Норвегиядағы Драмен мен Эйдангер арасында жүретін темір жол желісі – Вестфолд желісі (Vestfoldbanen). Бұл жол Драммен станциясындағы солтүстік терминалында Драммен желісімен қосылады және Скиен станциясынан кейін Братсберг желісі ретінде жалғасады. Желі тек жолаушылар пойыздары үшін пайдаланылады, оларды Vy компаниясы қамтамасыз етеді. Пойыздар солтүстікке Ослоға және оңтүстік-батысқа Гренландқа қатынайды. Эйдангерден Скиенге дейінгі бөлігі жиі Вестфолд желісінің құрамына кіреді. Стандартты калибрлі желі электрлендірілген және он екі станциясы бар. Вестфолд желісі Вестфолд жағалау аймағынан өтеді және Холместранд, Тёнсберг, Сандефьорд және Ларвик сияқты ірі қалаларға, сондай-ақ Сандефьорд әуежайы, Торпқа қызмет көрсетеді. Ларвик станциясына дейінгі бөлігі 1881 жылдың 13 қазанында, ал қалған бөлігі, Скиен станциясына дейінгі кеңейтумен бірге, 1882 жылдың 23 қарашасында ашылды. Бастапқыда бұл желі Драммен–Скиен желісі (Drammen–Skienbanen), Округ желісі (Grevskapsbanen) және Жарлсберг желісі (Jarlsbergbanen) деп әртүрлі атаулармен белгілі болды, кейін Вестфолд желісі деп аталды. Хортен қаласына қазір жабық Хортен желісі арқылы Скоппум станциясынан қызмет көрсетілді. Кейіннен тағы үш тармақ салынды: Бревик желісі (1895), Тёнсберг–Эйдсфосс желісі (1901) және Холмстранд–Витингфосс желісі (1902). Соңғы екеуі жеке меншікке тиесілі болды және 1938 жылы жабылды. Вестфолд желісі 1949 жылы Норвегиядағы соңғы магистральдық темір жолы ретінде бастапқы тар калибрлі 3 фут 6 дюймнен стандартты калибрге ауыстырылды. Ол 1957 жылы электрлендірілді. 1980 жылдардан бері желіні жоғары жылдамдықтыққа жаңарту жоспарлары жасалып келеді. Бірінші бөлігі 1995 жылы, Санде станциясынан өтетін бөлігі 2001 жылы, Никиркедегі айналма жолы 2002 жылы және Тёнсбергтегі Жарлсберг туннелін қамтитын бөлігі 2011 жылы ашылды. 2016 жылы Холместранд арқылы жаңа темір жол ашылды, оның көп бөлігі Холместрэндспортен туннелінде орналасқан. 2018 жылдың қыркүйегінде Ларвик пен Порсгрунн арасындағы жаңа екі жолдан тұратын желі ашылды, бұл саяхат уақытын 33 минуттан 12 минутқа дейін қысқартты.

Бағыт

Vestfold желісі Драммен стансасынан Эйдангер стансасына дейін, үш облыс (Бускеруд, Вестфолд және Телемарк) және алты муниципалитет (Драммен, Холместранд, Хортен, Тёнсберг, Ларвик және Порсгрунн) арқылы өтеді. Желінің бір бөлігі қос рельсті, жалпы ұзындығы . Желі толығымен электрлендірілген, жартылай автоматты пойыз бақылау және GSM-R жүйесімен жабдықталған. 111 деңгейлі қиылыс бар, олардың 29-ы светофор және шлагбауммен жабдықталған. Темір жол желісіне Норвегияның Ұлттық темір жол әкімшілігі иелік етеді және оны күтіп ұстайды. Пойыздар сағат сайынғы белгілі бір кесте бойынша жүреді, ал жұмыстың қызу уақытында қосымша пойыздар қосылады. Vy компаниясы желіде 70 және 74 класс электрлік пойыз жиынтықтарын пайдаланады. 2012 жылы Vy компаниясы бұл желі бойынша 1,7 миллион жолаушы тасыды, бұл Vy ұсынатын ең көп жүк көлемі бар аймақтық темір жол қызметі. Vy компаниясы Sandefjord Airport Station-нан Sandefjord Airport, Torp әуежайына дейін төрт минуттық тегін трансфер қызметін ұсынады. Jarlsberg және Larvik округінің (1919 жылы Вестфолд деп қайта аталған) парламент мүшелері 1869 жылы үкіметке Драмменнен Ларвикке және одан әрі Langefjorden-ге дейін Вестфолд арқылы темір жол салу туралы өтініш жасады. Үкімет бұл өтінішті қолдады және темір жол директорына Вестфолд арқылы зерттеулер жүргізуді тапсырды, бұл зерттеулер Østfold арқылы жүргізілетін зерттеулерден басымдыққа ие болды. 1871 жылдан бастап елде экономикалық өркендеу басталды, соның салдарынан бүкіл елде темір жол салуға сұраныс артты. Темір жол қай бағыттан өтуі керек екені туралы көптеген ұсыныстар жасалды. Барлық тараптар келіскен жалғыз нәрсе – желі Тёнсберг, Сандефьорд және Ларвик қалаларынан өтуі керек еді, ал үш қала арасындағы бағыт ең аз дау тудырды. Тёнсбергтің солтүстігінде келіспеушіліктер көбірек болды. Бір ұсыныс бойынша, темір жол Конгсберг желісіндегі Вестфоссен стансасынан Эйкерен көлінің шығыс жағалауымен және Тёнсбергке дейін, кейінірек Тёнсберг–Эйдсфосс желісінің бағытын ұстанатын маршрутпен жүргізілуі керек еді. Содан кейін Хортенге қосымша желі салынар еді. Бұл бағыт темір жол экспортқа көмектесетін ағаш өнімдеріне қолжетімді аймақтан өтуге мүмкіндік беретін еді. Бірақ бұл маршруттың бір кемшілігі – Санде арқылы өтуге қарағанда ұзақ болатын. Балама ретінде Санде арқылы өту ұсынылды, бірақ он төрт түрлі маршрут ұсынылды. Үшінші басты балама – жағалауды толығымен айналып өтіп, Ларвикке дейін Лягендален аңғарынан төмен қарай Сколленборг стансасындағы Конгсберг желісімен байланыс құру. Бұл бағыттың басты артықшылығы – Numedalslågen өзені бойында гидроэлектр энергиясын өндірудің үлкен әлеуеті. 1873 жылғы желтоқсан айында округтік кеңес отырысынан бұрын округ әкімі үкіметке нақты бағытты көрсетпестен өтініш жіберуді ұсынды, бірақ округтік кеңес мүшелерінің көпшілігі ішкі бағытты қолдады. Сол кезде темір жол әртүрлі атаулармен аталатын, атап айтқанда County Line және Jarlsberg Line, екеуі де тарихи Jarlsberg графтығының атымен аталған. 1874 жылға қарай мемлекеттік темір жол комиссиясы бұл желіні қарастырып, оны тар рельстік кеңдікте салу керек деген қорытындыға келді. Комиссия төрағасы профессор Брох ғана стандартты рельстік кеңдікті қолдады, сонымен қатар Драммен желісін кеңейтуді ұсынды. Сол кезде темір жол директоры Карл Абрахам Пиль Вестфолд желісін жақтырмады және оның орнына Østfold желісіне басымдық беруді қалады. Жолды салу мәселесі 1875 жылы Парламентте қарастырылды. Саяси келісімге қол жеткізілді, онда Вестфолд аймағының өкілдері Восс желісін қолдауға келісті, ал Хордаланд өкілдері Жарлсберг желісін қолдады. 1875 жылғы 8 маусымда қабылданған шешім 76 дауысқа 36 қарсы дауыспен қабылданды және Скиенге дейін созылатын жағалаулық компромистік бағытты қолдады.

Өлшегіштің түрленуі

1910 жылы округтік кеңес жолды стандартты өлшемге ауыстыру мәселесін талқылады және үкіметке сұраныс жіберді. 1912 жылы ол мәселені қайта қарастырып, алдын ала сараптамаларға қаржы бөлді. 1913 жылы көптеген қалалық кеңестер мен түрлі коммерциялық мүдделерден петиция түскеннен кейін, Парламент 1914 жылдың сәуір айында қаржыландыруға келісті. Темір жол комитеті құрылды, ал Драммен округі өз жолдарын ауыстыруды ұсынды. 1923 жылы мәселе Парламентке жеткен кезде Вестфолд жолын ауыстыру жоспардан шығарылды. Дегенмен, айналасындағы бірнеше темір жолдар стандартты өлшемге ауыстырылды. Драммен жолы 1917-1920 жылдары аралық өлшемде болды, содан кейін 1922 жылдың 13 қарашасынан бастап тек стандартты өлшемде болды. Драммен жолы 1922 және 1930 жылдары екі кезеңде электрлендірілді. Братсберг жолы 1917 жылы Ноттодден мен Скиен арасында ашылды, ал Вестфолд жолының Скиеннен Эйдангерге дейінгі бөлігі аралық өлшемге ауыстырылды. 1921 жылдың 16 маусымынан бастап жол, Бревикке дейінгі тармағымен қоса, толығымен стандартты өлшемде болды. Бұл Скиен мен Порсгрунннан пойыздың бағытын Братсберг жолы арқылы Конгсвингерден Ослоға өзгертуге әкелді. Сөйтіп, Вестфолд жолындағы пойыздар Драмменде аяқталып, жолаушылар Драммен жолына ауысуға мәжбүр болды. Төменгі стандарт жергілікті саяси мәселеге айналды. Жолдар директоры темір жолды жабылып, автожол салуды ұсынды, бірақ бұл ұсыныс аз қолдау тапты. 1931 жылы үгіт комитеті құрылды, ол өлшемді ауыстырудан өзге, жолдың Хортен арқылы салынуын талап етті. Парламент 1934 жылдың 26 маусымында Вестфолд жолын ауыстыруға келісім берді. Алайда, 1940-1945 жылдар аралығында Норвегияның неміс оккупациясы кезінде Вестфолд жолына аз мән берілді және оны күтіп ұстау қиын болды. 1946 жылдың наурыз айында Парламент өлшемді ауыстыру туралы жаңа шешім қабылдады. Жаңа 25 килограммдық бір метрлік рельстер орнатылды. Дегенмен, негіз стандартты өлшемге сәйкес қайта жабдықталған жоқ. 170-240 адам жұмыс істеді және жұмыс 41 миллион NOK құнға бағаланды. Ауыстырылған жол, Хортен жолымен қоса, 1949 жылдың 3 қазанында пайдалануға берілді. Вестфолд жолы Норвегиядағы соңғы өлшемді ауыстырылған темір жол болды. Сондықтан, қалған шағын өлшемді вагондардың көп бөлігі Швецияға сатылды.

Электрмен жабдықтау

Братсберг және Бревик желілері 1936 және 1949 жылдар аралығында Вестфолд желісінен бұрын электрлендірілді. Вестфолд желісін электрлендіру үш кезеңде жүргізілді. Бірінші кезеңде Эйдангерден Ларвикке дейінгі бөлік 1956 жылдың 15 қазанында пайдалануға берілді, содан кейін Ларвиктен Тёнсбергке дейінгі бөлік 1957 жылдың 20 мамырында және соңында Тёнсбергтен Драмменге дейінгі бөлік 1957 жылдың 1 желтоқсанында пайдалануға берілді. 66-сыныпты көпқұрамды пойыз бірліктері 1967 жылдың 28 мамырында Вестфолд желісіне енгізілді. Олар 1973 жылдың 3 маусымына дейін Скиенге дейін пойызбен қатынайтын, содан кейін тек Ларвикке ғана қызмет көрсетті. Олар 1977 жылдың 21 мамырында қызметтен шығарылды. El 11 локомотивтері 1970 жылдардан бастап Вестфолд желісінде пайдаланылды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында олар El 13 локомотивтерімен ауыстырылды. Орталықтандырылған қозғалыс басқару жүйесі 1970 жылдардың басында кезең-кезеңмен енгізілді. Драмменнен Холместрандқа дейінгі бөлік 1970 жылдың 16 желтоқсанында, Тёнсбергке дейінгі бөлік 1971 жылдың 1 шілдесінде, Сандефьордқа дейінгі бөлік 1971 жылдың 15 қыркүйегінде, Ларвикке дейінгі бөлік 1971 жылдың 27 қазанында және Порсгруннға дейінгі бөлік 1971 жылдың 16 желтоқсанында енгізілді. 1980 жылы Холместранд және Тёнсбергтегі порттық теміржолдары жабылды. 1980 жылдың 30 мамырында Осло туннелі ашылды, соның арқасында Вестфолд желісінен келген пойыздар Осло Шығыс станциясында аяқталып, Лиллехаммерге қарай жалғаса алды. Сол жылы Вестфолд желісі үшін жолаушылар қауымдастығы құрылды. Автоматты пойыз тоқтату жүйесі 1990 жылдың 18 шілдесінде Драмменнен Ларвикке дейін және 1991 жылдың 28 қарашасында Ларвиктен Скиенге дейін орнатылды. Vy компаниясы 1988 жылы InterCityExpress қызметтері үшін 70-сыныпты пойыздарға тапсырыс берді. 1992 жылы Вестфолд желісінде пайдалануға берілді. Жаңа пойыздар Вестфолд желісінің күндізгі сыйымдылығын 2100 орынға арттырды. Vy компаниясы көп ұзамай төрт вагонды пойыздардың көлемі сәйкес келмейтінін анықтады: бір бірлік жеткілікті сыйымдылықты қамтамасыз етпеді, ал екі бірлік тым көп сыйымдылықты қамтамасыз етті. 1993 жылы жұмыс басталған Вестфолд желісінің алғашқы екі бөлігі – Коббервикдаленнен Скогерге дейінгі екі жолды учаске және Санде станциясы арқылы Ошаугеннен Холмға дейінгі учаске болды. Скогер учаскесі 1995 жылдың 17 қазанында ашылды, ал Санде арқылы өтетін учаске 2001 жылдың 23 қазанында ғана ашылды. Екінші учаскенің бес жылға кешігуінің себебінің бірі – Adtranz компаниясы жүргізіп жатқан сигнал беру жүйесін орнатудағы кешігу болды. Парламент 2001 жылдың ақпан айында жоспарды қабылдаған кезде Баркакер–Тёнсберг учаскесі Вестфолд желісінде Ныкиркедегі жаңа өткізу тізбегінен кейін екінші орынға ие болды. 2002 жылы, Хортен желісіндегі барлық қозғалыс тоқтатылған жылы, өткізу тізбегі аяқталды. Растад станциясы 2007 жылдың 21 қаңтарында Сандефьорд әуежайы станциясы ретінде қайта ашылды, ол Торп Сандефьорд әуежайына қызмет көрсетеді. Бұл Вестфолд желісіне Сандефьорд әуежайына, Торпқа теміржолмен қатынау мүмкіндігін берді, ол 1990 жылдары өңірлік және Ryanair үшін бюджеттік әуежай ретінде өсті. 2002–2011 жылдарға арналған Ұлттық көлік жоспары 2005 жылы құрылысты бастауды ұсынды, бірақ 2002 жылдың қарашасына дейін Ұлттық теміржол басқармасы Бондевик кабинетінің инвестицияларды қысқартуынан кейін жоспарларды кейінге шегерді. Оған жауап ретінде көлік министрі Торильд Скогсхолм жобаны мемлекеттік-жекешелік серіктестік ретінде, билет бағасына қосымша төлем арқылы қаржыландыруды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Теміржолдарға қаржыландыру 2005 жылы Столтенбергтің екінші кабинетінің тағайындалуымен күшейді. Көлік министрі Лив Сигне Наварсете 2008 жылдың 31 наурызында Джарлсберг туннелін қоса, Баркакер–Тёнсберг учаскесін салуға рұқсат берді, оның құны 1,37 миллиард норвегиялық крона (NOК) деп бағаланды. Баркакер–Тёнсберг учаскесіне оқшауланған инвестиция жасау жоспары бірнеше теміржол мүдделі ұйымдары, соның ішінде Vy компаниясы тарапынан сынға алынды, олар Ұлттық теміржол басқармасына Вестфолд желісінің көбірек бөлігі жоспарланғанға дейін инвестицияларды тоқтатқанын ұсынды. Ұзақ емес учаске операциялық артықшылықтар бермейді және жоспар бойынша 7 қарашада ашылды. Ол кезде Vy компаниясы жаңа 74-сыныпты бірліктерін қабылдады, олар Вестфолд желісінде пайдалануға берілді. Сынақ жүргізу кезінде 74-сыныпты бірлік Ныкиркеде рельстен шығып кетті. Пойыз толығымен қирады, бірақ ешкім ауыр жарақат алмады.

Сәулет

Балтазар Ланге желінің бас сәулетшісі болып таңдалды, бірақ кейбір шағын ғимараттар Петер Андреас Бликстің стандартты жобалары болды. Ланге 1879 жылдың соңынан бастап 1882 жылдың шілдесіне дейін, теміржол сәулетшісі қызметінен зейнеткерлікке шыққанға дейін әртүрлі жоспарлармен жұмыс істеді. Ол бастапқыда үш ұқсас қалалық станцияны жобалады: Холместранд, Сандефьорд және Порсгрунн. Швейцария шалесі стилінде салынған, олардың әрқайсысының екі жағында – жол және қала жақтарында шатыршалар (габелдер) болды. Ұштары анонимдірек болды. Дизайн соңғы ось бойында асимметриялық сезім тудырды, қала жағы екі қабатты, ал жол жағы бір жарым қабатты көрінді. Холместранд және Сандефьорд станциялары кеңінен қайта жаңартылды. Станциялар кішкентай және арзан болды, Øстфолл желісіндегі Мосс және Фредрикстад станцияларымен ұқсастықтары бар еді, олар фьордтың ар жағында орналасқан. Кірпіштен салынған жалғыз станциялар – Тенсберг және Ларвик станциялары болды, олар историзм және Ренессанс жаңарту стилінде салынған. Бұл станциялардың мөлшерімен қатар, жергілікті құрылыс ережелері ағаштан салынған ғимараттарға тыйым салғандықтан, бұл шешуші фактор болды. Екі станцияның да қабаттар жоспары мен дизайны бірдей болды, бірақ Ларвик станциясы сәл ұзын болды. Олардың дизайны Ярлсберг және Ларвик аймақтарындағы негізгі шаруа үйлерінен шабыт алды. Станциялар инновациялық дизайнмен ерекшеленді: орталық вестибюль қала және жол жақтарына тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етті, сондай-ақ екінші және үшінші сынып жолаушылары үшін күту залдарына қосымша бөлмелер болды. Станция меңгерушісінің үйі орналасқан жоғарғы қабаттың ауданы бірінші қабаттан кішірек болды, бұл да жаңашылдыққа жатты. Скоппум станциясы, Хортен желісінің тармақталған жері, екі рельстің арасында орналасқан аралдық платформа дизайнымен жасалды. Бұл және жүк тиеу-түсіру үшін қажетті кеңістік станцияға ерекше пішін берді, ал аралдық орналасуы айналадан қол жеткізуді қиындатты. Эйдэнгер және Боргестад станциялары.

Болашақ

Vestfold Line – қалааралық үшбұрыштың бір бөлігі, оны билік болашақта жаңартуға басымдық беруді жоспарлап отыр. Ұзақ мерзімді мақсат – Ослодан Скиенге дейін үздіксіз жоғары жылдамдықты екі рельсті жол салу. Бұл, ішінара, E18 тас жолының жаңартылуына жауап ретінде жасалған. Vestfold Line желісін жаңарту жоспарларына қарамастан, Аскер мен Драммен арасындағы желі және туннельді жаңарту жоспары әзірленбеген, барлық пойыз Ослоға осы арқылы өтеді және оның максималды жылдамдығы шектеулі. Холм мен Никирке арасындағы екі рельсті жолдың құрылысы 2010 жылдың 16 тамызында басталды. Бұл бөлім Никиркедегі өткізу пунктын Санде арқылы екі рельсті жолмен байланыстырып, жалпы ұзындығы жоғары жылдамдықты екі рельсті желіні құрайды. Жаңа бөлімде сағатына жоғары жылдамдыққа арналған Holmestrandfjellet туннелі орналасады, онда төрт жолды Holmestrand станциясы болады. Бұл бөлімнің құны шамамен 5,7 миллиард NOK-қа бағаланады және 2016 жылы аяқталуы күтілуде. Оңтүстікке қарай көпір немесе туннель салу үшін одан да жетілдірілген технологиялар қажет болады, бұл әртүрлі көпір технологияларын, соның ішінде понтондық көпірлерді немесе су астындағы жүзбелі туннельдерді қамтуы мүмкін. Норвегияның 2018-2029 жылдарға арналған Ұлттық көлік жоспарында теміржол жүйесі үшін басымдықтардың бірі – 2024 жылдың соңына дейін Осло мен Тёнсберг арасында үздіксіз екі рельсті жол құру, ал 2032 жылы Скиенге дейінгі толыққанды екі рельсті жолды аяқтау болып табылады.