Кіріспе

Неміс археологы және тарихшысы Уго Винклер (4 шілде 1863 – 19 сәуір 1913) – неміс археологы және тарихшысы, Түркиядағы Боғазкөй қаласында Хетт империясының астанасын (Хаттуса) қазба жұмыстары арқылы тапқан. Ежелгі Таяу Шығыс тілдерін зерттеген ол, ассириялық клинопись және Ескі өсиет туралы көптеген еңбектер жазды, 1891 жылы Вавилон мен Ассирия тарихын жинақтап басылымға шығарды, сондай-ақ Хаммурапи кодексі мен Амарна хаттарын аударды. 1904 жылы Берлин университетінде Шығыс тілдері профессоры қызметіне тағайындалды.

Білім

Винклер Берлин университетінде неміс ассириологиясының негізін қалаушы Эберхард Шредерден дәріс алды. Ол 1886 жылғы 24 маусымда Саргонның клинопись мәтіндері туралы жұмысы үшін докторлық диссертациясын қорғады.

Оқыту

Уинклер 1891 жылы Берлин университетінде лекция оқыды. 1904 жылы ол шығыс тілдерінен ерекше профессор болып тағайындалды.

Қазба жұмыстары

Винклер 1906 жылы Осман археологы Теодор Макридимен бірге, неміс шығыстану қоғамының қолдауымен Боғазкөледе қазба жұмыстарын бастады. Оның қазбалары мыңдаған қаттыланған саз тақташаларды ашты, олардың көпшілігі бұрын белгісіз хетт тілінде жазылған. Бұл Винклерге хетт тарихының б.з.д. 14 және 13 ғасырлардағы алғашқы жоспасын құруға мүмкіндік берді. Винклер 1912 жылға дейін қазба жұмыстарын жалғастырды, осы кезеңдегі жаңалығы қаланың бір кезде ұлы империяның астанасы болғанын көрсетті. Тақташалардағы тіл, "Боғазкөй мұрағаты" деп белгілі, 1915 жылы чех ғалымы Бедрих Хрозный тарапынан жазылымнан ашылды.

Әсері

Отто Ранк, «Өнер және суретші» еңбегінде Винклерді б.з.д. бесінші-алтыншы мыңжылдықтардағы ежелгі Шығыс әлемінің көрінісін қайта ашқан адам деп сипаттайды. Винклердің кең таралған сипаттамасы: «Бүкіл ғалам – ұлы әлем, макрокосм; оның бөліктері өздері шағын ғаламдар, микрокосмдар. Мұндай микрокосм – адам, ол өзі ғаламның бейнесі және толыққанды жаратылыс. Бірақ ұлы ғалам да адам, және ол Құдай болғандықтан, Құдайдың да адам денесі бар. Сондықтан, Құдай адамды Өзінің бейнесінде жаратты. Бұл ортағасырлық медицинаның сенімі болды, біз білетініміздей, олардың (көбінесе қан алу үшін) адам денесін зодиактың он екі белгісіне сәйкес бөлу әдісі болды (бас – қошқар, мойын – бұқа, қол – егіздер және т.б.). Осы «ғылыми» емдеуге пациенттің жағдайы негізделген».

Ранк сондай-ақ «Өнер және суретші» еңбегінде макрокосмостық символизмнің маңыздылығы туралы былай деп жазды: «Винклер ежелгі Вавилонның рухани мәдениеті туралы танымал есебіндегі «Миф, аңыз және ойын» тарауында берген осы тұжырымдаманың алғашқы және ең жақсы нұсқасы болып табылады. Бұл мерекелерде және олармен байланысты ойындарда "фестиваль бейнелейтін жұлдыздардағы оқиғалар – мысалы, құдайдың өлімі мен қайта тууы, қараңғылық күштерін жеңу, айдаһар – халық алдында көрсетіліп, ойналады"».