Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тоскания — Италияның Лацио аймағындағы Витербо провинциясындағы қала және коммуна. XIX ғасырдың соңына дейін қала Тосканелла деп белгілі болған.
Tuscania is a town and comune in the province of Viterbo, Lazio Region, Italy. Until the late 19th century the town was known as Toscanella.
Ежелгі дәуір
Аңыз бойынша, Тосканияны Энейдің ұлы Асканий құрды, ол он екі күшік тапқан жерде (содан этрус аты Тус Кана шыққан, «кана» латын тіліндегі «ит» деген сөзбен ұқсас). Тағы бір аңыз қаланың негізін Геркулес пен Аракстың ұлы Туско салғанын айтады. Аймақта адамның болғандығына дәлелдер неолит дәуірінен басталады, бірақ қаланың өзі б.з.д. 7 ғасырда, қазіргі Санкт-Петер қалыңындағы акрополь қабырғалармен қоршалғанда құрылған болуы мүмкін. Қала маңында елді мекендер болған. Келесі жылдары стратегиялық орны Тосканияға этрус әлемінде басты рөл атқаруға мүмкіндік берді. Гректер жағалау қалаларын жеңгеннен кейін (б.з.д. 4 ғасыр), Тоскания Регас порты арқылы теңіз саудасының орталығына айналды (қазіргі Монтальто ди Кастроның жанында). Тосканияның этрус солтүстік Лациосын Римнің басып алуына әкелген шайқастарға қатысқаны туралы жазбалар жоқ (б.з.д. 280), себебі қала, мүмкін, Римнің ықпалына бейбіт түрде өткен. Ауыл шаруашылығының дамуы және Виа Клодияның салынуы қаланың экономикалық жағдайын одан әрі жақсартты. Б.з.д. 88 жылы ол муниципалитет мәртебесін алды.
According to the legend, Tuscania was founded by Aeneas' son, Ascanius, where he had found twelve dog pups (whence the Etruscan name Tus Cana, cana being similar to Latin canis for "dog"). Another legend attributes the foundation to one Tusco, son of Hercules and Araxes. Evidence of human presence in the area dates from the Neolithic age, but probably the city proper was founded in the 7th century BC when the acropolis on St. Peter's Hill was surrounded by a line of walls. Villages existed in the vicinity. In the following years its strategic position gave Tuscania a leading role in the Etruscan world. After the defeat of the coastal cities by the Greeks (4th century BC), Tuscania also became a maritime trade centre through the port of Regas (next to today's Montalto di Castro). There is no record of Tuscania being involved in the battles that led to the Roman conquest of the Etruscan northern Lazio (280 BC), as the city probably entered into the Roman orbit peacefully. The agricultural development and construction of the Via Clodia further boosted the economic situation of the city. It became a municipium in 88 BC.
Орта ғасырлар мен қайта өрлеу дәуірі
Біздің заманымыздың 5-ші ғасырында (немесе одан ертерек, дереккөздерге байланысты) Тоскания Италиядағы алғашқы епископтықтардың бірі болды. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, 569 немесе 574 жылы Ломбардтардың билігіне қарады. 781 жылы Папалық штаттардың құрамына кірді. 967–1066 жылдары Ангильяра әулетінің, содан кейін Тоскананың маркграфтарының феодалы болды. 1081 жылы император IV Генрих оны қоршап алды. Келесі ғасырда қала көптеген қамалдарды қамтитын кең аумақта билік ететін еркін коммунаға айналды. Тоскания ішіндегі күрестердің салдарынан беделі төмендеді, ал 1192 жылы епархия болған жақын орналасқан Витербо қаласының ықпалы артты. Формальды түрде бөлінген аумақта болғанымен, Витербо епископтарының тікелей және тұрақты одағы арқылы Тоскания епископтығы (1911 жылы атауы өзгертілген) 1896 жылы Витербо епархиясына қосылды. 1222 жылы Ассизидің Франциск қасиеттісі қалада болды. Киелі Рим империясында Гвельфтер мен Гибеллиндер арасындағы күрес кезінде, 1240 жылдың 2 наурызында Фридрих II Хогенштауфен қалаға басып кірді және қабырғалармен қоршады. Папа VIII Бонифацийға қарсы өткен сәтсіз әскери жорық (14 ғасырдың басында) Римге бағынуға әкелді, соның салдарынан қала «Тосканелла» деп аталды. 1348–1349 жылдары Тосканияны қатты жұққан оба ауруы қамтыды. Одан көп ұзамай, 1354 жылы кардинал Гил Альварес Де Альборнос қаланы Папалық штаттарға қайтарды. 1421 жылы қала кондотьер Анджело Броглио да Лавелло басқаруымен графтыққа айналды. 1495 жылы король VIII Карлдың француз әскерлері Неаполь Корольдігіне жасаған жорығы кезінде қала талқандалды, себебі кардинал Джованни Вителлескинің бұрынғы алауыздықтар мен халық наразылықтарына жауап ретінде қабырғаларды бұздыруға бұйрық бергенінің әсері болды. Содан кейін қала ұзақ құлдырау кезеңін бастан өткерді, ол 1870 жылы жаңа біріккен Италия Корольдігіне қосылғанға дейін жалғасты.
In the 5th century AD (or earlier, depending on the source), Tuscania became one of the first bishopric sees in Italy. After the fall of the Western Roman Empire, it fell to the Lombards in 569 or 574. In 781 it became part of the Papal States. In 967–1066 it was a fief of the Anguillara family and then of the marquises of Tuscany. In 1081 it was besieged by Emperor Henry IV. In the following century it became a free commune with authority over a wide territory, including numerous castles. The inner struggles within Tuscania led to a loss of prestige, in favour of the nearby Viterbo, which was made a diocese in 1192, formally on split off territory, but virtually achieved a transfer by immediate, constant personal union under Viterbo's bishops until the 1896 former merger of the Tuscania bishopric (as it had been renamed in 1911) into the Viterbo diocese. In 1222 St. Francis of Assisi sojourned in the city. During the struggle between the Guelphs and Ghibellines throughout the Holy Roman Empire, it was captured by Frederick II of Hohenstaufen on March 2, 1240, and provided with a line of walls. A failed military expedition against Pope Boniface VIII (early 14th century), led to the submission to Rome, with the pejorative name of Tuscanella. In 1348–49 a bubonic plague struck Tuscania very hard. Shortly thereafter, in 1354, Cardinal Gil Alvarez De Albornoz definitively returned the town to the Papal States. In 1421 it became a county under the condottiero Angelo Broglio da Lavello. In 1495 it was ravaged by the French troops of King Charles VIII during his march towards the Kingdom of Naples, much thanks to the destruction of the walls ordered by Cardinal Giovanni Vitelleschi in reply to the continual internecine struggles and public riots. Thereafter the city experienced a long decline which lasted until the annexation to the new unified Kingdom of Italy in 1870.
Қазіргі заман
XIX ғасырда жергілікті Кампанари отбасы этруск қабірлерін зерттеуді бастап кетті. Олар Лондонда алғашқы этруск көрмесін ұйымдастырды. Көптеген құнды жаңалықтар Еуропаның түрлі мұражайларына, сондай-ақ Тосканияның археологиялық мұражайына қойылды. 1971 жылғы 6 ақпанда болған жер сілкінісі салдарынан 31 адам қаза болды. Содан бері қала мұқият қалпына келтірілді, ал тарихи орталық кең, толығымен ортағасырлық қала қабырғаларымен қоршалған, ол айналағы аймаққа және Санкт-Петер шіркеуіне әдемі көрініс ашады.
In the 19th century the local Campanari family spearheaded the exploration of Etruscan tombs. They organized the first Etruscan exhibition in London. Many of the valuable discoveries ended up in various European museums, as well as Tuscania's own Archeological Museum. On February 6, 1971 an earthquake caused 31 deaths. The town has been meticulously restored since, and the historic quarter is substantial, completely surrounded by the medieval city walls that offer excellent views over the surrounding countryside and the church of St Peter.