Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапонияның тарихи конституциясы
Он жеті баптан тұратын Конституция (十七条憲法) – 720 жылғы «Нихон Шоки» еңбегінде айтылуынша, 604 жылы Шотоку ханзадасы жазған құжат. Ол Императрица Суйконың тұсында қабылданды. Құжатта қазіргі заманғы конституциялардан күтілетіндей, мемлекетті басқару үшін негізгі заңдар емес, биліктегі адамдар мен императордың поддандыларынан күтілетін моральдық қағидалар мен ізгіліктерге баса назар аударылған. Бұл құжат – буддалық және конфуциандық идеяларға толы, мемлекеттің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған. Император ең жоғары билікке ие деп есептелген. Бұл – тарихтағы ең ерте конституциялардың бірі.
Historic constitution of Japan
The Seventeen Article Constitution (十七条憲法) is, according to the Nihon Shoki of 720, a document authored by Prince Shōtoku in 604. It was adopted in the reign of Empress Suiko. The emphasis of the document is not so much on the basic laws by which the state was to be governed, such as one may expect from a modern constitution, but rather it was a highly Buddhist and Confucian document that focused on the morals and virtues that were to be expected of government officials and the emperor's subjects to ensure a smooth running of the state, where the emperor was to be regarded as the highest authority. It is one of the earliest constitutions in history.
Мазмұны
Бірінші мақала сол кездегі Жапониядағы бейбітшілік жоқтығына жауап ретінде үйлесімділікті (ва) құнды тұтуға шақырады. Екінші бапта буддалық дін император билігінен басымдыққа қойылады.
The first article calls for harmony (wa) to be valued, a response to the lack of peace in Japan at the time. The second article places the Buddhist faith ahead of the authority of the emperor.
Қолданылу мерзімі
Құжаттың "конституция" анықтамасына қаншалықты сәйкес келетіні күмәнді. Ол, АҚШ Конституциясы сияқты, қазіргі заманғы конституциялардың кіріспе бөлігіндегідей басқару принциптерін енгізсе де, оған қалыпты жағдайда күтілетін басқа да элементтер жетіспейді. Уильям Теодор де Бари жазғандай, "Шотоку принцінің 'конституциясы' заңдарды егжей-тегжейлі кодификациялау мен оларды іске асырудан гөрі негізгі моральдық және рухани құндылықтарға көбірек баса назар аударды". Конституцияның рас екендігі де Шотоку өмір сүрген кезеңге сәйкес келмейтін тіркестерді пайдаланғандықтан даулы. Консервативті комментатор Касе Хидэаки бұл құжат ешқашан ресми түрде жойылмағандықтан, ол әлі де ішінара қолданыста деп санайды. Он жеті баптан тұратын Конституция ақсүйектердің бірігіп, императордан гөрі көп әкімшілік билікке ие болуына тосқауыл қоймады.
The degree to which the document matches the definition of a "constitution" is debated. While it introduces principles of governance much like the preamble of modern constitutions such as the United States Constitution, it lacks other elements commonly expected. As William Theodore de Bary writes, “Prince Shotoku's ‘constitution’, placed more emphasis on basic moral and spiritual values than on the detailed codification of laws and their enforcement". The veracity of the constitution is also debated due to the fact that it uses expressions that do not match the time at which Shotoku was active. Conservative commentator Kase Hideaki also argues that because it has never been explicitly abolished, it is still partially valid. The Seventeen Article Constitution did not prevent nobles from colluding and often having more administrative power than the emperor.