Кіріспе

Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің (IJN) ауыр крейсерлер класы.

Такао класы крейсерлері (高雄型) – 1930 жылдың мамырынан 1931 жылдың сәуіріне дейін суға түсірілген Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің (IJN) төрт ауыр крейсерден тұратын класс. Олардың барлығы Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты.

Сипаттама

Такао класы – бұрынғы «Тайо» класының эволюциясы, ауыр торпедалық қару-жарақ және шайқас кемесіне ұқсас үлкен көпүрлі құрылыммен жабдықталған. «Мйоко» класы сияқты, кемелер Вашингтон теңіз келісімінің шектеулеріне сәйкес болуы тиіс еді. Бірақ «Мйоко» сияқты, «Такаолар» да артық салмаққа ие болды. Бұл олардың борты мен тұрақтылығын айтарлықтай төмендетті. Үлкен мұнаралы көпүрлі құрылым тұрақсыздыққа себеп болды, бірақ артық салмақтың нақты себебі әлі белгісіз, көптеген компоненттер күтілгеннен ауыр болды. Негізгі батареясы бес екілік орналымдағы он қарудан тұрды. Құрылыс кезінде қарудың Mark 2 нұсқасы алғаш рет қолданылды, ал бұрынғы ауыр крейсерлер оны жаңарту кезінде алды. Үш мұнара көпүрлі құрылымның алдында пирамида тәрізді орналасты, ал қалған екеуі негізгі мачтаның артында және авиациялық жабдықтар орналасқан жерде болды. Ұлыбританияның соңғы «Каунти» класындағы крейсерлерін зерттегеннен кейін, негізгі батареяға әуе шабуылына қарсы қабілет беру туралы шешім қабылданды. Мұнаралар бұрынғыларына қарағанда көтеру бұрышының жоғары шегіне ие болды: «Такао», «Атаго» және «Чокай» үшін 70 градус, ал «Майя» үшін 55 градус. Қаруды көтеру механизмі секундына 12 градусқа дейін жылдамдықпен көтеру үшін жақсартылды. Әуе шабуылына қарсы оқ-дәрілерді негізгі қаруларға тиімді жеткізу үшін қосымша оқ-дәрілі лифттер орнатылды. Алайда, кейін бұл шаралар жеткіліксіз екені анықталды. Көтеру механизмі практикалық емес және нәзік деп есептелді (кейінгі жапондық ауыр крейсерлер өз қаруларында 55 градус шегін қолданды). Көтеру жылдамдығы жақсы болғанымен, қайта жүктеу тек 5 градус бұрышта ғана орындалуы мүмкін, бұл жоғары бұрыштарда атыс жылдамдығын азайтты. Айналу жылдамдығы секундына 4 градусқа ғана жететін. Әуе шабуылына қарсы атуды басқару жүйесі негізгі қарулар үшін жеткіліксіз болды. Соңында, мұнара машиналарының тым шулы екені анықталды. Олар сондай-ақ төрт 89 типті екілік орналымдағы сегіз торпедалық түтікпен қаруланды. Тез қайта жүктеу жүйесі әрбір оқ ату қондырғысына бір жұп сөрелермен жабдықталды. Резервте 16 торпеда сақталды, барлығы 24 торпеда. 1938-1939 жылдарғы жөндеуден кейін «Такао» мен «Атаго» кемелеріне 92 типті төрттік орналымдағы он алты торпедалық түтік орнатылды. Сол және оң жаққа бір-бір төрттік тез қайта жүктеу сөрелері орнатылды. 1940 жылы 93 типті торпедаларды тасымалдауға мүмкіндік жасалды. «Чокай» мен «Майя» бұл кең ауқымды өзгерістерден өтпеді, бірақ 1941 жылы 93 типті торпедалармен және оттегі жабдықтарымен қайта жабдықталды. «Майя» 1943-1944 жылдары 4 92 типті төрттік орналымдағы 16 610 мм торпедалық түтікпен қайта жабдықталды, бірақ қосымша оқ-дәрілер немесе тез қайта жүктеу сөрелері болмады. Кемелер бастапқыда төрт бірлік 10 типті 12 см/45 «көкшегізді» әуе шабуылына қарсы қарулармен жабдықталған. 1942 жылы «Такао» мен «Атаго» кемелерінде бұл қарулар төрт екілік орналымдағы сегіз 89 типті 12,7 см/40 қарулармен ауыстырылды. «Майяда» олар 1943-1944 жылдарғы жөндеу кезінде алты екілік орналымдағы он екі 89 типті 12,7 см/40 қарулармен ауыстырылды. «Чокай» суға батқанға дейін төрт 10 типті қаруларын сақтап қалды. Жеңіл әуе шабуылына қарсы қарулар екі «HI» типті 40 мм/62 қару және екі «HI» типті 7,7 мм пулеметтен тұрды. Екі үлгі де Vickers компаниясынан импортталған. Бұл қарулар біртіндеп 93 типті 13 мм және 96 типті 25 мм қарулармен ауыстырылып, толықтырылды.

Тарих

Такао класындағы крейсерлер әмбебап соғыс кемелері болды және Тынық мұхиты соғысы кезінде көптеген шайқастарда маңызды рөл атқарды. Барлық төрт кеме Мидуэй шайқасына қатысты, бірақ ешқайсысы да шайқасқа түспеді, Атаго мен Чокай Кондоның Мидуэйге шабуыл жасау күшінің 4-ші крейсерлік дивизиясының (Сентай) 1-бөліміне кірді. Такао мен Майя 4-ші крейсерлік дивизияның 2-ші бөлімі ретінде Алеут аралдары кампаниясының бір бөлігі болды. Мидуэйден кейін кемелер Соломон аралдарына көмекке жіберілді. Такао, Майя және Атаго әуе кемелерін сүйреп жүргенде, Чокай 8-ші флоттың және вице-адмирал Микаваның 1942 жылғы 8 тамыздағы Саво аралы шайқасындағы соққы күшінің флагманы болды. Ол үш американдық крейсерді батырып, төртіншісіне ауыр зақым келтірді, сондай-ақ Австралиялық крейсер Канберраны соншалықты зақымдады, оны батыруға тура келді. Чокай бірнеше рет соққыға ұшыраса да, жапондық күштің қалған бөлігі тек сыртқы зақымдар алды. 1943 жылы төрт кеме Жапонияда біраз уақыт болды, содан кейін Труктің және Жаңа Британияның жанына жіберілді. 1943 жылғы 5 қарашада Рабаул портында тұрғанда, Такао, Атаго және Майя контр-адмирал Шерманның 38-ші жедел тобының (TF) – USS Saratoga және USS Princeton әуе кемелерінің, екі зениттік крейсер мен тоғыз эсминецтің шабуылына ұшырады. 11 қарашада TF 38 және қосымша АҚШ әуе кемелерінің шабуылы жапондық кемелерге одан әрі зақым келтірді, және барлық үш кеме жөндеу үшін Жапонияға қайта оралуға мәжбүр болды. Осы жөндеу кезінде Майя әуе кемелеріне қарсы крейсерге қайта жабдықталды. 1944 жылы төрт кеме Филиппин теңізі шайқасына қатысты, онда 4-ші крейсерлік дивизия екі суперлінейлік кеме – Ямато мен Мусаши, екі жылдам линкор – Конго мен Харуна, үш жеңіл әуе кемесі, сегіз ауыр крейсер (соның ішінде төрт Такао), бір жеңіл крейсер және жеті эсминецтен құралған C күшінің құрамында болды. Такао класындағы төрт кеме вице-адмирал Куританың Лейте шығанағы шайқасы үшін, немесе жапондықтарға белгілі Шо 1 операциясы үшін орталық күшке бекітілді. Кемелер 1944 жылғы 22 қазанда соңғы шайқасына Брунейден шықты. 1944 жылғы 23 қазанда Палаван бұғазынан өтіп бара жатқанда, күшке USS Darter және USS Dace суасты қайықтары шабуыл жасады. Дартер Такао мен Атагоға екі торпедадан, ал екіншісіне төрт торпедадан оқ атты. Атаго ауыр зақым алып, тез батып кетті, бірақ адмирал Курита батып кеткеннен аман қалды. Такао ауыр зақымдалды және Сингапурға екі эсминецпен сүйретіліп әкелінді, бірақ ол келгеннен кейін ешқашан қайта жүзбеді. Дэйс Майяны төрт торпедамен батырды. 4-ші крейсерлік дивизияның соңғы кемесі Чокай негізгі күшпен бірге Сибуян теңізі шайқасынан аман-есен өтті. Алайда, Самардан кейінгі шайқаста ол 5 дюймдік снарядтардан (мүмкін, американдық эскорттық әуе кемесі USS White Plains-тен) немесе, көбінесе, жапондық линкордың 14 дюймдік оқтарынан зақым алды. Зақымдалған кеме американдық әуе күштерінің шабуылына ұшырады және тоқтады. Эсминец Фудзинами Чокайдың аман қалғандарын алып, 25 қазан күні түнде кемені батырды. Өкінішке орай, олардың сынақтары осымен бітпеді – 1944 жылғы 27 қазанда Фудзинамиге американдық әуе кемелері шабуыл жасады, ал оның торпедалары бомба жарылысынан жарылды. Бұл жарылыс эсминецті екіге бөлді, ол Чокайдан аман қалғандармен бірге суға батты.

Кемелер

Осы кластағы төрт кеме суға жіберілді. Олардың барлығы Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті және соғыс аяқталғанға дейін батып немесе қолдануға жарамсыз болды. + Құрылыс деректері Аты Канжи Салушысы Құрылысы басталды Суға жіберілді Қызметке кірді Тағдыры Жапондық крейсер Такао 高雄 Йокосука әскери-теңіз кеме жасаушы зауыты 1927 жылдың 28 сәуірі 1930 жылдың 12 мамыры 1932 жылдың 31 мамыры Палаван жотасында 1944 жылдың 23 қазанында «Дартер» суасты қайығымен зақымдалды. 1945 жылдың 21 қыркүйегінде Сингапурда жауланды. 1946 жылдың 29 қазанында Малакка бұғазында «HMS Newfoundland» жеңіл крейсерімен нысана ретінде батырылды. Жапондық крейсер Атаго 愛宕 Куре теңіз арсеналы 1930 жылдың 16 маусымы 1932 жылдың 30 наурызы 1944 жылдың 23 қазанында Палаван жотасында «Дартер» суасты қайығымен батырылды. Жапондық крейсер Мая 摩耶 Кобе Кавасаки кеме жасау зауыты 1928 жылдың 4 желтоқсаны 1930 жылдың 8 қарашасы 1932 жылдың 20 маусымы Палаван жотасында 1944 жылдың 23 қазанында «Dace» суасты қайығымен батырылды. Жапондық крейсер Чокай 鳥海 Мицубиси Нагасаки кеме жасаушы зауыты 1928 жылдың 26 наурызы 1931 жылдың 5 сәуірі 1932 жылдың 30 маусымы 1944 жылдың 25 қазанында Самар шайқасында артиллериялық оқтар мен әуе шабуылынан зақымдалды; «Фуджинами» жапондық эсминецімен суға батырылды.