Кіріспе

Б.з.д. үшінші мыңжылдықта шумерлер мен Месопотамияның басқа да мәдениеттері қолданған саз тырнақтары, сондай-ақ бағыштау немесе іргетас тіреуіштері, конустар немесе тырнақтар деп аталатын бұл заттар, саз балшықтан жасалған, клинописьмен жазылған, қуырылған және ғимараттың саз кірпіш қабырғаларына қадалып, ғибадатхананың немесе ғимараттың сол құдайға арналған құдайлық меншік екенін көрсететін дәлел ретінде қызмет еткен. Металдан жасалған нұсқалары да болған, оның ішінде бейнелі суреттері бар құймалар, мысалы, Хури іргетастары (Сирия, шамамен 2300 – 2159 ж.б.д.). Сонымен қатар, шумерлер ғимараттардың қабырғалары мен бағаналарында әсем мозаика үлгілерін жасау үшін түрлі түстермен боялған, жазусыз саз конустарын қолданған, бұл сонымен қатар ауа райынан қорғауға көмектескен. Ежелгі Египеттегі жерлеу конустары конус негізін жазу үшін негізгі бет ретінде пайдаланған.

Негізгі тырнақ үлгілері

Тарихтағы ең көне "құжаттардың" бірі ретінде, жұмыстың құрылысын немесе аяқталуын қолдаған демеуші туралы, сондай-ақ ең көне тарихтар мен/немесе сыр-сипаттар жазылған. (Мақтан тұту кейде тарихи қателіктерге немесе фактілерді дұрыс емес көрсетуге алып келген.)

Патша Энтемена

Патша Энтеменаның тырнағы – сақталған күйі өте жақсы, әрі толыққанды әңгіме беретін саз тырнақтың көрнекті мысалы. Ол б.з.б. 3-мыңжылдықтың орта кезеңіне қарай Лағаш патшасы болған.

Хаммурапи патша

1938 жылы наурыз айында Хаммурапи патшаның бір саз тырнағы антиквардан сатып алынған. Тырнақ толық сақталғанмен, оның дерлік барлық білігі жоқ. Басының диаметрі 187 миллиметрді құрайды. Ал салыстыру үшін, білігінің диаметрі түбінде 110 миллиметр. Басы да, білігі де ақкад тіліндегі клинописьпен жазылған. Тырнақтың басында үш баған мәтін бар; жоғарғы жағындағы бірінші баған ғасырлар бойы тозығып, үшінші бағанның төменгі жартысы сынған. Бұл саз тырнақ Чикаго университетінің археология мұражайындағы Шығыс институтында А 24645 нөмірімен тіркелген. Пенсильвания университетінің мұражайында және Оксфорд мұражайында осы тырнақтың дәл осындай жазуы бар екі көшірмесі сақталуда. Дегенмен, олардың әрқайсысы әртүрлі транслитерацияланып, әртүрлі аударылған. Филадельфиядағы нұсқада мәтіннің бір бөлігі жоқ, бірақ бұл мәселе Чикаго нұсқасының көмегімен шешілді. Сонымен қатар, Оксфордтағы мәтін шумерлік нұсқаны ұсынады. Үш саз тырнақ та өздерінің тиісті орындарында сақталып тұр. Олардың саңырауқұлақ пішіні, кең басы және қысқа білігі сияқты ерекше стильіне байланысты олардың Хаммурапи дәуірінен екендігі анық көрінеді.