Кіріспе

Лондонның Холборн ауданындағы Кингсвей залы методист шіркеуінің Батыс Лондон миссиясының (WLM) негізгі орталығы болды және кейіннен классикалық музыка мен кино музыкасын жазу үшін ең маңызды орындардың біріне айналды. Ол 1912 жылы салынды және 1998 жылы бұзылды. Кингсвей залымен байланысты белгілі методистердің қатарында 1936 жылдан 1978 жылы зейнетке шыққанға дейін Батыс Лондон миссиясының басқарушы пасторы болған Дональд Сопер есімді тұлға бар еді.

Шолу

Кингсвей залы өзінің атын оның басты кіреберісі ашылатын көшеден алған. Адресі: Батыс Лондон Миссиясы, 75 Кингсвей, Лондон. 1899 жылы Лондон округінің кеңесіне (LCC) Холборн мен Странд арасындағы аймақтағы ірі шаруашылықтарды тазалауды жалғастыруға өкілеттік берілді. Методист шіркеуі 1887 жылдан бастап Батыс Лондон миссиясын Пикадилли, Сент-Джеймс және Принс-холл, Эксетер-холлдағы Страндтағы жалға алынған ғимараттарда жұмыс істеді. Бұл орындар жаңа қонақүйлер үшін тұрақты түрде қайта жаңартылды, сондықтан 1906 жылы шіркеу миссия үшін 67 Ұлы Королева көшесінде тұрақты үй тапты, онда шіркеу болды. Бұл жерде кемінде 1709 жылдан бері шіркеу болған, бірақ 1789 жылы методистер қоныс аударды және оны уақыт өте жаңартып, кеңейтті. 1907 жылдың сәуір айында бұл шіркеу Кингсвей залы деп аталды, бірақ ғимарат LCC-нің тазалау жұмысының бөлігі ретінде айыпталып, жабылды. Содан кейін жаңа Кингсвей жолында жүргізіліп жатқан құрылыс жұмыстарына қосылып, кең шатырлы жаңа миссиялық үй салу туралы шешім қабылданды. Жаңа Кингсвей салынбастан бұрын Ұлы Королева көшесі мен Холборнның айналасындағы ауданның сипаты туралы ақпарат 1903 жылы Т. Фишер Унвин басып шығарған Чарльз Гордонның «Ескі уақыттардағы Алдвич, Кингсвей және маңы» кітабынан табуға болады. Уэсли үйі деп аталатын жаңа жеті қабатты ғимарат 1911 жылдан 1972 жылға дейін Батыс Лондон Миссиясының үйі болды, ол Хинде Стрит методист шіркеуімен бірікті (бірігу 1982 жылға дейін аяқталмады). Уэсли үйінде жасөспірімдер клубы, діни кездесу залдары, түскі ас клубы, миссиялық кеңселер және тұрақты қызметкерлерге арналған тұрғын үйлер болды. Уэсли үйіне жақын және Кингсвейге қарап тұрған шіркеу Халықаралық ғимараттарды салып, көптеген жалға алушыларға жалға берді, бұл миссияны жүргізу үшін қажетті табыс көзі болды. Миссияның ашылуы Уэсли үйінде 1911 жылдың 6 желтоқсанында болды, бірақ Уэсли үйіне қосылған шіркеу Кингсвей залының құрылысын аяқтауға тағы бір жыл қажет болды. Кингсвей залы бұрынғыдай болмаса да, Уэсли үйі және Халықаралық ғимараттар әлі күнге дейін сақталған, енді олар миссиялық қызмет емес. Кингсвей залының іргетасы 1912 жылдың 24 сәуірінде қаланды және зал 1912 жылдың 6 желтоқсанында салтанатты түрде аяқталды. Залда 2000-нан астам орын бар. 1912 жылы Лидстен салынған Дж. Дж. Биннс салған орган 1913 жылдың 4 сәуірінде ашылды, оның құнының жартысы – 1500 фунт стерлинг – американдық болат магнаты Эндрю Карнегиден түсті. 1924 жылы Хилл & Сон және Норман & Беард мырзалар төртінші мануалды, сондай-ақ қоңыраулар мен тимпандарды қосты. Сол кездегі залдағы органшы Гатти Селларс жаңа органды тұсаукесерлікпен орындады. 1932 жылы қайта салынған орган зал жабылғанға дейін қолданыста болды. Нигериялық композитор Фела Сованде 1945 жылдан бастап залдың органшысы болды. Залда электрлік жазбалар басталған кезде алғашқы жазбалардың арасында соло орган болды, олардың кейбіреулерін Йоркширдегі Мальтонның Амфион рекордс CD-де шығарды. Дональд Сопер (бізге танымал пацифист, кейін барон Сопер болды) 1936 жылы Кингсвей залының методисттік пасторы болды. 1940 жылы Лондонға неміс әуе шабуылдары басталғанда, Сопер Кингсвей залының жертөлесінде (Холборн метро стансасынан алыс емес) «демалыс және тамақтану орталығын» ашты. Бұл жерде бомбалаудан зардап шеккендер бас сауғалайтын, Сопер отбасымен бірге бір уақыт бойы өмір сүрді. 1944 жылдың соңына дейін Кингсвей залында таңғы ас асхана жұмыс істеді. Бір 6 айлық кезеңде 26 232 таңғы ас (және 34 178 кесе шай) берілді. Азық-түлік министрлігінің өтініші бойынша 1942 жылдан бастап Сопер Ковент-Гарден базарынан мұқтаждарға артық көкөністерді таратуды ұйымдастырды. Зал қоғамдық жиналыстар мен шіркеу қызметтері үшін пайдаланылды. Мұндай кездесулердің бірі 1940 жылдың 18 маусымында еркін француздықтар өткізді, онда генерал Шарль де Голль оларға неміс шапқыншылығына қарсы тұруды ынталандыру үшін сөйледі. Осы күні Уинстон Черчилль Палатада өзінің әйгілі «Ең жақсы сәт» сөзін сөйледі, онда ол жақында жеңілген Франция шайқасы мен алдағы Британия шайқасына қатысты. Баяндама «Эбби Роуд» студиясында жазылды. Соғыстан кейін Кингсвей залы концерттер мен жазба сессияларының белсенді орнына айналды және әлемдегі ең жақсы жазба орындарының бірі ретінде танылды. Оны концерттер мен жазбалар үшін пайдалану 1983 жылға дейін жалғасты, содан кейін оны Ұлы Лондон кеңесі (GLC) сатып алып, жабылды. 1983 жылдың наурыз айының соңында GLC әйелдер комитеті үшін Уэсли үйі мен Кингсвей залын сатып алды. Кингсвей залы тез бұзыла бастады, ал 1996 жылдың тамызында жүргізілген археологиялық зерттеулерде оның маңызды ештеңесі қалмағаны анықталды. Кейбір музыканттар мен жазба журналдарының өтініштеріне қарамастан, Кингсвей 1998 жылы сол атпен ашылған қонақүй үшін бұзылды. Қонақүйдің ресепшн бюросы оркестр мүшелерінің бұрын жазба жасаған жеріне орналасқан.

Кингсвей залында жаздыру 19251984

Кингсвей жазба жасау немесе концерт залы ретінде емес, уағыз тарату мақсатымен, құдайға табыну орны ретінде салынған. Дегенмен, оркестрлік және хор музыкасын жазу үшін Лондондағы ең жақсы акустикасы бар жер деп есептелді. Акустиканың қалыптасуы саналы жобалаудың нәтижесі емес, жай ғана кездейсоқтық болды. Кеңістіктің мөлшері мен пішіні, жабынған қабырғалар мен ағаш еден, сондай-ақ залдың астындағы үлкен сақтау бөлмесі де осыған әсер етті. Музыканттар осында өнер көрсетуге ынталанды, себебі зал оларға өз ойнаған музыкасын өте жақсы естіруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, олар залдың басқа да қиындықтарына тап болды, себебі жақын жерде автотұрақ тапқан қиын, қыс айларында суық, көңілсіз және лас болды, сонымен қатар тамақ қызметі де болмады. Жазу инженерлері үшін үнемі Лондон метросының шуы жазбаларды тоқтатып, кедергі келтіріп отырды. Ұлы Королева көшесінің тікелей астында 1906 жылдың 15 желтоқсанында ашылған Пикадилли метро желісінің басты желісі орналасқан, ал Кингсвейдің астында 1907 жылдың 13 қарашасында ашылып, 1994 жылы жабылған Холборннан Олдвичке дейінгі теміржол тармағы болды. Жер астының шуы көптеген жазбаларда естіліп, «Кингсвейдің шуы» деп аталды. Сонымен қатар, жол және құрылыс шуынан туындаған жазба жасау қиындықтары болды, тіпті кейде миссия клиенттерінен де кедергілер туды. Инженерлер сыртқы көлік шуымен жазылған материалды, көлік қызыл шамға тоқтаған кезде жазылған материалмен біріктіруге болмайтынын айтты. Барлық кемшіліктеріне қарамастан, Кингсвей Англияда оркестрлік музыка жазу үшін ең ізделіс болатын орынға айналды, себебі оның орталық орналасуы және тамаша акустикасы бар еді, әсіресе 1950 және 1960 жылдары компаниялар монофониядан стереофонияға өткеңде. Лондон симфониялық оркестрі 1926 мен 1983 жылдар аралығында 421 жазба жасады; Лондон филармониялық оркестрі 280 жазба жасады, оның ішінде алғашқы сессиялар (Малькольм Сарджент хорлық сүйікті әндерді дирижерлік етті). Залда хор және тіпті опералық жазбаларға жеткілікті орын болды, ал органның болуы қосымша мүмкіндік берді. Сахна оркестр мен хорға жеткіліксіз болғандықтан, жазба жасау үшін төменгі қабаттағы металл орындықтар алынып тасталды. Дирижер көбінесе ат формасындағы балконға қарап тұратын, бұл оған еденнің бес градусқа төмен қарай еңкейілуіне байланысты оркестрдің одан қашықтап бара жатқан көрінісін сыйлап, ерекше перспектива беретін. Виолончельшілер осылай отыруды артық көретін, себебі олар жоғары емес, «төмен» ойнағанды ұнатты. His Master's Voice 1925 жылдың 3 қарашасында американдық Western Electric компаниясынан алынған электр жабдықтарын пайдалана отырып, Кингсвей залында жазба жасауды бастады, олар патенттер үшін әр дискіге роялти төледі және 1931 жылы Эбби Роуд студиясындағы өз жазба кешенін салғаннан кейін де оны үнемі пайдалана берді. 1933 жылдан бастап EMI өз инженері Алан Блумлейн жасаған өз жабдықтарын қолданды, ол Western Electric патенттерін айналып өтіп, олардың айтарлықтай роялти төлемдерінен құтылды. Осы уақытта ол 1958 жылы LP стандарты ретінде қабылданған стерео дискілерді жазу әдісін де әзірледі және патенттеді. Decca Records бұл залды 1944 жылдың мамыр айында ғана пайдалана бастады, соғыс кезінде жасалған FFRR атақты жазу жүйесін енгізді, бірақ ол Decca-ның ең көп қолданылатын үш жазба орнының біріне айналды (басқалары Женевадағы Виктория залы және Венадағы Софиенсаал). Энтони Коллинздің Сибелиус циклы 1952 және 1955 жылдар аралығында жазылды. Lyrita 1965 жылдан 1980 жылға дейін Кингсвейді пайдаланды (бұл жазбаларды шын мәнінде Decca-ның жазба тобы шығарды), ал RCA Records 1957 жылдан 1977 жылға дейін пайдаланды. Көбінесе классикалық музыканы жазу үшін пайдаланылса да, кейде би тобы және басқа да ұқсас топтар жазылды, соның ішінде 1930 жылдары Сидней Липтон және 1958 жылдың жазында және 1963 жылы Тед Хит. Мантовани Кингсвейде бірнеше жазбалар жасады, соның ішінде 1953 жылы рождество әндері альбомы және 1964 жылы шыққан Decca Phase Four лейблі үшін Kismet альбомы. EMI бұл орында камералық музыканы сирек пайдаланды, бірақ Decca соло клавиатураны, скрипка сонаталарын және струнды квартеттерді жазды. EMI және Decca Кингсвей залын сатып алу мүмкіндігіне ие болды, бірақ олар оны пайдаланбады. EMI бұл нысан әлемдегі ең жақсы жазба орындарының бірі болғанымен, оны жаңарту тым қымбат болады деп шешті. Decca мен EMI-нің Кингсвейдегі жазба келісімшарттары 1983 жылдың 31 желтоқсанында аяқталды. Соңғы жазба, Джузеппе Синополи дирижерлік еткен Филармония оркестрімен, бірнеше күннен кейін Deutsche Grammophon компаниясымен жасалды: Джакомо Пуччинидің Манон Леско, ол 1984 жылдың 5 қаңтарында аяқталды.

Кингсвей залы, 19122012: жүз жылдық мерейтойы

1912 жылғы 6 желтоқсанда сағат 15.30-да Лондонның Лорд-мэрі, полковник сэр Дэвид Бернетт жаңа методист шіркеу залының ашылу салтанатына төрағалық етті. Бұл оқиға Лондон орталығында болғанымен, ашылу туралы ұлттық баспасөз хабарлады, оның ішінде «Манчестер Гардиан», «Таймс», «Daily Express», «The Morning Post» және «Daily News and Leader» газеттері. 5 желтоқсанда жарық көрген «Daily Graphic» газеті және бірнеше облыстық газеттерде жаңа залдың суреттері жарияланды. Бұл шіркеу залы – бүкіл әлемдегі пластинка жинаушыларға акустикалық қасиеттерімен танымал Кингсвей залы болды және ол 67 Great Queen Street мекенжайындағы шіркеудің орнында салынған бұрынғы Кингсвей залын алмастырды. Бұл жерде кемінде 1709 жылдан бері шіркеу болған. Алайда, залда тұрақты жазбалар 1926 жылдың қаңтарынан ғана басталды, бұл экономикалық дағдарыс пен жалпы ереуіл жылдары болатын. Осы кезде HMV шіркеу басшыларымен эксклюзивті келісімшартқа қол қойды. Бұл келісімшарт бір жылға жасалды, ол 130 сеансқа және 1000 фунт стерлинг төлемге мүмкіндік берді. Осы уақытта HMV Queen's және Royal Albert Hall-да да эксклюзивті жазбаға қол жеткізді. Бұл қадамның себебі электрлік жазу технологиясының жетілуі болды, ол концерт залының табиғи акустикасында, акустикалық жазудың шектеулері мен оның үлкен дыбыс жинайтын мүйіздерінсіз жазуға мүмкіндік берді. Алғашында жаңа технология дискі жазу машиналарын Лондонның басқа ғимараттарында (Queen's Hall және басқа HMV үй-жайларында) орналастыруға мүмкіндік берді, микрофондар пошта кеңсесінің телефон желілері арқылы оларға қосылды. Бірақ көп ұзамай дискі кесу машиналарын залдың өзінде, сахнаның астындағы бөлмелерде орнатты. 1912 және 1926 жылдар аралығында, соның ішінде Ұлы соғыс жылдарында, залды Бичем және Болт сияқты дирижерлердің концерттері үшін де пайдаланды, ал жас Джон Барбиролли виолончельшілердің қатарында болды. Оның тамаша акустикасы өмірінің басында-ақ ашылған. Залдың белсенді өмірі акустикалық цилиндр дәуірінен басталып, компакт-дискінің пайда болуымен аяқталды. Ол қоғамдық жиналыстар мен көрмелерге арналған орын болып қала берді, мысалы, 1928 жылы теміржол моделі инженерлік көрмесі өткізілді. Залдың өзі 1887 жылдың қазан айында құрылған Батыс Лондон миссионерлік миссиясын қайта орналастыру үшін шіркеу салған ғимараттар кешенінің бір бөлігі болды; оның серіктесі – Миссияның қайырымдылық жұмысын жүргізген Уэсли залы. Миссияның Кингсвей залы 1990 жылдардың соңында Ұлы Королева көшесіндегі қазіргі Кингсвей залы қонақ үйіне орын беру үшін бұзылды, ал Уэсли залы әлі де тұр, бірақ қазір негізінен кеңсе ретінде пайдаланылады, кіреберісі жақтағы көшеде орналасқан. Кингсвей залының бас кіреберісі қазір сэндвич-бар. 1997 жылы WLM-нің жүз жылдығы Методист Хинде көшесіндегі үй-жайларда тойланды, ал көрменің артефакттары мен құжаттары Лондонның Метрополитен мұрағатында сақталады. Кейбір заттар Теобалдс жолындағы Камден кітапханасының Холборн филиалының жергілікті зерттеулер бөлімінде де сақталады. 1930 жылдары Ұлы Батыс темір жолы өзінің Холл класындағы бірқатар бу локомотивтерін жасады. No 5933 үй 1933 жылдың маусым айында салынды және ол Кингсвей залы деп аталды. Оның алғашқы орны Бристоль болды, содан кейін Редингке, Саутхоллға және ақырында Оксфордқа көшірілді, сол жерден 1965 жылы қызметтен шығарылды және Ланнеллиде бұзылды. 1931 жылдың қарашасында Abbey Road студиясының ашылуы Кингсвейді тұрақты орын ретінде пайдалану қажеттілігін азайтып, HMV, қазір жаңадан құрылған EMI-нің бір бөлігі, оны эксклюзивті келісімшарт бойынша сақтап қалды, бірақ Columbia-ны қоса алғанда, басқа барлық EMI серіктес лейблдері үшін қол жетімді болды. EMI осы бағаланған акустикаға күзетпен қол жеткізуді 1983 жылы залды Үлкен Лондон кеңесі сатып алғанға дейін сақтап қалды, содан кейін барлық жазба қызметі тоқтатылды, соңғы келісімшарт сол жылдың 31 желтоқсанында аяқталды. Эксклюзивтілік 1926-1983 жылдар аралығында сақталды және EMI және оның барлық серіктес лейблдері мен Decca және оның серіктестері арасында бөлісті, олар 1944 жылы келісімге қосылды. EMI және Decca екеуі де Lyrita сияқты басқа лейблдер демеушілік еткен сессиялар үшін залды пайдаланғанымен, жаздыру топтары әрқашан EMI немесе Decca-ның командалары болды. Дегенмен, кейде, олар залды өздері пайдаланбағанда, Decca және EMI өздерінің жабдықтары мен техниктерін қолдана отырып, кіші лейблдерге кіруге рұқсат беруге келісті, тіпті кейде микрофондарды қарызға берді. Мұндай жағдай 1950 жылы (немесе 1951 жылы, даталары расталмаған) және 1953 жылы әкесінің шығармаларының бірқатар жазбаларын жасаған композитордың ұлы Питер Барток құрған Bartok Records компаниясы үшін болды. Жазбаларға New Symphony Orchestra тартылды, ол Джек Симмонс ұйымдастырған топ, ал кейбір шығармаларды Вальтер СуссKind дирижерлік етті. Бұл сирек жазбаларды CD-де тыңдауға болады. Кингсвейде жасалған соңғы жазбалар Deutsche Grammophon компаниясының, Philips және Decca компанияларының 1979 жылдан бергі Phonogram серіктесі, Синополи дирижерлік еткен «Манон Леско» операсының жазбалары болды, ол 1983 жылдың 28 желтоқсаны мен 1984 жылдың 5 қаңтары аралығында жазылды. Кингсвейде жазба жасаған оркестрлердің арасында Philharmonia/New Philharmonia ең көп күнді өткізді. Decca-ның соңғы жазбасы Бетховеннің String Quartet Opus 130 және Große Fuge, Op. 133 шығармалары, Fitzwilliam Quartet орындауында 1983 жылдың 10-12 желтоқсанында жазылды. EMI-ның соңғы жазбасы Теннштедт дирижерлік еткен Малердің 6-шы симфониясы, LPO орындауында 1983 жылдың мамырында жазылды. Кингсвейде жасалған жазбалардың басым көпшілігі Лондондық немесе британдық оркестрлерге (мысалы, Джон Барбиролли дирижерлік еткен Halle, Fremaux дирижерлік еткен City of Birmingham) жатса, Кингсвейге жазба жасау үшін сирек келген оркестрлердің арасында Вена филармониясы болды. VPO 1949 жылдың 4 қазанында, Бруно Вальтер мен Кэтлин Ферриердің орындауындағы Малердің Kindertotenlieder шығармасын жазу үшін бір рет келді. Бұл жазба Лондон концерттен кейін және Decca (Ферриердің контрактының иесі) мен EMI/HMV (VPO-ның контрактының иесі) және EMI/Columbia (Вальтердің контрактының иесі) арасындағы келісімшарттық тартысқаннан кейін жасалды. Бұл жазба Naxos Historical 8.110 876, REGIS RRC1153 және EMI 678 722 2 дискілерінде қол жетімді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Decca әртістерге мұқтаж болды және көптеген континенттік оркестрлерді Лондонға жазба жасау үшін шақырды, әдетте олар турда жүрген кезде. Олардың арасында Фреде мен Росси дирижерлік еткен Турин симфониялық оркестрі, Шарль Мунш дирижерлік еткен Париж консерваториясы (екеуі де 1947 жылы) және Ханс Шмидт Иссерштедт дирижерлік еткен Гамбург радио симфониялық оркестрі болды. Кейінірек Мехта дирижерлік еткен Израиль филармониясы да Лондоннан өтетін турда 1968 жылы (Дворжак пен Чайковский) және 1975 жылы (Барток) жазба жасады. Джеймс Гэлвейд 1975 жылы RCA үшін Загреб солистерімен жазба жасады. Сирек келетін дирижерлердің арасында Краус, Целибидахе, Клейбер ағасы, Фуртвенглер, Кнаппертсбуш, Вайнгертнер, Селл, Дорати, Лейнсдорф және Бом болды. Кингсвей залы болмаса да, оның 57 жылдан астам уақыт бойы жасалған көптеген ұлы жазбалардың мұрасы классикалық музыканың барлық жанрларын қамтиды, оның ішінде органдық музыка, скрипкалық квартеттер, фортепианоға ойналатын шығармалар, опералар, хорлық шығармалар, фильмдерге арналған музыка және толық масштабты оркестрлік симфониялар. Бұл жазбаларды Филип Стюарттың бірнеше Лондондық оркестрлерге (LPO, LSO, ASMF және ECO) және Стивен Петтиттың Philharmonia оркестріне (1987 жылға дейін) арналған дискографияларын қарастыру арқылы табуға болады. Оған Бутлин хор қоғамының аттас есімді Рождество әндерінің жазбалары да кірді. Ол сирек жағрамды джаз концерттерінің (Тед Хит 1958 және 1963 жылдары) және тіпті Мантованидің де орны болды. Оның акустикасы осы барлық жанрларға ерекше нәрсе қосты. Оның құлауына бірқатар оқиғалар және оның орналасқан жеріне және жазба индустриясының тағдырына байланысты факторлар себеп болды. Piccadilly желісінен шыққан шулар оның өмірі бойы бойын мазалады, сондай-ақ көлік және ұшақтардан шыққан сыртқы шулар, көрші ғимараттар және Уэсли Холл миссиясының тұрғындарынан шыққан шулар да мазалады. Шағымдар әрқашан болды...