Кіріспе

Музыкалық топтың түрі

Ирландиялық шоу-бэнд (seó bhanna) – 1950-1980 жылдар аралығында Ирландияда танымал болған би тобы, оның ең гүлденген кезеңі 1960 жылдарда болды. Мұндай топтарда әдетте жетіден онға дейін мүше болып, олардың ішінде ырғақ тобы, түрлі комбинациядағы керней, саксофон және тромбоннан құралған духовой аспаптар тобы, ал топтың алдында жетекші әншілер тұратын, кейде комедиялық көріністер қоятын. Олардың репертуары рок-н-ролл, кантри, диксиленд джаз, биг-бенд музыкасы, ирландиялық сейли билері, латын, халық музыкасы және тағы да басқа жанрларды қамтыды. Шоу-бэндтер жанды өнерлерімен, хит-парадтарды бағындырған әндерімен және кейде хореографиялық қойылымдарымен көзге түсетін. Алғаш Ирландия ішінде гастрольдік сапарлар жасаған табысты топтар кейіннен Ұлыбританияда, АҚШ-та, Канадада, Германияның түнгі клубтарында және Еуропадағы АҚШ әскери базаларында өнер көрсетті.

1940-1950 жылдар: Биг-бенд дәуірі

1940-1950 жылдары Ирландияда "оркестрлер" танымал болды. Бұл әдетте оннан он беске дейін, кейде одан да көп музыканттан тұратын би тобы болды. Олар смокинг киіп, галстук-бабочка тағатын. Көп жағдайда оркестр шыққан қаладағы қауымдық духовой оркестрде музыканттар аспаптарда ойнауды үйренген. Олар отырып, пюпитрден нота оқыды. Аспаптық музыка басты рөлде болды, ол бес сағатқа дейін немесе одан да ұзаққа созылатын би кешінде фондық музыканы қамтамасыз етті (мысалы, кешкі 9-дан таңғы 2-ге дейін). Бастапқыда күшейткіштердің мүмкіндігі шектеулі болды, әншінің дауысы үлкен оркестрдің шуынан естілуі үшін тек бір микрофон қолданылды. Технология жақсарған сайын және қолжетімділігі артқан сайын, топтар оны пайдалана бастады, әр бөлім үшін қуаттырақ күшейткіштермен және үлкен динамиктермен бірге көбірек микрофондарды қолданды.

Үлкен топтар шоу-бэндке айналады

Әншілер мен ән айту өнерінің танымалдылығы артып, аспаптық музыканың танымалдылығы төмендеген сайын, оркестрлер кішірейіп, сегіз немесе он мыс аспаптан үш немесе төрт мыс аспапқа дейін шоу-топқа айналды. Морис Малкахи оркестрі алтымысыншы жылдардың басында он бес мүшеден – бес саксофон, төрт труба, бір тромбон, ырғақ тобы және әншіден тұратын болса, жетпісінші жылдардың басында он мүшеге дейін азайды, олардың ішінде екі әнші болды, бірақ бес қола аспап, төрт саксофон және бір труба сақталды, бұл жетпісінші жылдарға сай үлкен топ болар еді. Көптеген топтар өздерін "шоу-топтар" деп атамас бұрын, би тобы мен оркестр атауларын "бендшоу" деп өзгертіп алды. Мысалы, Джимми Уайли оркестрі алдымен Джимми Уайли Бендшоу, содан кейін Джимми Уайли Шоу-тобы болып аталды. Дейв Гловер 1955 жылы өзінің тобын Дейв Гловер Шоу-тобы деп атады, ол "шоу-топ" терминін алғаш рет қолданды; ол осы атауды таңдауының себебі – олардың өнерінде музыка мен көңілді көріністердің бар екенін көрсету еді. Стрейбеннің "Clipper Carlton" тобы "Duke Box Saturday Night" атты өнер бағдарламасын енгізген алғашқылардың бірі болып саналады, онда олар сол заманғы хиттер мен әншілерді пароди жасап орындады. Фергус О'Хаган жетекшілігімен олар бастапқыда гастрольдік би оркестрі болды. Кейіннен Ұлыбританияда, АҚШ және Канададағы ирланд клубтарында танымал болды.

Шоу-жырлар

Брендан Бойер, Том Данфи және Уотерфордтан шыққан Royal Showband тобы 1958 жыл шамасында кәсіби турлерге шығып, көп көрерменді қызықтыратын табысқа жетті. Оларды промоутер Т.Ж. Бёрн басқарды және "Кэти Дейли" әнімен Данфи орындаған Ирландия хит-парадтарына енген алғашқы топ болды. Содан кейін Брендан Бойер Элвис Преслидің альбомынан алынған "Kiss Me Quick" әнімен танымал болды. Көптеген адамдар Брендан Бойерді шоу-банд дәуірінің патшасы деп есептейді, себебі оның қуатты әрі керемет дауысы, сұлу сырт келбеті және сахнадағы қарқынды би қимылдары болды. The Capitol Showband 1962 жылы алғашқы шоу-банд L.P. пластинкасын шығарды: "Айрландияның үздік шоу-бандын ұсынамыз", Envoy Records, VOY 9144. Антримдегі Баллименадан шыққан Билли Браун мен Дерек Дин басқаратын The Freshmen тобы The Beach Boys және Jan and Dean хиттерінің кавер-версияларында үйлесімді әуендер жасады. Дики Рок көбінесе лирикалық балладаларды орындады. Алдымен Дублиннің Strykers, Blackbirds, Echoes және Melochords топтарында ән салған ол, The Miami Showband тобында жұлдызға айналды және кейіннен 1966 жылы Еуровидение ән байқауында Ирландияны өкілдік етті. 1960 жылдардың ортасындағы өркендеу кезеңінде ел бойынша 800-ге жуық толық және жартылай штатты топтар гастрольде болды.

Бал залдары мен би залдары

Қалалық баль залдары көбінесе арнайы салынған және зәулім болған. Ал ауылдағы би залдары, керісінше, қала шетіндегі қарапайым ғимараттар еді. Кішкентай қалалар мен ауылдардағы би залдарында айына бір-екі рет би кештері ұйымдастырылатын. Жанкүйерлер өз сүйікті тобын көру үшін айналасынан шақырымдар саяхаттап келетін. Орталық аймақтағы бірнеше залдар тізбегін кейіннен Ирландия Республикасының премьер-министрі болған Альберт Рейнольдс басқарды. Associated Ballrooms компаниясы кен магнаты Кон Хайнске тиесілі болды. Лүси ағайындары Корк қаласында үлкен баль залдарына ие болды. Солтүстік-Шығыста Ди О'Кейн мен Джимми Гамильтонға тиесілі Адельфи би залы шекараның екі жағынан да көрермендерді қызықтырды. Жазғы билер ел бойынша шіркеу мерекелері кезінде шатырларда өткізілді. Минералдық барларда ыстық және газдалған сусындар сатылатын. Би залдары мен би кештері өткізілетін орындар алкоголь сатпады. Алкоголь сату жергілікті пабтардың құқығы болып қала берді, олар кейіннен пабтарына қосымша бөлмелер салып, өздерінің дискотекаларын және кабаре шоуларын ұйымдастыра бастады.

Мұра

Әлемде танымал болған әртүрлі ирланд әншілері мен музыканттары шоу-бэндтерде мансаптарын бастады, соның ішінде Ван Моррисон, Генри Маккалоу, Мик Хэнли, Рори Галлахер, Эрик Белл, Эрик Урикссон және Колм Уилкинсон. 1987 жылы Родди Дойлдың «The Commitments» романы жұмыссыз ирланд жастарының тобы туралы, олар 1960 жылдардың аяғындағы ирланд шоу-бэндтерінің үлгісімен жанды музыка тобы құрды. Роман 1991 жылы сол атпен танымал фильмге айналды, ол өз кезегінде гастрольдік топ – «The Stars from the Commitments» және 2013 жылғы «The Commitments» мюзикліне жол ашты. 2005 жылы Ирландия телефильмі «Showbands» және 2006 жылғы жалғасы «Showbands II» фильмдерінде Лиам Каннингэм 1960 жылдардың ортасында қиындыққа тап болған ирланд шоу-бэндінің менеджері рөлінде ойнады. 2010 жылы Ирландияның пошта қызметі An Post Ирландияның төрт ең танымал шоу-бэндін бейнелейтін төрт ескерткіш маркадан тұратын жинақты шығарды: The Drifters, The Freshmen, The Miami Showband және The Royal Showband. An Post өкілі шоу-бэндтердің «соғыстан кейінгі Ирландияның депрессиясынан елді сергіткенін» мәлімдеді. 2019 жылдың наурыз айында Ардал О’Хенлон шоу-бэнд құбылысы туралы BBC Four арнасында деректі фильм ұсынды.