Valmont (film)

Кіріспе

1989 жылғы Милош Форманның фильмі

«Вальмонт» – Милош Форманның режиссерлік жұмысы, Колин Ферт, Аннет Бенинг және Мег Тилли бас рөлдерде ойнаған 1989 жылғы романтикалық драма. Шодоерло де Лаклоның 1782 жылғы «Қауіпті байланыстар» (Les Liaisons dangereuses) атты француз романы негізінде Жан-Клод Каррьердің сценарийі бойынша түсірілген бұл фильм, өзінің бұрынғы жарына (Вальмонтқа) жаңадан үйленген ардақты әйелді (Турвелді) тәлкеулей алмайтынына тіл білдіретін әйел (Мертеуил) туралы. Вальмонт үйленген әйелді сүйкімділікке салу барысында оған ғашық болып қалады. Алдынан Мертеуил өзінің құпия жарының (Геркорттың) оны тастап кеткенін және оның туысының қызы, жасы он беске толмаған Сесильге үйленетінін біледі. Өш алу мақсатымен, тасталған Мертеуил Вальмонтты (Турвелді іздеу кезінде) Сесиль Геркортқа тұрмысқа шығудан бұрын тәлкеулеу үшін пайдаланады. Вальмонт «Оскар» сыйлығының «Ең үздік костюм дизайны» (Теодор Пиштек) номинациясына ие болды. Бұл Фабия Дрейктің соңғы кино рөлі еді.

Сюжет

XVIII ғасырдағы Францияда маркиза де Мертей, бай жесір, өзінің құпия сүйіктісі Геркурттың 15 жасар Сесил де Волангеге үйленетінін біледі, ол өзінің пәктігін қамтамасыз ету үшін монастырда өскен. Ол "бұрынғы" сүйіктісімен қарым-қатынасын оңай бұза алмайды деп айтылады. Геркурттың өз сүйіктісін ұстап тұрып, қызды қызға беруіне, алдағы неке туралы жасыруына және оның мінез-құлқын елемеуіне ашуланған Мертейль кек алуды жоспарлайды. Ол өзінің бұрынғы сүйіктісі Виконт де Вальмонтқа келіп, Геркуртты қорлау үшін Сесильдің қыздығын той түнінен бұрын алуды ұсынады. Вальмонт Сесильге қызығушылық танытпайды, өйткені ол үйленген әйел мадам де Турвелді қуып жүр. Турвель өзінің ізгілігімен танымал, Вальмонттың азғындығы туралы ескертілген және оны әдейі болдырмайды. Мертейль Валмонтқа шарт қояды: егер ол Мадам де Турвельді төсектесе, ол Мертейльді де төсектесе алады; егер ол сәтсіз болса, ол өзін монастырға тапсыруы керек. Осы арада Сесильдің жасөспірім музыка мұғалімі Дансени Сесильге махаббат хаттарын жаза бастайды, екеуі ғашық болады. Мұны білгеннен кейін Мертейль жұпқа өз махаббатын толықтай жүзеге асыру үшін мүмкіндіктер жасауға тырысады, бірақ Сесиль өте кінәсіз, ал Дансини артықшылықты пайдалану үшін өте ардақты. Ашулы Мертей Сесилді Вальмонт Турвелдің артынан қууға барған елдік жерге демалысқа алып кетеді. Мертейль Вальмонтқа Сесильге махаббат хаттарын жазуға көмектесуді ұсынғанда, ол келіседі, Сесильдің бөлмесіне барып, оның пәктігін алып тастайды. Кейін Сесель өзін кінәлі сезініп, болашақ күйеуі де, Дансини де оны енді қаламайды деп сеніп, Мертеуилге жұбаныш іздеп жүгіреді. Мертей қызды Геркуртпен үйленуге және Дансениді өзінің сүйіктісі ретінде ұстауға шақырады. Ол Вальмонттан аулақ болуға тырысқанына қарамастан, Турвел ақыры азғырылады және онымен махаббат жасайды. Таңертең күйеуіне жаңа сүйіктісі туралы хат жазып, кейін тамақ дайындау үшін базарға кетеді. Ол қайтып келгенде, Вальмонт кеткен болатын. "Мертеуил" Валмонтты "сыйлау" үшін төсекте жайғасып, оның жалғасуын күтеді, бұл оны шабуылға әкеледі. Ол кек алу үшін Сесильге барып, оны Дансениге хат жазуға көндіреді. Онда ол Мертеуилдің онымен үйленбей, Дэнсениді өзінің сүйіктісі ретінде таңдауға көндіргенін түсіндіреді. Турвель кейінірек Вальмонтқа келіп, түнде қалады, келесі күні таңертең оянғанға дейін кетеді. Ол қызын жоғалту арқылы оның қамын ойлағанын түсінеді. Ол Турвельдің үйіне барып, оның күйеуімен татуласқанын біледі. Вальмонт Турвельге төсектегі гүлдерді қалдырып, ешкімге көрінбей кетеді. Вальмонт Мертейге оралып, екеуіне бір-біріне қарсы емес, бірге жұмыс істегендері жақсы деп, некеге тұруға ұсыныс жасайды. Ол күйеуіне бұған дейін бірде үйленгенін және олардың некелері тек опасыздықпен аяқталатынын қайғылы түрде еске салады. Мертеуил одан кейін Дэнсинидің төсекте екенін айтады; ол оны қорқытуға келген еді, бірақ ол оны азғырып, оған бәрін айтты. Вальмонт ашуланып кетіп, Сесильге барады, Сесиль қалаған адамын сүйе алу үшін елден кетуді ұсынады. Керісінше, Сесиль бәрін шешесіне мойындағанын айтады, ол Валмонтты үйден шығарады. Келесі күні Дэнсини Валмонтқа Сесильдің ар-намысын ақтауға дуэльге шығады. Вальмонт дуэльге ішімдік ішіп, маңдайшасын шайып, маңдайшасын шайып келеді. Құрметті Дансени онымен күресуден бас тартады және кешірім сұрауға дайын. Оның орнына Вальмонт шабуыл жасап, Дэнсениді өзін-өзі қорғауда өлтіруге мәжбүр етеді. Вальмонттың жерлеу рәсімі оның бұрынғы ғашықтарына толы, оның ішінде ең жақсы досы мен ең көне қарсыласын жоғалтып алған Мертеуилдің күйзелісі бар. Сесил оның баласын жүкті екенін айтады. Вальмонттың әпкесі, қайғылы мадам де Розманда бұл жаңалықтан қатты қуанды. Сесил мен Геркурт көп ұзамай үлкен рәсімде үйленеді, Дансениді жасөспірім әйелдер қоршап алады. Осы арада Мертейл Геркурт, Дансень және Вальмонттан айырылып, жалғыз қалды. Біраз уақыттан кейін, мадам де Турвель күйеуін күтіп тұрған күйеуіне қайтып оралғанға дейін Вальмонттың қабіріне сүйіспеншілікпен гүл шоқтарын қояды.

In 18th century France, the Marquise de Merteuil, a wealthy widow, learns that her secret lover Gercourt will marry Cécile de Volanges, a 15 year old who was raised in a convent to ensure her chastity. It is rumored that Gercourt cannot easily break off relations with his "former" mistress who is mentally unbalanced. Angered over the hypocrisy of Gercourt's insistence on a virgin bride while keeping a lover of his own, his concealment of the upcoming marriage, and his slight of her character, Merteuil plans revenge. She approaches her former lover, the womanizer Vicomte de Valmont, and proposes that he take Cécile's virginity before her wedding night to humiliate Gercourt. Valmont is not interested in Cécile, as he is pursuing Madame de Tourvel, a married woman. Tourvel, well known for her virtue, had been warned of Valmont's debauchery and deliberately avoids him. Merteuil makes Valmont a wager: if he succeeds in bedding Madame de Tourvel, he may also bed Merteuil; if he fails, he must consign himself to a monastery. Meanwhile, Cécile's teenage music teacher, Danceny, starts writing love letters to Cécile, and the two fall in love. After learning of this, Merteuil attempts to create opportunities for the pair to consummate their love, but Cécile is too innocent and Danceny too honorable to take advantage. Frustrated, Merteuil takes Cécile on holiday to the country estate where Valmont had gone to pursue Tourvel. When Merteuil suggests that Valmont help Cécile write love letters, he complies, goes to Cécile's room and ends up taking her virginity. Afterwards, a guilt wracked Cécile runs to Merteuil for comfort, believing that neither her future husband nor Danceny will want her now. Merteuil encourages the girl to marry Gercourt and keep Danceny as her lover. Despite her many attempts to avoid Valmont, Tourvel is finally seduced and ends up making love with him. In the morning, she writes to her husband about her new lover, then leaves for the market to prepare a meal. When she returns, Valmont has already left. To "reward" Valmont, Merteuil indifferently spreads herself on the bed and waits for him to get on with it, causing him to storm out. As revenge, he goes to Cécile and convinces her to write Danceny a letter. In it, she explains that Merteuil convinced her to cast Danceny as her lover instead of marrying him. Tourvel later comes to Valmont and spends the night, leaving before he wakes the next morning. Her loss causes him to realize he truly cared for her. He goes to Tourvel's residence to find she has reconciled with her husband. Valmont leaves roses for Tourvel on her unkempt bed and slips out without being seen. Valmont returns to Merteuil and proposes marriage, saying they would be better off working together than against one another. She sadly reminds him that they were married once before and that any marriage between them could only end in betrayal. Merteuil then reveals that Danceny is in her bed; he had come to threaten her, but she seduced him and told him everything. Valmont leaves in a fury and goes to Cécile, suggesting they leave the country, so that Cécile will be free to love whom she chooses. Instead, Cécile reveals that she has confessed everything to her mother, who orders Valmont from the house. The next day, Danceny challenges Valmont to a duel to avenge Cécile's honor. Valmont prepares for the duel by drinking himself into a stupor and arrives hung over. The honorable Danceny refuses to duel him in his condition and is willing to accept an apology. Instead, Valmont attacks, forcing Danceny to kill him in self defense. Valmont's funeral is filled with his former lovers, including Merteuil, who is devastated at the loss of her best friend and oldest rival. During it, Cécile reveals that she is carrying his child. The grieving Madame de Rosemonde, Valmont's aunt, is overjoyed by the news. Cécile and Gercourt are soon married in a grand ceremony, with Danceny surrounded by a pack of eligible young women. Meanwhile, Merteuil remains alone, having lost Gercourt, Danceny, and Valmont. Some time later, Madame de Tourvel lovingly places a rose on Valmont's tomb before returning to her waiting husband.

Романнан айырмашылықтары

Вальмонттың сюжеті Лаклостың романынан едәуір өзгеше. Романда Сесиль Вальмонттың баласын түсік тастап, соңында монастырға кетеді; ал «Вальмонтта» ол үйлену тойында жүкті болады. Романда Вальмонт пен Мертейл арасындағы хаттар жарияланады, Мертейл жұрт алдында қорланады және ұятқа қалады; «Вальмонтта» хаттар туралы ештеңе айтылмайды, ал Мертейл Сесиль мен оның анасының көзінде ғана құлдырайды. Ол сондай-ақ Лаклос романында сипатталған дене мүсінінің бұзылуына да ұшырамайды. Мадам де Турвельдің тағдыры азырақ трагикалық: жүрегі ауырып өлмей, кешірімді және түсінікті күйеуіне қайта оралады.

Театрлық түсірілім

"Вальмонт" 1989 жылдың 17 қарашасында АҚШ кинотеатрларында қысқа мерзімге шықты.

1-ші аймақ DVD-дегі жоғалған көріністер

2002 жылы MGM шығарған 1-ші аймақ DVD-де Вальмонт Турвелмен өткізген соңғы түнінен жалғыз оянғаннан кейін қысқа эпизод жоқ. Эпизодта Вальмонт сол күні Турвелдің үйіне гүлдер алып барады, бірақ келгенде ол күйеуімен бірге екенін көреді. Екеуі де байқамай, ол гүлдерді төсегіне қойып, Мертейльмен кездесуге кетеді. Бұл эпизод 2000 жылғы MGM VHS нұсқасында бар, сондай-ақ MGM HD-де көрсетілген жоғары сапалы көшірмелерде де кездеседі.

Сыни жауап

Valmont фильмі аралас пікірлер алды, себебі Rotten Tomatoes сайтында 33 сыншыдан 48% рейтинг алды, ал Metacritic сайтында 14 сыншыдан 55 балл жинады. Бұл фильм Стивен Фриэрстің бір жыл бұрын шыққан "Қауіпті байланыстар" фильмідей жоғары бағаланбады. "Чикаго Сан Таймс" газетінде Роджер Эберт "Valmont" фильміне төрт жұлдыздың үш жарымын берді. Оны романға емес, пьесаға негізделген "Қауіпті байланыстармен" салыстыра отырып, Эберт "Valmont" фильмінің өзінің алдыңғысына қарағанда мүлдем басқаша екенін жазды. "Қауіпті байланыстар" "ақылға сыймайтын, тұншықтыратын, сексуалдық ойын-сауықтар" болса, Форманның нұсқасы "көбірек денеге бағытталған" және азғырулар көбірек қызықтырады. Питер Траверс "Rolling Stone" журналында фильмге аралас пікір білдірді. Фильмнің "керемет әдемі, бізді сәнді, аристократиялық әлемге шақыратынын" атап өткенімен, ол "Мертейлдің Сесильді проституткадай киіндіруінде қызық ештеңе жоқ, Вальмонттың Сесильді бейжай зорлағанда секси ештеңе жоқ, Вальмонттың Дансенимен болған нәтижесіз дуэлінде батырлық жоқ" деп есептеді. Траверс қорытындылап: "Ұзақ созылып, әртүрлі акценттер мен актерлік стильдермен бұзылған "Valmont" фильмінде "Қауіпті байланыстардың" ақыл-ойы мен эротикалық қуаты жоқ. Бірақ Форманның көзқарасы, ақыры, көбірек адамгершілікке толы, көбірек трагедиялық." "The New York Times" газетіндегі рецензиясында киносыншы Джанет Маслин фильмнің "Қауіпті байланыстар" туралы ақпарат көлеміне ешқандай үлес қосқан жоқ деп атап өтті. Маслиннің басты шағымы – фильмде алдыңғы фильмнің "қатысуы" болмады, кейіпкерлерді тривиализациялады және "көңілдің алағайлануына" себеп болды. Кемпли қорытындылады:
blockquote|Жасыл актерлік құрамы мен ойнақы тонмен, Форманның романдағы схемаларға жасаған өзгерісінде ешқандай қауіп жоқ. Бұл – еріншектік костюмді драма, онда жалыққан либертиндердің эротикалық жеңістері балалардың сүйісу ойындарына айналады.