Кіріспе

Неміс командирі (1915–1979) австриялық бобслейші Йозеф Каспар Оберхаузер (20 қыркүйек 1915 – 22 қараша 1979) нацистік кезеңдегі төменгі шенді неміс СС офицері болды. Ол "T4" әрекетіне және "Рейнхард" операциясына қатысты. Оберхаузер Бельзек жойқын лагерінде жасалған қылмыстар үшін сотталған жалғыз адам болды. Оған 450 000 адамды өлтіруге көмектескен деген айып тағылып, 1964 жылғы Бельзек процесінде 4,5 жылға бас бостандығынан айырылды.

СС мансабы

Оберхаузер Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мюнхенде дүниеге келген. Volksschule мектебін бітірген соң, Markt Schwaben қаласындағы ағасының шаруашылығында жұмыс істеді. 1934 жылы Оберхаузер 18 айға Рейхсверге қабылданып, Мюнхенге жіберілді. 1935 жылдың қараша айында ол СС-ке қосылды, нақтырақ айтқанда СС Wachverbände (СС мүшесі № 288,121) құрамына кірді. 1937 жылдың сәуір айында ол Заксенхаузен концлагеріне тағайындалды. Ол нацистік партияның мүшесі болды. Оберхаузер "СС Лейбстандарте Адольф Гитлер" қатарында қызмет етті.

T4 іс-шара

1939 жылы Оберхаузер 1939 жылдың қараша айында Action T4 кеңсесінің бөлігі және Гитлердің канцеляриясының бірнеше көшбасшы ұйымдарының бірі – Reichsarbeitsgemeinschaft für Heil und Pflegeanstalten қызметіне бекітілді. Бұл ұйым Action T4 іс-шарасы барысында шамамен 100 мың психикалық ауру және мүгедек адамдарды өлтіруге жауапты болды. Графенек, Бранденбург және Бернбургтегі өлтіру орталықтарында осы адамдар газбен (көміртегі монооксидімен улану) жаппай өлтірілді, ал Оберхаузер Бреннер (өртші) немесе Лейхенбреннер (мәйіт өртеуші) қызметін атқарды: ол арнайы орнатылған крематорлық пештерде денелерді өртеуге жауапты болды.

Рейнхард операциясы

1941 жылдың тамызында «T4» операциясын аяқтағаннан кейін, қараша айында Оберхаузер Люблин ауданындағы СС және полиция басшысының (SSPF) штабына, яғни СС Бригадефюрері Одило Глобочникқа бағынысты жұмысқа ауыстырылды. Оның мақсаты – «Рейнхард» операциясына қатысу, Польшаның үш миллион еврейін жою. 1941 жылдың қарашасынан 1942 жылдың 1 тамызына дейін Оберхаузер Бельжец қырып-жою лагеріне күзет взводының басшысы ретінде жіберілді. Ол алғаш рет 1941 жылдың күзінде, қырып-жою лагері құрылғанға дейін Бельжецке барып, ондағы әскери жабдықтарды алып кетті. Лагерьтің құрылысы мен дамуына жауапты болды. 1941 жылдың желтоқсан айында Оберхаузер Бельжецке құрылыс материалдарымен және украиндық «Трауниктер» тобымен қайта оралды. Ол лагерь коменданты Кристиан Вирттің басшылығында болды, сонымен қатар Вирттің Глобочникпен байланыс адамы ретінде де жұмыс істеді. «Рейнхард» операциясын іске асырудағы еңбегі үшін Оберхаузер 1943 жылдың 20 сәуірінен бастап СС Хауптшарфюрерінен СС Унтерштурмфюреріне дейін шенді жоғарылатты, осылайша СС қатарында офицерлік шенге ие болды. Бұрын, рейхсфюрер СС Генрих Гиммлер 1943 жылдың 12 ақпанында «Рейнхард» операциясы лагерлеріне, соның ішінде Бельжецке жеке сапар жасап, Оберхаузерді жоғарылату туралы шешім қабылдаған. Мюнхен I аудандық сотының 1965 жылғы 21 қаңтардағы үкімі (№ 110 Ks 3/64) оның Бельзектегі жұмысын былай сипаттайды (ағылшын тілінен аударылған):

Италияға көшіру

Операция Рейнхард аяқталғаннан кейін Оберхаузер көптеген әріптестерімен бірге солтүстік Италияға Sonderabteilung Einsatz R тобында партизан соғысына қатысуға және сол жердегі еврейлерді депортациялау мен өлтіруге жіберілді. 1945 жылдың 30 қаңтарында СС Obersturmführer шеніне көтерілді. Деректерге сәйкес, Оберхаузер 1945 жылдың сәуір айының соңында жабылатын Рисера ди Сан-Саба лагерінің коменданты болды (онда 3000-нан 5000-ға дейін адам қаза тапты). Одан кейін ол бөлімшесімен Австрияға кетіп, 1945 жылдың мамыр айында Бад Гастайнда британдық билік органдарымен тұтқындалды.