Кіріспе

Кей Каулкер (испанша: Cayo Caulker) – Кариб теңізіндегі Белиз жағалауындағы шағын әк тасты мұражай аралы. Оның ұзындығы шамамен 5 миль (8 км) (солтүстіктен оңтүстікке қарай), ал ені 1 мильден (2 км) (шығыстан батысқа қарай) кем. Аралдағы елді мекен Кей Каулкер ауылы деп аталады. Кей Каулкердің халқы бүгінде шамамен 2000 адамды құрайды және әлі де өсіп келеді. Кей Каулкер Белиз қаласының солтүстік-шығысынан шамамен 20 миль (32 км) қашықтықта орналасқан, және оған жоғары жылдамдықты су таксисі немесе шағын ұшақпен баруға болады. Соңғы жылдары арал саяхатшылар мен басқа да туристер арасында танымал орынға айналды. Мұнда 50-ден астам қонақүй, сондай-ақ көптеген мейрамханалар мен дүкендер бар.

География

Арал құм сілкіп жатқан әктас жартастың үстінде қалыптасқан. Кейннің астында, әктаста "Гигант үңгірі" деп аталатын су асты үңгірі орналасқан. Ауылдың алдында, 4 метрден 14 метрге дейін тереңдіктегі саяз лагуна, Белиздің жартасты рифімен шығыс жағынан қосылады. Бұл риф құрғақ риф ретінде белгілі, риф бетіне шығып тұрады, ал солтүстікке қарай риф терең риф болып табылады және су астында жатыр. Бұл аймақ жел серферлері арасында танымал. Аралды екіге бөлетін тар су жолы "Сплит" деп аталады. Кейбір адамдар Сплиттің 1961 жылы Белиз қаласын қиратқан "Хэтти" даулынан пайда болғанын айтады, бірақ бұл көбінесе рас емес. Ауыл тұрғындары оны қолмен қазғандықтан, оның негізінен адамның күшімен жасалғанын мәлімдейді. Сол кездегі Ауылдық Кеңес төрағасы Рамон Рейес, "Хэтти" даулы бірнеше сантиметр тереңдікте жол ашқаннан кейін, ол және басқалар су жолын қолмен қазғанын айтады. Бұл аралдың батыс және шығыс жақтары арасында су жолы құруға мүмкіндік берді, бастапқыда қаптық қайықтар үшін арналған. Судың күшті ағыны арнаны 30 метрге дейін тереңдетіп, қазір үлкен қайықтардың өтуіне жағдай жасады. Су жолының жұмсақ құмды жағалауларының табиғи эрозиясы осы күнге дейін жалғасып келеді және өту жолын одан әрі кеңейту қаупін тудырады.

Демография

2010 жылғы санақ бойынша Кей-Коулкерде 1763 адам тұрды. Олардың 65,6% метис, 15,3% креол, 4,3% еуропалық, 3,6% кечи майя, 2,9% гарифуна, 2,4% мопан майя, 2,3% аралас, 1,4% азиялық, 0,7% шығыс үнді, 0,6% африкалық, 0,3% меннонит, 0,1% юкатек майя және 0,3% басқа ұлт өкілдері.

Елді мекен

Кей Каулкерде жүздеген жылдар бойы адамдар тұрған деп саналады; алайда, халықтың қазіргі деңгейі 1847 жылы Юкатан касталық соғысы кезінде басталды, сол кезде көптеген майя және испандық қанасы бар метистер Юкатан аймағындағы қырғындардан қашып келді. 1870 жыл шамасында ауылдың жері Лучано Рейеске Виктория патшайымымен берілді. Жер учаскелері алты-жеті отбасыға сатылды, олардың көпшілігінің ұрпақтары бүгінгі күнге дейін аралда тұрып келеді. Осы отбасылардың ықпалы әлі де анық байқалады. Аралдағы негізгі елді мекеннің орны жүздеген жылдар бойы өзгермеген деп есептеледі. Ауылдың артындағы шығанақ қайықтарды қорғайды, ал алдындағы риф үлкен толқындардан жақсы қорғаныс береді. Аралдың басқа жерлеріндегі жұмсақ лайға қарағанда, ауыл маңындағы коралл құмы қайықтарды бекітуге қолайлы.

Хати дауылы

1961 жылы "Хэти" дауылы аралға шабуыл жасағанда, ауылдың тар бөлігін су тасқыны шайып кетті. Ол кезде паналау орны ретінде қолданылып келген ағаш мектеп толқындардың әсерінен қирап, көбісі балалар болған 13 адам қаза тапты. Дауылдың ортасы аралдың оңтүстігінен өтіп, оны одан әрі қираудан сақтады. Ауылдық кеңес губернатор Торнлидің Төтенше жағдайлар комитетінің көмегімен қайта құру жұмыстарын жүргізіп, түрлі жұмыстарды атқару үшін топтар құрды. Бірнеше апта ішінде шамамен 42 үй салынды. Британ армиясы да көмектесіп, медициналық және азық-түлік көмегін вертолеттермен жеткізді. Кей Колкерде дауылға қарсы қорғаныс болмағандықтан, ол дауылдардың тікелей соққысына ұшырау қаупі бар. Қазіргі кезде аралды қиратқан кем дегенде төрт ірі дауыл болды, соңғысы 2000 жылғы "Кит" дауылы еді. Аралдың ең жоғары нүктесі 2 метрге ғана жететіндіктен, күшті су тасқыны бүкіл аралды жабуы мүмкін, "Хэти" мен "Кит" дауылдары кезінде болғандай.

Экономика

Туризмге дейін аралдағы басты кәсіп балық аулау болған. Арал балықтардың табиғи қоныс аудару жолдарының ортасында және конх пен лобстерлердің жем алатын жерлерінде жатыр. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралда тұратын балықшылар Кариб теңізінде торпедаланған кемелерден жағаға иеленген қалдықтарды жинаған. Ең пайдалысы резеңкеленген орамдар болды. Балық аулау саласы аралдағы шамамен 80 отбасыны қамтамасыз етеді деп саналады.

Аралдағы туризмнің өсуі

Туризм аралда 1964 жылы басталды, демалыс күндері материктегі Беллвью қонақ үйінен келген бірнеше қонақтарды жергілікті «Сейлфиш» қайығы жеткізді. Бұл қайықты сол кездегі Мұғалімдер үйінің жанында мектеп мұғалімі салдырған. Алғашқы туристердің көп бөлігі Белиз үкіметінде жұмыс істейтін адамдар еді. 1969 жылы Корпус-Кристи университетінің докторы Хилдебранд 24 студенттен тұратын теңіз биологиясы экспедициясымен әр қыста келе бастады. Осы кезде рюкзакпен саяхатшылар да аралға жол таба бастады, бірақ көлік құралы тек балық аулаушылардың желкенді қайықтары болды және тұруға орын жоқ еді. Auxillou отбасы туризм индустриясын дамытуға бастама берді және 1960 жылдардың соңында алғашқы суға түсу сабақтары мен сапарлары ұйымдастырылды. 1970 жылдары жылдам қайықтар пайда болғаннан кейін туристер ағыны көбейді. Гватемаладағы Исла-Мухерес, Тулум, Кей-Колкер, Тикаль және Атитлан көлінен өтетін «Гринго жолымен» келген хиппилер де арал арқылы өтті (олардың көптегені оңай қол жетімді марихуананы пайдаланды). Бұл туралы аңыз ауыздан ауызға тарады. Бүгінде ауылдың әртараптанған экономикасында лобстер, балық және туризм әлі де маңызды орын алады. Интернет арқылы сауда-саттық та шағын қарқынмен өсіп келеді. Жақында болған дауылдар лобстер аулауға және өсімдіктерге елеулі зиян келтірді. Аралдың экологиясы дауылдарға дейінгі жағдайға қарай бірте-бірте қалпына келіп жатыр. Қазір арал көптеген суретшілер мен музыканттардың орталығына айналды. Аралда Александр Джозеф, басқаша айтқанда «Боббо Ют» және Илья Росадо, «ILLA G» аттарымен таныс лирикалық өнерпаздар да бар, олар рэп және регги стиліндегі музыкасымен жергілікті жанкүйерлердің сүйіспеншілігін жеңіп алды. Кей-Колкер әуежайының кішкентай ұшақтары мен асфальтталған қону жолағы реактивті ұшақтар мен ұзын бетонды жолақтарға үйренген саяхатшыларға кішкентай көрінуі мүмкін, бірақ кедергілі аралдар жүйесі әртүрлі саяхат уақыттарымен әуе көлігінің қарқынды желісін қолдайды. Жергілікті тұрғындар көбірек пайдаланатын бағытты таңдаған жолаушылар үшін аралға және одан тасымалдауды қамтамасыз ететін тұрақты су таксилері бар. San Pedro Express және Ocean Ferry қазіргі уақытта Кей-Колкерден Сан-Педро қаласына және Белиз қаласына қызмет көрсетуде. Екі компанияның да порттарына Белиз қаласының негізгі әуежайынан тұрақты такси қызметі бар. Су кемелерінде әдетте екі-төрт үлкен мотор орнатылған және ауа райы мен қайықтың көлеміне байланысты 30-50 минут ішінде сапарды аяқтайды. Аралға келгеннен кейін көліктің ең ыңғайлы түрі – жаяу жүру. Жолдар жақсы белгіленген, ал аралды кесіп өту жол жағдайына байланысты 20-40 минутты алады. Велосипедтер мен гольф-карттар да кең таралған және оларды оңай жалға алуға болады. Күннің әсерінен күйіп кетуге бейім саяхатшылар ерекше сақ болуы керек, өйткені аралдың барлық бөлігі ақ құмнан тұрады және күн сәулесі көлеңкеде болса да, күйікке себеп болуы мүмкін. Арал Ұлы көк тесікті зерттеу үшін танымал бастау орны болып табылады және аптасына бірнеше экспедиция ұйымдастырылады.