Кіріспе

Нигрос Оксиденталь, Филиппин Кауаян, ресми түрде Кауаян муниципалитеті () - 1-ші сыныптағы муниципалитет және Филиппиннің Нигрос Оксиденталь провинциясындағы ең көп халқы бар муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 108 480 адамды құрайды. Кауаян провинциялық Баколод астанасынан шалқары орналасқан және құмды жағажайларымен, таза суларымен, әк тастарымен және құрғатылған балық өнімдерімен танымал. 102 165 тұрғынымен, ол Негрос Оксиденталь провинциясының 19 муниципалитеті ішінде ең көп халқы бар муниципалитет болып табылады.

Тарих

Испандықтар Негросқа келгенге дейін бұл қала далалы, жабайы жер еді, ал онда тұратын жергілікті халық аң аулау мен балық аулауға тәуелді болды. Қаланың негізі қаланған жер бамбук тоғайларымен жабылған, бұл жерді хилигайнон тілінде "каваян" деп атаған, сондықтан қаланың аты "Кауаян" (қаваян деп айтылады, "бамбук көп өсетін жер") болып қойылған. 1822 жылы Себудан келген деген сенімдегі Дон Висенте Пауло Десена Кауаянды ресми түрде құрды. Испан кезеңінде муниципалитет үкіметі үшін орын іздестірілді. Гилжуган, Кауаян және Исио үміткерлер ретінде қарастырылды, бірақ Исио халық саны көп болғандықтан жеңіске жетті. Ол үкімет орталығы болу құрметіне ие болды, алайда Кауаян мен Гилжуганға губернаторцилло лауазымдары берілді. Испан билеушілері өз халқын білім беруге құштар болмағандықтан, сол кезде даму тоқтап қалды. Олар мектептер салғанмен, тек аз ғана есімдері биліктегілерге қабылданды. Жолдар болған жоқ, көптеген адамдар мәжбүрлі еңбекке тартылды. 1904 жылы американдықтар келгенде, Исиодағы сот Кауаянға көшірілді, бұл әлеуметтік-экономикалық дамуға серпіліс берді. Кауаян тұрғындарына заманауи ауыл шаруашылығы техникалары үйретілді, егін өндіруге көмектесті, сондай-ақ мектептер, жолдар және көпірлер сияқты қоғамдық инфрақұрылымдар салынды.

Туризм

Жақында Кауаян муниципалитетінде туризм қарқынды дамыды, себебі мұнда әдемі ақ құмды жағажайлар мен алуан түрлі теңіз және жабайы табиғат бар. Punta Bulata Resort & Spa – Туризм министрлігінің AA аккредитациясына ие курорт. Барангай Булатада орналасқан Данжуган аралы теңіз қорығы – жабайы табиғатты қорғау орталығы, сонымен қатар аймақтағы ең танымал су астынан шолу жасау орындарының бірі. Бұл аралда әлемдегі ең бай және тығыз коралдық өмірге толы экосистема бар. Көшпендер аралға күндізгі сапарға Дануган аралымен немесе Пунта Булата курорты арқылы алдын ала келісіп бара алады. Любай-Лубай фестивалі мен Әулие Павелдің дінге келу мерекесі жыл сайын 25 қаңтарда тойланады.

Денсаулық

Cauayan жергілікті өкіметінің басты мәселесі – халқына қажетті денсаулық сақтау мекемелері мен қызметтерін ұсыну. Побласиондағы ауылдық денсаулық сақтау бөлімшесі 24 барангай денсаулық сақтау станциясымен және түрлі барангайларда орналасқан 22 қосалқы станциямен қолдалады. Денсаулық сақтау қызметтерін Барнай Исиода орналасқан, жергілікті өкімет басқаратын, жаңа ашылған Кауаян аудандық ауруханасы толықтырады. Қызметтерге: медициналық кеңес беру, ана мен балаға күтім, егу, ішек ауруларын бақылау, жедел респираторлық инфекцияларды бақылау, отбасылық жоспарлау, тамақтану, туберкулезді бақылау, мәйекті бақылау, тіс саулығын сақтау, қызыл ауруды бақылау, малярияны бақылау, жыныстық жолмен берілетін ауруларды бақылау, ЖИТС-тің алдын алу, қатерлі ісіктерді бақылау, денге қызуын бақылау, жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алу және бақылау, соқырлықтың алдын алу, қоршаған ортаның санитариясы және қарттарға күтім кіреді.

Әлеуметтік қамқорлық

Қалалық әлеуметтік қызмет және даму басқармасы муниципалитетте әлеуметтік қызметтерді жеткізуді жылдамдатумен міндеттелген. Әлеуметтік көмек көрсетудегі басымдық топтары мыналар: отбасы басшылары, балалар, мектепке бармайтын жастар, мүгедектер, ерекше топтар, қиын жағдайдағы отбасылар және көтерілісшілер. Әлеуметтік қызметтер Отбасы басшылары мен басқа да мұқтаж ересектерге (FHONA), мұқтаж балаларға, жастарға, мүгедектерге/қарттарға, әйелдерге және қиын жағдайдағы азаматтарға көрсетіледі. Әлеуметтік бағдарламаларға өзін-өзі жұмыспен қамтуға көмектесу бағдарламасы, күндізгі күтім және қосымша тамақтандыру, төтенше жағдайға көмек, өзін-өзі жұмыспен қамтуға көмектесу, жеңілдету көмегі және жауапты ата-аналық/некеге дейінгі кеңес беру кіреді. Кауаян сондай-ақ балаларды зорлық-зомбылыққа ұшырату, жасөспірімдердің құқық бұзушылығы, әріптес топтарға қызмет көрсету, қарттар ұйымдарын құру, балаларды қорғау жөніндегі ауылдық кеңестерді ұйымдастыру және ауылдық апаттарды үйлестіру кеңесін құру сияқты әлеуметтік қызметтерді ұсынады.

Бейбітшілік пен тәртіп

Қалалық полиция күшінің жалпы саны 28 адамды құрайды, олар бейбітшілік пен тәртіпті сақтап, төтенше жағдайларда көмектеседі. Оларға 4-ші Мобильді ротасы ПНП немесе Провинциялық мобильді тобы (ПМТ) бейбітшілік пен тәртіпті сақтауда, әсіресе қала және жақын жердегі муниципалитеттердегі бүлікшілдер мен заңсыз элементтерге қарсы күресте көмектеседі. Бұл Барангай Тилингте орналасқан Филиппин армиясының 61-ші жаяу әскер батальонымен күшейтіледі.

Инфрақұрылым

Муниципалитетке Баколод қаласындағы терминалдары және Кабанкалан қаласындағы қосалқы терминалдары бар Баколод Кауаян Сипалай Хиноба бағыты бойынша қоғамдық автобустар мен джиптер арқылы жетуге болады. Қабанқаланнан әртүрлі барангайларға және керісінше жол жүретін көлік құралдары - Побласионнан басқа өсу орталықтарында терминалдары бар қоғамдық қызмет көрсету джиптері. Қысқа қашықтыққа жүруге 525 қоғамдық үштік велосипед қолданылады. Муниципалитетте 298 шақырым жол бар. Оның 70,57 пайызы - 210,29 шақырым жол. Барагайн жолдарының көпшілігі әлі де асфальтталмаған, барлығы 192,98 шақырым шагылды жолдың астында орналасқан. Тек 2,31 шақырым және 3 шақырым жер бетон мен асфальтталған. Алдымен 64 шақырым ұзындығы бар ұлттық жол, яғни 21,5 пайыз. Оның 62 шақырымы бетон асфальты, қалған екі шақырымы бетон жол беті. Ал провинциялық жолдар 20,5 шақырымнан тұрады, яғни жолдың жалпы ұзындығының 6,9 пайызы ғана, ал 17 шақырым әлі күнге дейін қиыршық тас жолдың бетінде болып табылады. Муниципальді жолдар шамамен 1,1 пайызды немесе жалпы 3,21 шақырымды құрайды; олардың барлығы бетон беткейлерінен және негізінен 7,096 болжамды халқы бар қалалық орталықты қамтамасыз етеді. Қалалық округте телефон желісі жоқ. Қол жетімді жалғыз құрылғылар екі телефон франшизасының иелері немесе қоғамдық қоңырау кеңселері: Филиппиннің алыс қашықтыққа телефон кеңсесі (PLDT PCO) және Баян телефон қызметі. Пошталық қызметтерді негізінен пошта бюросы жүргізеді, оны пошта бастығы мен екі пошта қызметкері басқарады. Басқа телекоммуникациялық қызметтер - қалалық радиостанция және PC/PNP радиостанциясы, олардың радиостанцияларымен қала әкімі кеңсесі және PC/PNP басқарады. Біріншісі провинциялық және басқа да муниципалдық кеңселерге және одан байланыс қызметтерін көрсетеді, ал екіншісі бейбітшілік және тәртіп туралы радио хабарларына тікелей байланысты байланыс қызметтерін ұсынады. Электр энергиясының негізгі көздерінің бірі - 1982 жылдың қыркүйегінде электр энергиясын бере бастаған Negros Occidental Electric Cooperative (NOCECO). Ол тек алты барангайды қамтиды, алайда халық санының артуымен электр қуатына деген сұраныс та артып келеді. Нәтижесінде 25 барангайдың 23-і электр энергиясымен қамтамасыз етілді. Қалған екі барангай керосинге көшті, оны электр кооперативінен қызмет алмайтын әлеуетті тұтынушылардың қалған 73 пайызы әлі де кеңінен пайдаланады. Муниципалитетте сумен жабдықтаудың екі деңгейі бар. I деңгей - құдықтар, бұлақтар және жаңбыр жинағыштар сияқты судың нүктелік көздерін білдіреді. II деңгей - коммуналдық кран жүйелеріне қатысты. Қаладағы тұрғын үйлер мен сауда орындарына су құбыры арқылы ауыз су жеткізу жеткіліксіз. 18 барангайда орналасқан II деңгейлі су жүйесі бойынша 18 су құбыры бар, олардың әрқайсысында бір-бір кран бар, яғни барлығы 386 кран бар. Кооператив басқаратын Barangay Inayawan-дан басқа, қалғандарын Barangay Council басқарады. Қалалық әкімдік әлі де ауылды болғандықтан, жергілікті су құбыры жүйесі үйлер тығыз орналасқан жердегі коммуналдық крандарды пайдаланады, бұл құбыр арқылы тарату жүйесін негіздеуге жеткілікті, өйткені бірнеше үйді кранмен қамтамасыз етеді. Басқа барғайларда тұрмыстық тұтынушылар айына кемінде 10 пеня төлейді, ал басқалары су жүйесін тегін пайдаланады.

Білім

Муниципалитет екі мектеп ауданына бөлінген, Cauayan I және Cauayan II, олар толық бастауыш және орта білім береді. Сондай-ақ, мектептен тыс жастарға бейресми білім беруді ұсынады. Муниципалитетте 62 бастауыш мектеп бар. 31 мектепте толық бастауыш білім беріледі, ал қалған 30 мектепте тек бастауыш білім беріледі. 62 бастауыш мектептің 21-і тас жол бойында, кейбіреулері теңіз жағалауында, ал қалғандары муниципалитеттің таулы аймағында орналасқан. Орта білім беру саласында жеті негізгі ұлттық орта мектеп және үш жеке орта мектеп бар. Жоғары оқу орындарының қатарында: Гилжуган ұлттық орта мектебі, Туйом ұлттық орта мектебі, Ева Дж Монтилла ұлттық орта мектебі және Камаландан ұлттық орта мектебі бар. Студенттер осы мектептердің аймақтық және аймақтық конференцияларына қатысып, құрметпен марапатталған. Cauayanons білім беру және / немесе жоғары білім беру қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін Орталық Филиппин мемлекеттік университетінің Cauayan-да кампусы бар (алғашқыда ол 1999 жылы 8 маусымда ресми түрде ашылғанда Negros Occidental Agriculture College (NOAC) деп аталды) және 2001 және 2012 жылдар аралығында Negros Occidental State College of Agriculture (NESCA) Cauayan Campus).