Қоғамдық денсаулық сақтаудағы есірткі және тәуелділік саласындағы ғалым – Абдол Хамид Годсе
Hamid Ghodse
Профессор Хамид Годсе – видный исследователь в области наркозависимости. Разработал GOAT-тест для быстрой диагностики опиоидной зависимости и эпидемиологические методы изучения наркопроблем.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Абдол Хамид Годсе CBE (حمید قدس; 30 сәуір 1938 – 27 желтоқсан 2012) – есірткілерді қолдану және тәуелділік саласындағы ғалым.
Abdol Hamid Ghodse CBE ( حمید قدس ; 30 April 1938 – 27 December 2012) was an academic in the field of substance abuse and addiction.
Ғылыми-зерттеу және саясатты әзірлеу
Профессор Годс 40 жылдан астам уақыт бойы есірткі және оның құпиялығын зерттеумен айналысты. Оның докторлық диссертациясының негізін құраған алғашқы зерттеулері биологиялық сипатта болды және опиоидтардың кортизол, өсу гормоны және инсулинге тигізетін әсерлеріне бағытталған. Ол сондай-ақ налоксонның оқушыға тигізетін әсерін жүйелі түрде зерттеді және бұл зерттеуді опиоидтық тәуелділікті анықтауға арналған дәл, инвазивті емес тестке жетілдірді, бұл амбулаториялық жағдайда тәуелділікті тәуелсіз пайдаланудан жылдам ажыратуға мүмкіндік береді; Годс опиоидтық тәуелділік тесті (GOAT) және тесттің оқушы компоненттері үшін халықаралық патенттер алынды, ол Ұлыбританияның Мыңжылдық өнімдерінің бірі ретінде таңдалды. Тағы бір маңызды зерттеу саласы – есірткіге байланысты проблемалардың ауқымы мен сипатын зерттеудің эпидемиологиялық әдістерін әзірлеу және әртүрлі көрсеткіштердің сенімділігі мен жарамдылығын бағалау болды. Бұған жедел жәрдем бөлімдерінің ірі сараптамалары, сот-медициналық сарапшылардың соттары және Ішкі істер министрлігінің нашақорлар өлімі туралы тізілімі бойынша ұзақ мерзімді зерттеулер кірді. Өлім-жітім туралы 30 жылдық зерттеулерді жалғастыру бірегей ұлттық деректер базасын құруға, соның ішінде Есірткіге тәуелділіктен болатын өлімдер жөніндегі Ұлттық бағдарламаны (NPSAD) құруға әкелді. Тәуелділіктің "табиғи тарихын" түсіну жағдайды түсіну және әртүрлі емдеулердің тиімділігін бағалау үшін маңызды. Сондықтан профессор Годс тәуелділердің топтарын ұзақ мерзімді бақылау арқылы осы саладағы білімге маңызды үлес қосты. Ол сонымен қатар әртүрлі фармакологиялық емдеулерді, сондай-ақ емдеу жүргізілетін орталарды жүйелі түрде бағалады. Оның пионерлік еткен эпидемиологиялық әдістері ХҚҰ-ның халықаралық зерттеулері үшін таңдалды және оның зерттеулері халықаралық саясатты қалыптастыруға маңызды үлес қосты. Оның психоактивті препараттарды рационалды қолданудағы әртүрлі денсаулық сақтау мамандарының рөліне қатысты зерттеулері ХҚҰ-ның осы тақырыптағы нұсқауларын әзірлеуде маңызды роль атқарды. Ол сондай-ақ ХҚҰ-ның есірткі қолдану зерттеулеріндегі жетістік ретінде мойындалған рационалды рецепттерді бағалауға арналған индексті жасады. Оның Еуропалық «Есірткі және психикалық денсаулық» және «Treat 2000» зерттеулері есірткіге байланысты психозды және опиоидтық тәуелділіктің емдеу нәтижелерін түсінуге үлес қосады. Ол жалпы және психиатриялық ауруханаларда темекіге тәуелділікті емдеу бойынша көп орталықты зерттеудің жетекші зерттеушісі болды және осы орталарда қолдануға арналған құралдар жиынтығын әзірледі. Ол Лондонның Сент-Джордж университетінде Халықаралық есірткі саясаты орталығын құрды және жылдар бойы психиатрия, психикалық денсаулық, нашақорлық және медициналық білім беру саласындағы ғылыми бағдарламалар мен жобаларға айтарлықтай қаржы тартты. Ол Еуропалық тәуелділік зерттеулері бойынша ынтымақтастық орталықтарының (ECCAS) президенті болды.
Professor Ghodse conducted research over 40 years in the areas of substance misuse and addictions. His early research, which formed the basis of his PhD thesis, was biological and focussed on the endocrinological effects of opioids on cortisol, growth hormone and insulin. He also systematically investigated the effect of naloxone on the pupil and developed this research into an accurate, non invasive test for opioid dependence, which uniquely permits the rapid differentiation of opiate dependence from non dependent use in an outpatient setting; international patents have been taken out for both the Ghodse Opioid Addiction Test (GOAT) and the pupilometer components of the test, which was selected as one of the 1000 UK Millennium Products. Another important area of research was the development of epidemiological methods of studying the extent and nature of drug related problems and the evaluation of the reliability and validity of various indicators. These included major surveys of accident and emergency departments and long term studies of coroners' courts and of the Home Office Index of Addict Deaths. Continuation of this 30 year long research on mortality led to the development of a unique national database including the establishment of the National Programme on Substance Abuse Deaths (NPSAD). An understanding of the "natural history" of addiction is fundamental to understanding the condition and to evaluating the effect of different treatments. Professor Ghodse's follow up studies of cohorts of addicts therefore made a significant contribution to knowledge in this area. He also carried out systematic evaluation of different pharmacological treatments as well as the settings in which treatment takes place. The epidemiological methods that he pioneered were selected by WHO for international studies and his studies have contributed significantly to international policy formation. His investigations on the role of different healthcare professionals in the rational use of psychoactive drugs were important in the development of WHO guidelines on this subject. He also developed an index for the assessment of rational prescribing which was accepted by WHO as an advancement of drug use research. His multicentre European studies on drugs and mental health and "Treat 2000" are contributing to the understanding of drug related psychosis and treatment outcome of opioid addictions. He was the lead investigator in a multicentre study on the treatment of tobacco addiction in general and psychiatric hospitals and developed a toolkit for use in these settings. He established the International Centre for Drug Policy at St George's University of London and over the years attracted substantial funding for research programmes and projects in psychiatry, mental health, addictions and medical education. He was President of the European Collaborating Centres on Addiction Studies (ECCAS).
Білім беру және оқыту
Профессор Годс 1987 жылы Ұлыбританияда тәуелділік мінез-құлқы бойынша алғашқы тағайындалған кафедраға тағайындалды. Ол бакалавриат, магистратура және көп салалы мамандықтарды даярлайтын оқу бағдарламаларын құрды, оның нәтижесінде бүкіл Ұлыбритания және әлемнің көптеген елдеріндегі қызметтерді ұйымдастыратын жетекші ғалымдардың, кеңесші психиатрлардың, қоғамдық денсаулық сақтау мамандарының, арнайы медбикелердің, әлеуметтік жұмыскерлердің және психологтардың саны артты. Профессор Годс құруға көмектескен оқыту және даярлау бағдарламаларының тізіміне алғашқы медициналық көмекте нашақорлықтың алдын алу, сондай-ақ жалпы тәжірибелі дәрігерлер мен түрме қызметкерлеріне арналған білім беру курстары кіреді. Ол Ұлыбританияның медициналық жоғары оқу орындарында корпоративтік есірткілерді қолдану туралы оқу жоспарын әзірлеу және енгізу жөніндегі ұлттық бағдарламаны басқарды. Ол көп жылдар бойы Лондон университетінің психиатрия пәні бойынша комиссия төрағасы және жоғары санатты емтихандарды үйлестірушісі болды. Сондай-ақ ол Британ аралдарындағы психиатрия профессорлары қауымдастығының төрағасы қызметін атқарды.
Professor Ghodse was appointed to the first established Chair in Addictive Behaviour in the UK in 1987. He established undergraduate, postgraduate and multi professional training programmes in addiction, the benefit of which is reflected in the numbers of senior academics, consultant psychiatrists, public health practitioners, specialist nurses, social workers and psychologists leading the delivery of services in communities throughout the United Kingdom and many other parts of the world. A long list of teaching and training programmes which Professor Ghodse helped to establish includes addiction prevention in primary care, and educational courses for general practitioners and for prison service medical and nursing staff. He directed a national programme for the development and implementation of a Corporate Substance Misuse Curriculum in Medical Schools in the UK. For many years he was Chairman of the subject panel of Psychiatry and Co ordinator of Higher Degree Examinations of the University of London. He was Chairman of the Association of Professors of Psychiatry in the British Isles.
Халықаралық қызмет
Хамид Годсе 1992 жылдан бастап өліміне дейін БҰҰ-ның есірткі және қылмыс жөніндегі кеңсесімен байланысты тәуелсіз келісім органы – Халықаралық есірткілерді бақылау жөніндегі кеңестің (INCB) 13 сайланған мүшесінің бірі болды. Ол INCB президенті болған алғашқы ғалым және бұл лауазымға рекордтық он рет сайланды. Осы кезеңде ол Кеңесті жаңғыртуға және оны басқаруға мұрын қойды, соның арқасында барлық елдердің халқы мен үкіметтерінің сеніміне ие болды, оны шынымен құрметті және жоғары бағаланатын ұйым ретінде таныды, сондай-ақ есірткілерді теріс пайдалану мен сауданың зиянын тоқтатуға көмектесті. Ол жылдар бойы үкіметтердің назарын заңды медициналық және ғылыми мақсаттар үшін есірткілік анальгетиктерге және басқа халықаралық бақылаудағы дәрі-дәрмектерге қолжетімділікті қамтамасыз ету қажеттілігіне жеткізуге табанды түрде тырысты. Ол БҰҰ-ның есірткіге қарсы комиссиясында, ЭКОСОК-та және Дүниежүзілік денсаулық ассамблеясында, сондай-ақ ұлттық парламенттер мен халықаралық конференцияларда сөз сөйледі және есірткіге қатысты күмәнді мәселелерді талқылауға жақтас болды. Ол көптеген ұлттық және халықаралық азаматтық қоғамдарда, ұйымдарда және үкіметтік емес ұйымдарда маңызды рөл атқарды және денсаулық сақтаудың барлық саласына олардың зор үлесін әрқашан қолдады.
Hamid Ghodse was one of the 13 elected members of the International Narcotics Control Board (INCB), an independent treaty body associated with the United Nations Office on Drugs and Crime, from 1992 to his death. He was the first scientist to be the President of the INCB, and was elected to this position for a record ten times. During this time he helped to modernise and lead the Board, gaining the confidence of the public and governments of all nations, as a truly respected and highly regarded organisation and helping to stem the scourge of narcotic abuse and trafficking. Over the years he vigorously tried to bring to the attention of governments the need to ensure adequate access to narcotic analgesics and other internationally controlled drugs for legitimate medical and scientific purposes. He addressed the UN Commission on Narcotic Drugs, ECOSOC, and the World Health Assembly as well as national parliaments and international conferences and was an advocate for debate on controversial drug related issues. He played an important role in a number of national and international civil societies, organisations and NGOs and was always supportive of their eminent contribution to all aspects of health.
Басқа лауазымдар мен қызмет түрлері
Профессор Годсе Англия мен Уэльс үшін Клиникалық үлкен жетістіктер сыйлықтарына арналған Ұлттық кеңесші комитетінің (ACCEA) медициналық директоры, Халықаралық денсаулық сақтау кеңесші кеңесінің (IHAB) төрағасы және Парламенттік және денсаулық сақтау қызметі Омбудсменінің аға кәсіби кеңесшісі болды. Ол 2006 жылы Корольдік психиатрлар колледжінің ең жоғары наградасына ие болды – Құрметті мүше болып сайланды. 2008 жылы Дүниежүзілік психиатриялық қауымдастықтың (WPA) Құрметті мүшесі және Америка психиатриялық қауымдастығының (APA) Халықаралық мүшесі атанды. Ол 350-ден астам мақала, тарау және бірнеше кітап жариялады, олардың ішінде құқықтық және клиникалық аспектілерге арналғандары стандартты еңбектерге айналды. Оның басқа кітаптары: "Жұмындағы тәуелділік" (Gower Publishing), "21-шы ғасырдағы халықаралық есірткіге қарсы күрес" (Ashgate Publishing), "Годсе есірткілері мен тәуелділік мінез-құлқы" (Кембридж университетінің баспасы, 4-ші басылым) және "Заттық қолдану бұзылыстары" (Wiley Blackwell Publication) – бұл да жаңалықтарға толы еңбектер. Ол 1982 жылдан бастап Британ Ұлттық Формулярының анальгетиктер және психотроптық препараттар (4-бөлім) бойынша кеңесшісі болды. Оның ғылыми еңбектерінің бірі Британдық психиатрия журналындағы ең жақсы психофармакологиялық жұмыс үшін SIGP 2004 сыйлығын жеңіп алды. 1999 жылы Годсе ғылыми-зерттеу және клиникалық практикаға сіңірген еңбегі үшін Британ империясының ең жоғары орденінің құрметті командирі болып тағайындалды.
Professor Ghodse was Medical Director of the National Advisory Committee on Clinical Excellence Awards (ACCEA) for England and Wales, Chairman of the International Health Advisory Board (IHAB) and the Senior Professional advisor to the Parliamentary and Health Service Ombudsman. He was awarded the highest honour of the Royal College of Psychiatrists, by being elected an Honorary Fellow in 2006, and was made an Honorary Fellow of the World Psychiatric Association (WPA) in 2008 and International Fellow of the American Psychiatric Association (APA). He published over 350 papers, chapters and a number of books, of which those on legal and clinical aspects have become standard works. Some of his other books, "Addiction at Work" (Gower Publishing), "International Drug Control in 21st Century" (Ashgate Publishing), "Ghodse's Drugs and Addictive Behaviour"(4th Edition, Cambridge University Press) and "Substance Abuse Disorders" (Wiley Blackwell Publication) are other ground breaking works. He was an Advisor on analgesic and on psychotropic medication (Section 4) to the British National Formulary from 1982. One of his research papers won the SIGP 2004 Prize for best psychopharmacological paper in the British Journal of Psychiatry. In 1999 Ghodse was appointed as an honorary Commander of the Most Excellent Order of the British Empire for his dedication to research and clinical practice.